Bắc Ninh gấp rút giải phóng mặt bằng, đẩy tiến độ 34 cụm công nghiệp

Toàn thành phố hiện có 101 cụm công nghiệp với tổng diện tích 4.108 ha; 67 cụm đã được đầu tư hạ tầng kỹ thuật và đi vào hoạt động, còn 34 cụm đang tiếp tục hoàn thiện thủ tục, giải phóng mặt bằng hoặc xây dựng hạ tầng.

*Đẩy nhanh tiến độ

Những ngày đầu tháng 10, tại Cụm công nghiệp Đoan Bái - Lương Phong 2, phường Hiệp Hòa, máy móc đang được huy động thi công các hạng mục hạ tầng trên phần diện tích đã được bàn giao. Khoảng 66,99/75 ha, tương đương 89% diện tích dự án, đã được bàn giao; các nhà thầu đang triển khai san nền tại các lô công nghiệp CN02-CN08, thi công các tuyến đường nội bộ và kênh thoát nước. Từ phần mặt bằng đã được giải phóng, các hạng mục hạ tầng kỹ thuật đang từng bước được hình thành.

Cách đó không xa, tiến độ tại Cụm công nghiệp Đoan Bái - Lương Phong 1, phường Hiệp Hòa cũng đang chuyển dần từ giải phóng mặt bằng sang thi công. Dự án đã hoàn thành phê duyệt bồi thường, hỗ trợ khoảng 46,08/50 ha, trong đó đã chi trả cho 45,91 ha; diện tích chuyển mục đích sử dụng đất đạt 35,4 ha. Các hạng mục đường giao thông, cấp nước, thoát nước mưa, thoát nước thải, thông tin liên lạc, chiếu sáng và nhà máy xử lý nước thải đang được triển khai.

Nếu nhóm các dự án đã bước vào thi công đang hình thành rõ hơn trên công trường, thì ở những dự án còn trong giai đoạn giải phóng mặt bằng, các chủ đầu tư cũng đang tập trung hoàn tất những phần việc để chuyển sang bước tiếp theo. Tại Cụm công nghiệp Đại Lâm 2, thuộc phường Lạng Giang và xã Tân Dĩnh, đại diện chủ đầu tư cho biết, sau khi hoàn tất các cuộc họp, kiểm kê, xác nhận nguồn gốc đất tại xã Tân Dĩnh và phường Lạng Giang, chủ đầu tư đang tập trung hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng để thực hiện thủ tục giao đất đợt 1, chuẩn bị triển khai dự án trong tháng 10/2026. Theo chủ đầu tư, đến nay, 454 hộ đã được chi trả bồi thường với diện tích gần 31,6 ha, cùng 30 ngôi mộ, tổng kinh phí khoảng 120 tỷ đồng.

Cùng trong nhóm dự án đang tập trung hoàn thiện mặt bằng, Cụm công nghiệp Phương Sơn - Đại Lâm, thuộc xã Tân Dĩnh và phường Lục Nam đã hoàn thành kiểm kê, xác định đất đối với toàn bộ 169 hộ tại xã Tân Dĩnh và gần 90% số hộ tại phường Lục Nam. Đến ngày 25/9, đã có 230/242 ngôi mộ được di chuyển, kinh phí chi trả khoảng 5,8 tỷ đồng; đợt bồi thường đất nông nghiệp đầu tiên đã thực hiện với diện tích hơn 18.882 m², kinh phí 8,6 tỷ đồng. Chủ đầu tư đã chuyển 30 tỷ đồng cho đơn vị tư vấn giải phóng mặt bằng để tiếp tục thực hiện chi trả đợt 2.

Từ những công trường đã có máy móc hoạt động đến các dự án đang hoàn tất từng phần việc về đất đai, tiến độ các cụm công nghiệp hiện thể hiện ở nhiều mức độ khác nhau. Theo Sở Công Thương, toàn thành phố đã thành lập 101 cụm công nghiệp với tổng diện tích 4.108 ha; trong đó, 72 cụm do doanh nghiệp làm chủ đầu tư, kinh doanh hạ tầng với tổng diện tích 3.564 ha; 29 cụm do UBND cấp xã và Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh làm chủ đầu tư với tổng diện tích 544 ha.

Đến nay, 67/101 cụm đã được đầu tư hạ tầng kỹ thuật và đi vào hoạt động, tổng diện tích 2.266 ha; 34 cụm còn lại chưa đi vào hoạt động, đang triển khai xây dựng; trong đó, gồm nhóm các cụm công nghiệp mới thành lập, chưa hoàn thiện các thủ tục pháp lý; nhóm các cụm công nghiệp đã hoàn thiện thủ tục pháp lý và đang bồi thường giải phóng mặt bằng, chưa đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật; nhóm các cụm công nghiệp đã hoàn thiện thủ tục pháp lý và đang bồi thường giải phóng mặt bằng, đang đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật.

