Australia hỗ trợ ngành hàng không vượt qua khủng hoảng COVID-19

Tại sân bay quốc tế Sydney, một trong những sân bay nhộn nhịp nhất thế giới, hàng chục chiếc máy bay có phần cánh cong vút, in biểu tượng hình chú Chuột túi Kangaroo, nằm im lìm trên mặt đất. Những cánh cửa của dãy hành lang ống nối dài từ nhà ga ra đến cổng máy bay bị đóng chặt, phủ một lớp bụi mờ.

Đã hơn nửa năm nay, hầu hết nhân viên nhà ga Sydney chưa đi làm trở lại. Nhiều đoàn tiếp viên hàng không, phi công, lao động thuộc các hãng hàng không Qantas Airlines, Jetstar Airlines, Virgin Australia và Tiger Airways vẫn đang nghỉ không lương tại nhà.

Một năm "mất mát" của ngành hàng không

Nhà phân tích kinh tế hàng đầu trong lĩnh vực công nghiệp hàng không Australia, Tony Webber, cảnh báo ngành hàng không "xứ Chuột túi" có thể mất đi 95% lực lượng lao động nếu các hạn chế biên giới vẫn tiếp tục duy trì, để đối phó với tình hình dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19.

Ông nói, trước khi đại dịch COVID-19 bùng phát, Qantas và Virgin, hai gã khổng lồ của ngành hàng không Australia, đã tuyển dụng hơn 40.000 nhân viên. Không một ai, kể cả các nhà kinh tế lão luyện nhất, có thể "tiên đoán" rằng lĩnh vực này sẽ "gặp nạn" vì dịch bệnh hay bất cứ điều gì khác.

Nhưng đại dịch COVID-19 xuất hiện, tạo ra những tác động tiêu cực đối với nền kinh tế toàn cầu và đưa hàng không thế giới bước vào một giai đoạn khủng hoảng lớn nhất từ trước tới nay.

Tiger Airways, liên minh giữa Tập đoàn Tiger Airways của Singapore và Virgin Australia, đã bị xóa số trên thị trường "xứ Chuột túi", Virgin "tạm" được hồi sinh nhờ Tập đoàn tài chính Mỹ Bain Capital mua lại và số phận của Jetstar Airlines hiện phụ thuộc hoàn toàn vào sự nỗ lực của Tập đoàn mẹ Qantas để duy trì hoạt động.

Theo chuyên gia Webber, các hãng hàng không của Australia đang "chạy" với công suất khoảng 5%. Nếu điều đó tiếp tục diễn ra trong năm 2021, dự kiến số lượng nhân viên trên toàn ngành sẽ giảm xuống dưới 2.000 người. Ông nói: "Có quá nhiều thứ nằm ngoài tầm kiểm soát [của các hãng hàng không". Những gì mà họ có thể làm được là rất ít, do các biên giới đã bị đóng cửa".

Sau hơn nửa năm vật lộn với tác động kinh tế tiêu cực của đại dịch COVID-19, hãng hàng không quốc gia Australia Qantas vào tháng 8/2020 đã công bố mức thua lỗ lên đến 2,7 tỷ AUD (1,9 tỷ USD) trong năm tài chính 2019-20 (từ ngày 1/7/2019 đến hết ngày 30/6/2020).

Giám đốc điều hành của Qantas, Alan Joyce, cho biết dịch COVID-19 đã "lấy đi" 4 tỷ AUD (2,8 tỷ USD) doanh thu và 1,2 tỷ AUD (840 triệu USD) lợi nhuận cơ bản của hãng (khi so sánh với kịch bản nếu đại dịch không xảy ra).

Để đối phó với tình hình trên, Qantas buộc phải đặt ra mục tiêu tiết kiệm 10 tỷ AUD (7 tỷ USD) tiền chi phí hoạt động, thông qua cắt giảm việc làm của khoảng 6.000 lao động và cho dừng hoạt động đối với 100 chiếc máy bay trong khoảng thời gian lên tới một năm.

Đối thủ của Qantas là Virgin sau rất nhiều nỗ lực nhằm cứu doanh nghiệp khỏi bị "sa lầy" trong khoảng nợ lên tới 7 tỷ AUD (4,9 tỷ USD), đã tìm được "phao cứu sinh" nhờ thương vụ bán lại cổ phần trị giá 3,5 tỷ AUD (2,45 tỷ USD) cho Bain Capital. Tuy nhiên, nhằm giúp Virgin tái cấu trúc lại một cách hiệu quả nhất trong bối cảnh hiện nay, Bain Capital đã quyết định thu hẹp quy mô, định vị hãng này về phân khúc giá rẻ và sa thải thêm 3.000 nhân viên, sau khi 4.000 nhân viên khác đã bị mất việc.

Nỗ lực giải cứu của chính phủ

Tháng 8/2020, Hội đồng Kinh doanh Australia (BCA) công bố một phân tích của Công ty Kiểm toán Tài chính Ernst & Young, ước tính rằng các hạn chế đối với việc đi lại bằng đường hàng không trong nước của Australia đã khiến nền kinh tế nước này mất đi 69 triệu AUD (48,3 triệu USD)/ngày, tương đương 2,1 tỷ AUD/tháng.

