Áp lực giá xăng thúc đẩy tiêu dùng tiết kiệm, giao thông xanh

Trước những biến động của giá nhiên liệu kéo theo hàng loạt chi phí sinh hoạt gia tăng, người lao động tại các đô thị lớn đang chịu nhiều áp lực trong việc cân đối chi tiêu, đảm bảo cuộc sống. Tại TP. Hồ Chí Minh, nhiều hộ gia đình công nhân lao động, không chỉ hạn chế chi tiêu mà còn chủ động tiêu dùng thông minh, tiết kiệm năng lượng, thích ứng linh hoạt trước biến động của thị trường như một giải pháp hướng đến môi trường sống bền vững. 

* Áp lực chi phí và bài toán sinh kế 

Thực tiễn từ dịch COVID-19 đến nay, nhiều gia đình, công nhân lao động đã thay đổi thói quen tiêu dùng, cắt giảm các khoản chi không cần thiết và khi giá nhiên liệu biến động họ lại chọn hướng sử dụng hợp lý, ưu tiên phương tiện công cộng. Những điều chỉnh thiết thực này không chỉ giúp họ giảm bớt áp lực chi phí sinh hoạt mà còn hình thành lối sống tích cực, tiết kiệm và thân thiện trong lòng đô thị. 

Người dân mua xăng cho xe máy. Ảnh minh hoạ: Huy Hùng - TTXVN

Anh Nguyễn Văn Nam, công nhân cơ khí sống tại khu trọ gần Khu công nghiệp Tân Tạo, TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: Với thu nhập hơn 9 triệu đồng/tháng, bản thân anh phải thường xuyên cân đối chi tiêu, tiết kiệm trước biến động của giá cả. Không chỉ tiền xăng xe, mà giá thực phẩm và các chi phí sinh hoạt khác cũng tăng theo. Hầu như mọi khoản sinh hoạt phí đều bị ảnh hưởng. 

Tương tự, chị Lê Thị Mai, nhân viên văn phòng tại khu công nghiệp Tân Bình cho biết, chi phí đi lại và ăn uống hiện chiếm gần một phần tư thu nhập hàng tháng. Áp lực này buộc chị phải cắt giảm nhiều khoản chi tiêu cá nhân như giải trí, mua sắm. “Với thu nhập hơn 8 triệu đồng/tháng, nếu ở quê Đồng Tháp có thể sống khá thoải mái. Nhưng ở đô thị lớn, khoản tiền này chỉ đủ trang trải những nhu cầu cơ bản. Khi giá cả leo thang, gia đình tôi buộc phải ‘thắt lưng buộc bụng’, tiết kiệm tối đa”, chị Mai nói. 

Cùng với người lao động, một bộ phận lớn sinh viên tại các trường đại học trên địa bàn thành phố cũng chủ động điều chỉnh thói quen đi lại nhằm thích ứng với áp lực chi phí. Thay vì sử dụng xe máy cá nhân, nhiều sinh viên đã chuyển sang các phương tiện giao thông công cộng như xe buýt hoặc metro để tiết kiệm chi tiêu. Nhiều sinh viên cho biết, trong bối cảnh giá cả sinh hoạt liên tục gia tăng, việc tiết kiệm không chỉ là nhu cầu trước mắt mà còn là trách nhiệm giảm gánh nặng tài chính cho gia đình. 

Em Hoàng Minh Nhật, sinh viên năm nhất Trường Đại học Công nghệ TP. Hồ Chí Minh sau thời gian đi xe máy đến trường đến nay đã chuyển sang sử dụng metro cho việc đi học hằng ngày. Theo Minh Nhật, chi phí đi lại bằng metro chỉ khoảng 150.000 đồng mỗi tháng, thấp hơn đáng kể so với việc sử dụng xe máy. Vì nếu sử dụng xe máy, số tiền đó chỉ đủ đến trường trong vài ngày. 

