An toàn hàng không đối diện thách thức biến đổi khí hậu

Theo báo “Liên hợp buổi sáng” ngày 29/5, ngoài việc gây nên mối đe dọa đối với sự sống trên mặt đất, biến đổi khí hậu còn là một thách thức nghiêm trọng đối với vấn đề an toàn của lĩnh vực hàng không. 

Ngày 21/5, một chuyến bay của hãng hàng không Singapore Airlines khởi hành từ London (Anh) đến Singapore đã gặp phải nhiễu động không khí nghiêm trọng trên đường bay khiến một hành khách tử vong và nhiều người bị thương. Tiếp đó, ngày 26/5, chuyến bay của Qatar Airways đi từ Doha (Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất – UAE) đến Dublin (Ireland) cũng gặp phải nhiễu động không khí mạnh khiến 12 hành khách bị thương.

Chỉ trong vòng một tuần đã xảy ra hai sự cố nhiễu động không khí mạnh trong quá trình bay dẫn đến thương vong. Điều này khiến cho hành khách đi máy bay lo sợ. Theo một nghiên cứu vào năm 2021 của Ủy ban An toàn Giao thông Vận tải quốc gia Mỹ, các sự cố hàng không liên quan đến nhiễu động không khí phổ biến nhất trong giai đoạn 2009-2018, với hơn 1/3 tổng số lượng các sự cố có liên quan đến nhiễu động không khí. Phần lớn những sự cố này đều khiến cho một hoặc nhiều người bị thương nặng, nhưng không gây thiệt hại đối với máy bay. 

Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình vào ngày 26/5, Bộ trưởng Giao thông Mỹ Pete Buttigieg nói rằng, một trong những nguyên nhân khiến cho máy bay gặp nhiễu loạn không khí nhiều hơn là do biến đổi khí hậu.

Biến đổi khí hậu gây ra nhiều hiện tượng bất thường, chẳng hạn như: sóng nhiệt vốn không xuất hiện ở khu vực Tây Bắc nước Mỹ, nhưng hiện nay có thể khiến cho cáp điện của hệ thống giao thông công cộng nóng chảy. UAE nơi hiếm khi có mưa đã hứng chịu đợt mưa lớn nhất trong 75 năm qua vào tháng trước, gây lũ lụt nghiêm trọng ở nhiều nơi và thành phố Dubai hoàn toàn tê liệt. 

Lốc xoáy và bão xảy ra thường xuyên và ngày càng cực đoan, điều này chắc chắn sẽ dẫn đến tình trạng nhiễu loạn không khí gia tăng. Nhiễu loạn trong giông bão có thể phát hiện bằng mắt thường hoặc radar. Tuy nhiên nhiễu động trời trong (Clear Air Turbulence-CAT) lại không thể quan sát và dự báo nên rất khó tránh. Một nghiên cứu vào năm 2023 cho thấy, trong giai đoạn 1979-2020, tình trạng nhiễu động trời trong xuất hiện ở vùng trời Bắc Đại Tây Dương đã tăng 55%.

Các nhà khoa học tin rằng hiện tượng này có liên quan mật thiết với sự nóng lên của Trái Đất. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với khí quyền bao gồm làm thay đổi mô hình của các dòng chảy khí quyển hẹp (jet streams), tăng tần suất và cường độ, dẫn đến tình trạng nhiễu động trời trong.

Các cuộc thảo luận về biến đổi khí hậu thường xoay quanh các khía cạnh như sinh thái tự nhiên, sức khỏe con người và ổn định kinh tế… Ngoài việc gây nên mối đe dọa đối với sự sống trên mặt đất, biến đổi khí hậu cũng gây nên thách thức nghiêm trọng đối với an toàn của lĩnh vực hàng không. Do đó, ngành hàng không toàn cầu cần phải khẩn trương điều chỉnh và cải tiến.

Trước khi con người có thể xoay chuyển hiệu quả xu hướng suy thoái khí hậu, chỉ có thể kỳ vọng vào sự phát triển nhanh của các công nghệ mới, chẳng hạn như phát triển công nghệ có thể phát hiện trước các luồng khí hoặc cải tiến thiết kế máy bay, nâng cao độ ổn định và khả năng chống va đập của máy bay trong nhiễu loạn để hạ thấp rủi ro thương vong cho hành khách.

Các nhà sản xuất máy bay cần gánh vác nhiều trách nhiệm hơn, tích cực đầu tư nguồn lực vào nghiên cứu và phát triển (R&D), thay vì lặp lại những bê bối liên quan đến vấn đề chất lượng và an toàn.   

Các công ty hàng không cũng cần phải điều chỉnh quy trình tác nghiệp để ứng phó với thời tiết cực đoan, chẳng hạn ngày 23/5, Singapore Airlines thông báo, khi đèn báo thắt dây an toàn bật sáng, tất cả dịch vụ ăn uống đều tạm ngưng, nhân viên phục vụ cũng phải quay về chỗ ngồi và thắt dây an toàn. Các công ty hàng không yêu cầu phi hành đoàn phải trải qua quá trình đào tạo nghiêm ngặt hơn để ứng phó tốt hơn với các tình huống khẩn cấp.

 

Đầu năm nay, máy bay của hãng hàng không Japan Airlines đã bốc cháy do va chạm khi hạ cánh ở sân bay quốc tế Haneda, toàn bộ máy bay bị lửa bao trùm, nhưng tất cả 367 hành khách và 12 thành viên phi hành đoàn đều không ai bị thương nghiêm trọng. Nhiều người gọi đó là kì tích. Nhưng thực tế, điều này là do các thành viên phi hành đoàn của chuyến bay đã phản ứng kịp thời sau khi trải qua quá trình huấn luyện nghiêm ngặt.

Cách ứng phó của các thành viên phi hành đoàn của Singapore Airlines trong sự cố nhiễu động không khí nghiêm trọng lần này cũng được khen ngợi. Đầu tiên phi công quyết định hạ cánh khẩn cấp ở Bangkok thay vì Yangon, nơi có khoảng cách gần hơn, nguyên nhân là do cơ sở y tế ở Bangkok tương đối hoàn thiện. Ngoài ra, hành khách cũng giành lời khen đối với nỗ lực kiểm tra thương tích hành khách của phi hành đoàn.  

Nâng cao ý thức của mọi người đối với an toàn hàng không có thể giảm thiểu hiệu quả những thiệt hại do sự cố nhiễu động không khí gây nên. Đối với hành khách, có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để tự bảo vệ mình, bao gồm hình thành thói quen thắt dây an toàn sau khi vào chỗ ngồi, đồng thời tuân thủ quy định của các công ty hàng không khi xảy ra tình huống, lắng nghe hướng dẫn của thành viên phi hành đoàn.

Nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ xảy ra tình trạng nhiễu động trời trong những năm tới có thể tăng 150%, điều này khiến cho việc đi lại bằng đường hàng không sẽ đối diện với nhiều rủi ro hơn. Do đó, cần thực hiện nhiều biện pháp hơn để giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy phát triển bền vững, đây là chìa khóa để giải quyết căn bản thách thức biến đổi khí hậu.