80 năm hành trình đổi mới cùng đất nước: Ưu tiên chọn lọc dòng vốn FDI xanh - Bài 1: Diện mạo đô thị mới

Nhờ dòng vốn FDI đã làm "thay da đổi thịt" tạo nên một diện mạo mới cho Thủ đô Hà Nội, với những cây cầu hiện đại, đường vành đai, đường trên cao rộng rãi, những tuyến đường sắt đô thị đang dần hình thành, tạo thuận lợi cho việc đi lại của người dân; trong đó, những cây cầu mới vươn qua sông Hồng như Nhật Tân, Vĩnh Tuy, Đông Trù không chỉ nối đôi bờ, mà còn nối những cơ hội phát triển, mở rộng không gian đô thị về phía Bắc và Đông. Những tuyến đường vành đai, cao tốc, metro đang hình thành mạng lưới giao thông hiện đại, đưa Hà Nội ra khỏi giới hạn của một đô thị “lõi” chật hẹp.

Bên cạnh đó, những trung tâm thương mại hiện đại, khu đô thị mới, khu công nghiệp – công nghệ cao được hình thành, kéo theo sự phát triển của hệ thống giao thông, điện – nước, viễn thông. Thủ đô giờ đây không chỉ là trung tâm hành chính – chính trị mà còn là điểm đến hấp dẫn về thương mại, dịch vụ, du lịch và công nghệ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, đồng thời thu hút đầu tư và phát triển kinh tế, du lịch của thành phố. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực. Môi trường đầu tư, kinh doanh được cải thiện từng bước, gắn với niềm tin của các nhà đầu tư trong và ngoài nước được nâng lên.

Bà Lê Thị Hồng (quận Nam Từ Liêm) chia sẻ: “Nhờ các dự án FDI, khu vực chúng tôi phát triển hẳn, có trung tâm thương mại, việc làm cho con em nhiều hơn. Nhưng đi kèm là giá nhà đất tăng cao, chi phí sinh hoạt cũng nặng nề hơn, đôi lúc khiến người dân khó thích ứng.”

Theo đại diện của một doanh nghiệp Nhật Bản tại Khu công nghiệp Thăng Long, họ đánh giá cao nỗ lực cải cách hành chính của Hà Nội, nhiều thủ tục nay đã rút ngắn đáng kể. Tuy nhiên, hạ tầng logistics và chi phí vận chuyển vẫn còn cao so với Thái Lan hay Malaysia. Nếu Hà Nội đầu tư mạnh mẽ hơn vào hệ thống cảng cạn, trung tâm logistics thì sức hút FDI sẽ còn lớn hơn nữa.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong nhận xét: “FDI đã góp phần quan trọng thay đổi diện mạo thủ đô, nhưng vẫn thiên về số lượng hơn chất lượng. Hà Nội cần chọn lọc dự án, ưu tiên công nghệ cao, thân thiện môi trường và có sự liên kết với doanh nghiệp trong nước, thay vì chạy theo quy mô vốn.”

Ông Nguyễn Mạnh Quyền, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhận định: “Những kết quả thu hút FDI thời gian qua khẳng định sức hút của thủ đô đến từ vị trí trung tâm, hạ tầng ngày càng hoàn thiện, nguồn nhân lực dồi dào, thị trường tiêu thụ lớn, cùng nỗ lực cải cách thủ tục hành chính. Đây là nền tảng để Hà Nội tiếp tục duy trì sức hấp dẫn trong thời gian tới”.

FDI đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế Hà Nội. Năm 2024, khu vực FDI đóng góp khoảng 13% GRDP và gần 17% tổng thu ngân sách thành phố. Nhiều tập đoàn đa quốc gia như Samsung, Honda, Panasonic, Aeon Mall, Lotte… không chỉ góp phần tạo công ăn việc làm mà còn xây dựng nên những chuỗi cung ứng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Thủ đô.