“Đối với sinh viên, đây là mức chi phí hợp lý và ổn định. Bên cạnh đó, việc sử dụng metro cũng giúp em tiết kiệm thời gian, an toàn, hạn chế ảnh hưởng của thời tiết và giảm bớt áp lực khi tham gia giao thông”, Minh Nhật chia sẻ. 

Ở góc độ doanh nghiệp, đại diện Công ty cổ phần xuất nhập khẩu may Hải Anh (xã Bà Điểm) cho rằng, giá xăng tăng không chỉ tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn ảnh hưởng đến cả người lao động. Cụ thể, chi phí đi lại tăng buộc nhiều người lao động phải thay đổi sử dụng phương tiện công cộng. “Một số người trước đây sử dụng ô tô cá nhân nay cũng đã chuyển sang xe máy để tiết kiệm chi phí nguyên liệu. Ngoài ra, giá cả nhiều mặt hàng tiêu dùng thiết yếu có xu hướng tăng theo giá xăng dầu tạo thêm áp lực lên cuộc sống chi tiêu hàng ngày của người lao động”, đại diện Công ty May Hải Anh nhận định. 

Theo các chuyên gia kinh tế, tác động của giá năng lượng không chỉ dừng ở phạm vi cá nhân mà còn lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế. Ở góc độ vĩ mô, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Trần Hoàng Ngân, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn đột phá phát triển (Trường Đại học Sài Gòn) cho rằng đây không chỉ là câu chuyện chi tiêu mà còn là vấn đề an sinh xã hội. Trước mắt sớm phải ổn định được giá nhiên liệu, tăng cường chống buôn lậu; đồng thời hỗ trợ an sinh xã hội, trợ giá cho vận tải công cộng, bình ổn hàng hóa tiêu dùng. Chính quyền, các đoàn thể cần có các chính sách hỗ trợ để bảo vệ lực lượng lao động – trụ cột của nền kinh tế đô thị. 

* Động lực thúc đẩy giao thông xanh 

Trước áp lực chi phí sinh hoạt ngày càng gia tăng, một bộ phận lớn người lao động tại TP. Hồ Chí Minh đã chủ động điều chỉnh thói quen chi tiêu theo hướng tiết kiệm, cân nhắc kỹ lưỡng từng khoản. Không chỉ người lao động, nhiều doanh nghiệp cũng nhanh chóng vào cuộc, triển khai các chính sách hỗ trợ thiết thực nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho người lao động. 

Xe máy điện VinFast đang trở thành lựa chọn ưu tiên của khách hàng. Ảnh: Văn Xuyên/BNEWS/TTXVN

Theo ông Trần Văn Hải, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu may Hải Anh, giá xăng dầu thời gian qua thiếu ổn định đã tác động đáng kể đến chi phí sinh hoạt cũng như việc đi lại của cán bộ, công nhân viên. Với tinh thần đồng hành và sẻ chia, đồng thời coi con người là giá trị cốt lõi, lãnh đạo Công ty mong muốn góp phần hỗ trợ người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn nên quyết định triển khai chính sách hỗ trợ chi phí xăng xe cho toàn thể nhân viên trong tháng 3, xem đây là giải pháp kịp thời giúp giảm áp lực chi tiêu.

Ở góc độ cá nhân, nhiều người lao động cũng chủ động tìm kiếm giải pháp tiết kiệm. Anh Trần Ngọc Bảo Phương, công nhân tại Khu công nghiệp Tây Bắc Củ Chi cho biết, anh đã chuyển sang sử dụng xe máy điện thay cho xe máy chạy xăng. Nếu trước đây mỗi tháng anh phải chi khoảng 600.000 đồng tiền xăng, thì nay chi phí điện chỉ khoảng 60.000 đồng. Không chỉ tiết kiệm nhiên liệu, xe máy điện còn ít tốn kém bảo dưỡng, vận hành êm ái, thân thiện với môi trường. Với nhu cầu đi làm hằng ngày, trung bình 2–3 ngày anh Phương mới sạc và việc sạc điện khá thuận tiện. 

