Anh gia nhập CPTPP: Lợi ích trước mắt không lớn nhưng cơ hội rất nhiều

Theo tác giả bài viết trên báo The Straits Times, Vương quốc Anh đã trở thành thành viên không sáng lập đầu tiên của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Đây là khối thương mại tự do của 500 triệu người trên khắp 11 quốc gia. Bộ trưởng Thương mại Anh Kemi Badenoch cho rằng đây là tin tức tuyệt vời đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng Anh khi nước này gia tăng thương mại với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương năng động, mang lại tương lai tăng trưởng toàn cầu.

Mặc dù Chính phủ Anh khẳng định rằng động thái này sẽ cho phép các nhà xuất khẩu của nước này "nắm bắt những cơ hội đối với việc làm mới, tăng trưởng và đổi mới sáng tạo", nhưng các nhà phân tích về thương mại lại cảnh báo rằng những lợi ích ban đầu của tư cách thành viên CPTPP đối với nền kinh tế Anh sẽ không đáng kể.

Dù vậy, hầu như không có nghi ngờ gì rằng việc kết thúc thành công 21 tháng đàm phán ngoại giao căng thẳng đem lại sự thúc đẩy chính trị đáng kể cho Chính phủ Anh. Động thái này cũng sẽ được ca ngợi là minh chứng cho lập trường của nhiều chính trị gia trong đảng Bảo thủ cầm quyền của Anh, những người từ lâu đã lập luận rằng đất nước họ đã đúng khi rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) để tìm kiếm vận may trên sân khấu toàn cầu.

Được hình thành vào năm 2018 để đối phó với quyết định của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) được đàm phán trước đó, CPTPP hiện bao gồm Australia, Brunei, Canada, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore và Việt Nam. Khối này tập trung vào việc hạ thấp hoặc loại bỏ các rào cản đối với thương mại hàng hóa. CPTPP chiếm khoảng 15% thương mại toàn cầu và xấp xỉ 13% sản lượng kinh tế thế giới.

Người Anh đã có các thỏa thuận thương mại tự do song phương với tất cả các nước thành viên hiện nay, trừ Brunei và Malaysia, vì vậy tác động thương mại thực tế trước mắt của tư cách thành viên của Anh được cho là không đáng kể. Một văn kiện chính sách chính thức được công bố hồi tháng 4/2021 khi Chính phủ Anh triển khai nộp đơn xin gia nhập ước tính rằng sự thúc đẩy thực sự đối với nền kinh tế của nước này từ việc tham gia CPTPP sẽ vào khoảng 0,08% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong 15 năm tới. Vì vậy, động thái này khó có thể là "yếu tố làm thay đổi cuộc chơi".

Bởi vậy, những người chỉ trích đã mô tả CPTPP là sự thay thế tồi tệ cho tư cách thành viên trước đây của Anh trong EU và bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm gia nhập khối này. Họ coi đó là âm mưu nhằm đánh lạc hướng sự chú ý của công chúng khỏi bằng chứng cho thấy việc rời khỏi EU đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế Anh. Và những nỗ lực của London nhằm hoàn tất một thỏa thuận thương mại tự do có ý nghĩa với Mỹ vẫn bị đình trệ. Tuy nhiên, sự chỉ trích này là không đúng chỗ.

Mặc dù một số chính trị gia Anh muốn mô tả CPTPP là sự thay thế cho EU, nhưng thực tế không cần phải như vậy. Thực tế là, sau khi Thủ tướng Rishi Sunak gần đây xoa dịu tranh cãi chính trị gay gắt với EU, Anh đã được bật đèn xanh để gia nhập CPTPP. Và mặc dù tác động trước mắt của tư cách thành viên hiệp định thương mại này là rất nhỏ, nhưng cơ hội thì rất lớn.

Cố vấn trưởng về đàm phán thương mại của Anh Crawford Falconer muốn chỉ ra rằng "một nửa trong 2,3 tỷ người thuộc tầng lớp trung lưu" trên thế giới sẽ ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương vào giữa thế kỷ này, đây chính xác là đối tượng khách hàng cho nền kinh tế xuất khẩu dựa trên dịch vụ của Anh.

CPTPP cũng đem lại sự phục hồi bổ sung cho chuỗi cung ứng sản xuất bằng việc tạo điều kiện thuận lợi cho việc di chuyển miễn thuế đối với các linh kiện và nguyên liệu thô được sử dụng trong thành phẩm, một yếu tố ngày càng được xem là quan trọng. Và khối này sẽ mở rộng thậm chí hơn nữa với Costa Rica, Hàn Quốc, Thái Lan, Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Uruguay cũng muốn tham gia. Bằng cách tham gia ngay bây giờ, Anh có được tiếng nói thiết yếu trong các cuộc thảo luận trong tương lai về tư cách thành viên tiềm tàng.

Đối với các chính trị gia và chuyên gia kinh tế của Anh, những người tiếp tục tuyên bố rằng không gì có thể thay thế tư cách thành viên của nước này trong EU, CPTPP sẽ vẫn là một trở ngại. Một số nhà phê bình ở London giờ đây lập luận rằng việc gia nhập khối này sẽ gây hại cho khả năng tái gia nhập EU của Anh sau này.

Các tổ chức công đoàn của Anh cũng đã phản ứng một cách tiêu cực. Họ tuyên bố rằng CPTPP được cho là trừng phạt hành vi bóc lột người lao động ở những nơi như Brunei, nơi các công đoàn độc lập bị cấm, như ông Paul Nowak, Tổng thư ký Đại hội Công đoàn Anh, gần đây đã cáo buộc.

Nhưng đối với chính phủ của Thủ tướng Sunak, người gần đây đã ký một thỏa thuận sâu rộng về tàu ngầm hạt nhân với Australia và Mỹ, cam kết Anh sẽ hiện diện hải quân bán thường trực ở Thái Bình Dương, tư cách thành viên của CPTPP thể hiện một bước đi nữa trong việc điều chỉnh trọng tâm của Anh trên thế giới là ở châu Á./.