Trong khi đó, lệnh đóng cửa biên giới quốc gia dẫn tới suy giảm phần lớn các chuyến bay quốc tế, gây tổn thất cho nền kinh tế 250 triệu AUD (175 triệu USD) mỗi ngày, hay 7,6 tỷ AUD (5,3 tỷ USD)/tháng. Tổng cộng, trong giai đoạn từ tháng 1-7/2020, hàng không nội địa đã mất 17 tỷ AUD (11,9 tỷ USD) và hàng không quốc tế mất 61 tỷ AUD (42,7 tỷ USD).

Giám đốc điều hành BCA Jennifer Westacott cho biết: "Hàng không quốc tế Australia tạo ra khoảng 100 tỷ AUD (70 tỷ USD) doanh thu xuất khẩu mỗi năm và hỗ trợ khoảng 515.000 việc làm trên khắp cả nước". BCA kêu gọi chính phủ cần cân nhắc sớm mở cửa các biên giới nội địa và có chính sách thích hợp để hỗ trợ ngành hàng không vượt qua khủng hoảng do đại dịch COVID-19.

Trong báo cáo Ngân sách 2020-21 của Chính phủ Australia, vừa được phát hành vào tháng 10/2020, các nhà hoạch định chính sách quốc gia xác nhận việc hạn chế đi lại đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế, khiến giá trị xuất khẩu giảm 9% trong năm tài chính này.

Báo cáo viết: "Xuất khẩu dịch vụ dự kiến sẽ giảm 37% trong năm 2020-21, trong đó du lịch gây ra phần lớn mức giảm" và "mặc dù xuất khẩu dịch vụ bắt đầu phục hồi sau khi du lịch quốc tế gia tăng, nhưng vẫn sẽ mất một thời gian để chúng có thể quay trở lại mức trước đại dịch COVID-19."

Với mục tiêu hỗ trợ nền kinh tế nhanh chóng phục hồi, Chính phủ của Thủ tướng Scott Morrison đã hứa hẹn sẽ cung cấp một khoản tài chính lên tới 2,7 tỷ AUD, trong đó 1,9 tỷ AUD (1,35 tỷ USD) được phân bổ trước ngân sách 2020-21 và số còn lại thuộc ngân sách năm này, để giúp ngành hàng không trong nước vượt qua thách thức.

Cụ thể, ba hãng hàng không là Qantas, Jetstar Airlines và Virgin Australia sẽ nhận được các gói tài chính trị giá lên tới hàng triệu AUD, bao gồm cả tiền mặt trực tiếp thông qua chương trình Hỗ trợ Mạng lưới hàng không Nội địa và Hỗ trợ Mạng lưới hàng không khu vực, cùng các gói hỗ trợ gián tiếp như chương trình Hỗ trợ hoạt động vận tải quốc tế, Xây dựng mạng lưới du lịch nội địa...

Ngoài ra, Chính phủ Australia cũng cấp thêm ngân sách chi tiêu mới cho cơ quan quản lý Cơ quan An toàn Hàng không Dân dụng, cùng một cơ quan quản lý khác là Cục An toàn Vận tải Hàng không, nhằm nâng cao công tác quản lý và phát triển lĩnh vực hàng không quốc gia.

Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Australia Michael McCormack khẳng định hỗ trợ ngành hàng không và du lịch khu vực sẽ giúp thúc đẩy sự phục hồi kinh tế từ cuộc suy thoái do đại dịch COVID-19.

Ông nói: “Sự không chắc chắn ảnh hưởng đến khả năng lập kế hoạch phục hồi của các hãng hàng không và sân bay, từ đó làm suy yếu niềm tin của người tiêu dùng, dẫn đến thiệt hại đáng kể cho ngành công nghiệp và cuối cùng là toàn bộ nền kinh tế Australia".

Canberra đang làm các công việc trong khả năng có thể để bảo đảm cho các chuyến bay được duy trì ở mức tối thiểu. Tuy nhiên, để điều này có thể mang lại hiệu quả cao nhất, điểm mấu chốt vẫn là các hạn chế biên giới sẽ sớm được nới lỏng, cả trong nước và quốc tế.

Cựu Giám đốc điều hành của Virgin, Paul Scurrah, dự đoán hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực hàng không sẽ phục hồi nhanh chóng khi biên giới nội địa Australia được mở cửa trở lại. Tuy vậy, để mở các tuyến bay quốc tế. Ông kiến nghị Chính phủ Australia sẽ cần hỗ trợ tài chính nhiều hơn nữa. Ông nói: "Đối với các hãng hàng không, đây sẽ là một vấn đề kinh tế. Các hãng hàng không cần sự hỗ trợ của chính phủ để bắt đầu mở lại các đường bay"./.

>>Korean Air lỗ ròng gần 345 triệu USD trong quý III/2020