An Giang hiến kế phá "cục máu đông" nợ xấu ngân hàng

Chiều 14/7,  Tòa án nhân dân tỉnh An Giang phối hợp với Ngân hàng Nhà nước khu vực XV tổ chức Hội nghị khơi thông nguồn lực tài chính để phát triển kinh tế tỉnh An Giang đạt mức tăng trưởng hai con số - góc nhìn từ cơ quan xét xử.

Dự hội nghị có lãnh đạo các Tòa chuyên trách, các phòng chuyên môn, Tòa án nhân dân khu vực và đại diện 75 chi nhánh ngân hàng, tổ chức tín dụng đang hoạt động trên địa bàn tỉnh An Giang tham dự.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh An Giang Thái Rết nhấn mạnh, vốn tín dụng là động lực chủ chốt đối với sự phát triển của các doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế. Khi có phát sinh tranh chấp hợp đồng tín dụng, dòng vốn lập tức rơi vào trạng thái đóng băng dưới dạng nợ xấu, làm giảm năng lực cung ứng vốn của hệ thống ngân hàng và đình trệ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Trong bối cảnh đó, Tòa án không chỉ đóng vai trò là cơ quan tài phán bảo vệ công lý, mà còn là mắt xích kinh tế đặc biệt quan trọng. Hiệu quả giải quyết tranh chấp của Tòa án ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ thu hồi nợ, khơi thông điểm nghẽn dòng vốn và củng cố niềm tin của các nhà đầu tư trên thị trường tài chính. Là cơ quan trực tiếp giải quyết tranh chấp, đảm bảo lưu thông nguồn vốn Tòa án có vai trò quan trọng trong việc ổn định nền kinh tế, đảm bảo cho các tổ chức tín dụng thu hồi nợ.

Vì vậy, Hội nghị khơi thông nguồn lực tài chính cũng là dịp để ngành Tòa án chia sẻ khó khăn, vướng mắc trong công tác giải quyết các vụ án tranh chấp hợp đồng tín dụng mà các tổ chức tín dụng tham gia tố tụng với tư cách là nguyên đơn hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án. Qua đó cùng nhau thảo luận tìm giải pháp ngăn ngừa phát sinh tranh chấp, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng sớm thu hồi nợ xấu.

Theo Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 10 - An Giang Nguyễn Thanh Tâm, qua nghiên cứu các vụ án đã giải quyết, Tòa án nhân dân khu vực 10 nhận thấy tính chất tranh chấp tín dụng hiện nay đã có nhiều thay đổi. Bên cạnh các tranh chấp truyền thống về nghĩa vụ trả nợ và xử lý tài sản bảo đảm, ngày càng xuất hiện nhiều vụ án có nội dung pháp lý phức tạp như tranh chấp về phương pháp tính lãi; giao dịch dân sự giả tạo nhằm che giấu quan hệ vay tài sản, hiệu lực của hợp đồng thế chấp, chuyển nhượng khoản nợ, tư cách kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bên mua nợ, cũng như những khó khăn trong việc xử lý tài sản bảo đảm và tổ chức thi hành án. Đây là những vấn đề không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giải quyết vụ án mà còn tác động đến hiệu quả thu hồi nợ và khả năng khơi thông nguồn lực tín dụng trên địa bàn.

Qua thực tiễn trên cho thấy điểm nghẽn của hoạt động tín dụng không chỉ xuất hiện ở giai đoạn phát sinh nợ xấu, mà còn hình thành từ quá trình cấp tín dụng, quản trị hồ sơ, thẩm định tài sản bảo đảm, xử lý tranh chấp và tổ chức thi hành án. Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 10 - An Giang Nguyễn Thanh Tâm đề xuất, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước khu vực XV nghiên cứu ban hành hướng dẫn nội bộ hoặc khuyến nghị đối với các tổ chức tín dụng trên địa bàn về việc chuẩn hóa hồ sơ tín dụng; tăng cường kiểm soát quy trình thẩm định tài sản bảo đảm và minh bạch phương pháp tính lãi; các tổ chức tín dụng cần nâng cao chất lượng hồ sơ tín dụng; hồ sơ cần được lưu trữ đầy đủ ngay từ khi giải ngân, đặc biệt như lịch sử giao dịch; bảng tính lãi; thông báo điều chỉnh lãi; thông báo chuyển nợ quá hạn; hồ sơ thẩm định tài sản. Đây là các chứng cứ có ý nghĩa quyết định trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 1 - An Giang Huỳnh Tất Ngọc Trân chia sẻ, phần lớn các tranh chấp tín dụng quy mô lớn đều gắn liền với tài sản bảo đảm (bất động sản, máy móc, cổ phần... Khi người vay mất khả năng hoàn trả, tài sản này bị kẹt trong tranh chấp giống như “cục máu đông” trong cơ thể. Phán quyết nhanh chóng, chính xác của Tòa án là chìa khóa pháp lý để thanh lý, phát mãi các tài sản này, chuyển hóa chúng trở lại thành tiền mặt (dòng vốn lưu thông) cho nền kinh tế tạo động lực cho sự phát triển kinh tế, xã hội. Qua thực tiễn xét xử các tranh chấp về hợp đồng tín dụng và xử lý tài sản bảo đảm, cho thấy khi hợp đồng tín dụng không được thực hiện một cách chặt chẽ, nội dung ghi không đầy đủ, dẫn đến khi giải quyết các tranh chấp Tòa án phải mất rất nhiều thời gian để xem xét, khiến vụ án kéo dài thời gian giải quyết.

Do đó, lưu ý các tổ chức tín dụng cần cẩn trọng hơn trong quá trình soạn thảo hợp đồng tín dụng. Trong hợp đồng tín dụng đơn vị soạn thảo cần xác định rõ, tại vào thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì trong hộ gia đình có bao nhiêu người, ai có mặt vào thời điểm ký kết hợp đồng thế chấp hay bảo lãnh. Tài sản đảm bảo vay vốn phải được xác định là tài sản chung, hay riêng của vợ hoặc chồng; Tài sản thế chấp có đúng với hiện trạng, đúng người sử dụng hay không..., khi hợp đồng được soạn thảo chặt chẽ, đầy đủ thì thì khi có xảy ra tranh chấp, Tòa án có đủ cơ sở để đưa ra phán quyết nhanh chóng, chính xác, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp cho đương sự.

Giám đốc chi nhánh Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank) Kiên Giang, ông Lê Minh Kha cho biết, nguyên nhân nhiều vụ tranh chấp tín dụng kéo dài chủ yếu xuất phát từ tính chất phức tạp của vụ án, như khách hàng không hợp tác, không có mặt tại địa phương nên phải thực hiện thủ tục niêm yết theo quy định; tài sản bảo đảm phát sinh tranh chấp; có những vụ việc mặc dù bản án được Tòa án giải quyết kịp thời nhưng quá trình thi hành án vẫn kéo dài do phát sinh tranh chấp trong quá trình xử lý tài sản bảo đảm và sự chống đối của các bên liên quan.

Để có thể đẩy nhanh tiến độ giải quyết, VietinBank kiến nghị, đối với các vụ việc có tính chất phức tạp, có nhiều người tham gia tố tụng hoặc có nguy cơ kéo dài, đề nghị tăng cường cơ chế trao đổi, đối thoại giữa Tòa án, Cơ quan Thi hành án dân sự và tổ chức tín dụng ngay từ giai đoạn giải quyết vụ án để kịp thời nhận diện nguyên nhân vướng mắc, thống nhất hướng xử lý phù hợp, hạn chế phát sinh kéo dài không cần thiết.