Thực tế những ngày gần đây cho thấy xu hướng chuyển đổi sang xe điện đang gia tăng rõ rệt, đặc biệt trong bối cảnh giá xăng dầu biến động khó lường. Bên cạnh đó, các loại hình giao thông công cộng như xe buýt và metro cũng ngày càng được nhiều người lựa chọn. Nhiều cửa hàng kinh doanh xe máy điện tại Thành phố ghi nhận lượng khách tăng mạnh, thậm chí không ít người mang xe xăng đến để đổi sang xe điện. 

Một số khách hàng ban đầu còn do dự do chi phí, vấn đề an toàn, nhưng trước áp lực giá nhiên liệu ngày càng cao, họ đã quyết định chuyển đổi. Đáng chú ý, nhiều tài xế xe ôm truyền thống-người chịu tác động trực tiếp từ giá xăng đã chuyển sang xe ôm công nghệ đem lại tiết kiệm đáng kể, giúp cải thiện thu nhập. Ông Lê Tấn Lưu, Chủ tịch Nghiệp đoàn xe ôm công nghệ Bình Tân cho biết thêm, các dòng xe điện có thể đổi pin nhanh, giúp tiết kiệm thời gian so với việc chờ sạc.

Để hỗ trợ 1.600 đoàn viên, ông Lưu cho biết, nghiệp đoàn đã phối hợp với Tổ chức Tài chính vi mô CEP và Công ty AIZEN Credit (Hàn Quốc) triển khai chương trình cho vay trả chậm với lãi suất ưu đãi, tạo điều kiện cho người lao động chuyển đổi sang xe điện. Ngoài ra, chương trình còn hỗ trợ đào tạo sử dụng, cung cấp thông tin kỹ thuật và dịch vụ hậu mãi theo tiêu chuẩn nhà sản xuất.

Đồng hành cùng chương trình, ông Hoàng Văn Thành, Chủ tịch Hội đồng thành viên CEP, cam kết hỗ trợ nguồn vốn với lãi suất phù hợp và thời gian trả linh hoạt, giúp người lao động có thêm cơ hội tiếp cận phương tiện mới để tiết kiệm và cải thiện đời sống. 

Ở góc độ thị trường, các doanh nghiệp cho biết sức mua xe máy điện đang tăng nhanh, thậm chí nhiều mẫu xe rơi vào tình trạng khan hàng. Điều này phản ánh sự thay đổi rõ nét trong hành vi tiêu dùng, đặc biệt ở nhóm lao động đô thị – những người nhạy cảm với biến động chi phí sinh hoạt. 

Về phía cơ quan quản lý, ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng (Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh) nhận định, biến động giá xăng dầu đang tác động trực tiếp đến chỉ số giá tiêu dùng, làm suy giảm sức mua, đặc biệt ở nhóm thu nhập thấp. Trong bối cảnh này, người lao động cần chủ động quản lý tài chính, đồng thời tìm kiếm các giải pháp thay thế bền vững nhằm giảm rủi ro từ biến động năng lượng. 

Về dài hạn, ông Hiếu cho đây cũng là cơ hội để các ngành sử dụng nhiều nhiên liệu hóa thạch xem xét chuyển đổi sang năng lượng điện hoặc năng lượng tái tạo, qua đó giảm phụ thuộc vào xăng dầu. Việc phát triển điện mặt trời, điện gió và các nguồn năng lượng sạch khác cần được tính toán bài bản để nâng cao tính chủ động trong sản xuất, kinh doanh.

Biến động giá xăng dầu đang đặt ra nhiều thách thức cho đời sống người lao động đô thị, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội tái cấu trúc thói quen tiêu dùng theo hướng bền vững hơn. Từ việc chuyển sang sử dụng xe điện đến phát triển giao thông công cộng hiện đại, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước thích ứng với áp lực chi phí, hướng tới một tương lai xanh – nơi người lao động có thể an tâm mưu sinh và phát triển.