AI và nguy cơ đối với hệ thống tài chính toàn cầu

Ngành tài chính toàn cầu từng nhiều lần chao đảo trước các cú sốc như chiến tranh, lạm phát hay khủng hoảng thanh khoản. Tuy nhiên, một rủi ro mới đang nổi lên với tốc độ nhanh hơn và khó kiểm soát hơn: trí tuệ nhân tạo (AI).

 Trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển đi kèm những rủi ro. Ảnh minh hoạ

Theo phóng viên TTXVN tại London, cảnh báo mới nhất từ Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Cơ quan này đang chuẩn bị làm việc trực tiếp với các tổ chức tài chính tại Trung tâm Tài chính London để bàn giải pháp ứng phó với một mô hình AI bị chính nhà phát triển đánh giá là “quá nguy hiểm để phát hành công khai”. Khi một công nghệ bị giữ lại không phải vì chưa hoàn thiện mà vì quá mạnh, rủi ro không còn dừng ở phạm vi đổi mới công nghệ.     

Trọng tâm của mối lo ngại là mô hình Claude Mythos do Anthropic phát triển. Theo chính công ty này, hệ thống đã phát hiện hàng nghìn lỗ hổng bảo mật trong các trình duyệt web và hệ điều hành phổ biến. Điều đáng chú ý không chỉ là số lượng mà còn là tốc độ: như nhận định của cựu Giám đốc Trung tâm An ninh mạng quốc gia Anh Ciaran Martin, thời gian phát hiện và khai thác lỗ hổng có thể rút xuống chỉ còn tính bằng giây hoặc phút, thay vì kéo dài nhiều ngày, nhiều tháng như trước.      

Trong bối cảnh hệ thống tài chính phụ thuộc nhiều vào hạ tầng số – từ giao dịch, thanh toán đến lưu ký – điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Một lỗ hổng từng mất nhiều tháng để khai thác nay có thể bị phát hiện gần như tức thời, đồng nghĩa với việc “cửa sổ phòng thủ” của các ngân hàng bị thu hẹp đáng kể.      

Tại Mỹ, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell đã triệu tập khẩn cấp các lãnh đạo ngân hàng tại Phố Wall để đánh giá rủi ro. Việc cả Fed và Bộ Tài chính cùng phát tín hiệu cảnh báo cho thấy vấn đề đã vượt ra ngoài phạm vi công nghệ, trở thành mối đe dọa đối với ổn định tài chính.      

Một yếu tố đáng lo ngại là tính “hai mặt” của AI. Một mặt, công nghệ này có thể giúp phát hiện và khắc phục các lỗ hổng bảo mật trên diện rộng. Mặt khác, chính năng lực đó cũng có thể bị các nhóm tấn công mạng lợi dụng để xâm nhập hệ thống, trong đó có hệ thống tài chính.      

Trong bối cảnh này, Viện An ninh AI của Anh đang tiến hành kiểm thử nhằm đánh giá mức độ an toàn của các hệ thống AI tiên tiến. Bên cạnh đó, Anthropic đã phối hợp với các tập đoàn công nghệ lớn như Apple, Microsoft và Amazon trong các dự án phát hiện và khắc phục lỗ hổng phần mềm. Điều này phản ánh một thực tế: ngay cả các “ông lớn” công nghệ cũng không nằm ngoài rủi ro. Như cảnh báo của chuyên gia an ninh mạng Don Smith, “ai cũng có lý do để lo ngại”.     

Đối với ngành tài chính, thông điệp ngày càng rõ ràng: AI không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đang trở thành yếu tố có thể tác động trực tiếp đến an toàn của toàn hệ thống.      

Trong bối cảnh tốc độ phát hiện lỗ hổng chỉ còn tính bằng giây, câu hỏi không còn là liệu có bị tấn công hay không, mà là liệu hệ thống có đủ năng lực chống chịu khi cuộc tấn công xảy ra. Đến thời điểm hiện tại, hiện vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng./.