*Ưu tiên lựa chọn FDI xanh, công nghệ cao

Trong những năm qua, Hà Nội đã duy trì mạch tăng trưởng liên tục hàng thập kỷ vốn FDI. Cụ thể, trong gần 40 năm Đổi mới, năng suất lao động của Hà Nội tăng bình quân trên 7%/năm, tăng trưởng kinh tế cao hơn tăng trưởng chung cả nước. Thu ngân sách nhà nước qua các năm đều lập nên những cột mốc mới: Năm 2023 đạt trên 410.000 tỷ đồng, vươn lên dẫn đầu cả nước về thu nội địa. Năm 2024, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn vượt 509.000 tỷ đồng, trong đó thu nội địa ước đạt hơn 473.000 tỷ đồng (chiếm gần 94%), tiếp tục đứng đầu cả nước. Trong 7 tháng năm 2025, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 427,1 nghìn tỷ đồng, tăng 83,1% dự toán năm và tăng 39,9% so với cùng kỳ năm 2024.

Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều thách thức, Hà Nội nổi lên như một điểm sáng đầy ấn tượng trên bản đồ thu hút vốn FDI của Việt Nam. Từ năm 1986 đến nay, Hà Nội luôn giữ vững vị trí là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI. Tổng vốn FDI lũy kế đạt khoảng 61,5 tỷ USD, với 7.710 dự án còn hiệu lực, đưa Hà Nội đứng thứ hai toàn quốc; riêng 7 tháng của năm 2025, dòng vốn FDI tăng trưởng đột phá, với hơn 3,75 tỷ USD, gấp 1,9 lần cùng kỳ năm 2024.

Để FDI thực sự trở thành động lực phát triển bền vững, theo các chuyên gia kinh tế thì Hà Nội cần những giải pháp mang tính chiến lược. Đó là tiếp tục cải cách hành chính và minh bạch hóa thủ tục. Mặc dù đã có nhiều cải thiện, nhưng vẫn còn tình trạng thủ tục phức tạp, chồng chéo. Cần xây dựng hệ thống “một cửa số hóa” toàn diện, đảm bảo nhanh gọn, minh bạch và giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Song song với đó là phát triển hạ tầng đồng bộ, đặc biệt là giao thông đô thị, logistics và khu công nghệ cao. Trong vấn đề này Hà Nội có thể học hỏi kinh nghiệm từ cách làm của thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, việc đi trước một bước trong đầu tư hạ tầng chính là chìa khóa thu hút các nhà đầu tư chiến lược. Đồng thời, Hà Nội cần đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hà Nội nơi tập trung các viện nghiên cứu, các trường đại học lớn của cả nước nhưng vẫn chưa tận dụng hết tiềm năng thế mạnh, nên vẫn còn thiếu nhân lực giỏi về công nghệ, kỹ thuật, quản trị quốc tế. Sự gắn kết giữa trường đại học – doanh nghiệp – chính quyền cần được đẩy mạnh để đáp ứng nhu cầu nhà đầu tư.

Đặc biệt, Hà Nội nên ưu tiên chọn lọc dòng vốn FDI xanh, tập trung vào công nghệ cao, thay vì chạy theo số lượng. Những dự án bất động sản quy mô lớn cần gắn với quy hoạch đô thị bền vững, tránh gây áp lực quá tải hạ tầng và môi trường. Cuối cùng, tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Đây là yếu tố quyết định để Hà Nội không chỉ là điểm đến gia công, mà trở thành trung tâm sáng tạo, nghiên cứu và phát triển công nghệ. Hơn nữa dòng vốn FDI cũng đang mở ra một cánh cửa đặc biệt: giúp khu vực tư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh, nhất là trong hai lĩnh vực đầy tiềm năng là nông nghiệp và công nghiệp dịch vụ.

>>> Bài 2: Cơ hội nâng tầm khu vực tư nhân