Tuy nhiên, để các dự án đang ở nhiều “nấc” tiến độ này cùng chuyển sang giai đoạn đầu tư hạ tầng và khai thác, những vướng mắc về đất đai, giải phóng mặt bằng và thủ tục vẫn cần tiếp tục được tháo gỡ.

*Gỡ điểm nghẽn

Qua rà soát tiến độ từ ngày 25/7 đến 25/9, Sở Công Thương Bắc Ninh đánh giá tiến độ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật các cụm công nghiệp nhìn chung vẫn chậm so với kế hoạch. Trong đó, giải phóng mặt bằng tiếp tục là điểm nghẽn lớn nhất, tác động trực tiếp đến tiến độ các dự án.

Theo đánh giá của ông Hoàng Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Công thương thành phố Bắc Ninh, vướng mắc trước hết nằm ở nguồn gốc đất. Hồ sơ địa chính qua nhiều thời kỳ chưa đồng bộ, đất đai biến động lớn; một số trường hợp tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng, cho tặng, chuyển nhượng nhưng chưa sang tên hoặc chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Một số hộ chưa đồng thuận với đơn giá bồi thường; vẫn còn tình trạng xây dựng trái phép, trồng cây chờ bồi thường hoặc kiến nghị thu hồi các diện tích nhỏ lẻ ngoài ranh giới quy hoạch.

Thực tế tại các cụm công nghiệp cho thấy, mỗi dự án lại có một “nút thắt” khác nhau. Có nơi cơ bản hoàn thành bồi thường nhưng còn một vài hộ chưa bàn giao; có nơi phải tiếp tục di chuyển mồ mả, bố trí tái định cư; cũng có dự án đã có mặt bằng nhưng diện tích bàn giao bị chia nhỏ, xen kẽ, khiến việc tổ chức thi công hạ tầng không thuận lợi.

Tại Cụm công nghiệp Đoan Bái, việc bồi thường đã hoàn thành, song diện tích bàn giao mới đạt 44,88/45,455 ha do còn phải xử lý phần diện tích chênh lệch khoảng 600 m². Với Cụm công nghiệp Danh Thắng - Đoan Bái, 74,98/74,98 ha đã hoàn thành bồi thường, 74,61 ha được bàn giao, phần còn lại liên quan đến việc di chuyển 2 ngôi mộ. Những phần diện tích không lớn nhưng nằm trong phạm vi dự án vẫn có thể trở thành điểm nghẽn, bởi khi chưa hoàn tất bàn giao, chủ đầu tư khó tổ chức thi công đồng bộ.

Một khó khăn khác là nhiều khu đất được bàn giao theo từng đợt, tạo thành tình trạng “xôi đỗ”. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc triển khai hệ thống đường giao thông, thoát nước và các công trình hạ tầng ngầm, trong khi nguồn đất đắp phục vụ san nền cũng đang thiếu. Thời tiết mưa trong tháng 8 và tháng 9 tiếp tục làm giảm khả năng tổ chức thi công ngoài hiện trường.

Câu chuyện tại Cụm công nghiệp Hương Sơn 2 là một ví dụ khác về những vướng mắc cần xử lý đồng thời. Chủ đầu tư đã rà soát nguồn gốc đất, ký hợp đồng thực hiện giải phóng mặt bằng và di chuyển 18 ngôi mộ, nhưng dự án vẫn chưa thể triển khai thuận lợi do còn liên quan đến diện tích chồng lấn với hai mỏ đất chưa hoàn tất thủ tục đóng cửa, cùng yêu cầu bố trí tái định cư cho hơn 22 hộ dân.

Các chủ đầu tư đã phối hợp với chính quyền địa phương đẩy nhanh kiểm kê, quy chủ, chi trả bồi thường, di dời mồ mả và hoàn thiện hồ sơ đất đai. Một số dự án đã có chuyển biến rõ rệt, từ chỗ chủ yếu tập trung giải phóng mặt bằng đã chuyển sang san nền, làm đường và triển khai hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Tuy nhiên, để tạo chuyển biến đồng đều, các khâu phải được nối tiếp, tránh tình trạng có mặt bằng nhưng chưa hoàn tất thủ tục giao đất hoặc được giao đất nhưng diện tích chưa liền khoảnh để thi công.

Trước thực tế đó, Sở Công Thương xác định việc đẩy nhanh tiến độ không chỉ phụ thuộc vào chủ đầu tư mà cần sự phối hợp đồng bộ giữa doanh nghiệp, chính quyền cơ sở và các sở, ngành liên quan. Chủ đầu tư được yêu cầu tập trung nguồn lực tài chính, phối hợp với địa phương hoàn thành bồi thường, hỗ trợ; thực hiện chi trả ngay khi phương án được phê duyệt; đồng thời khẩn trương hoàn tất các thủ tục về đất đai, thiết kế kỹ thuật, môi trường, phòng cháy, chữa cháy và giấy phép xây dựng. Với những diện tích đã được bàn giao, cần tăng nhân lực, máy móc để đẩy nhanh san nền, đường giao thông, thoát nước và các hạng mục xử lý nước thải.

Ở cấp xã, phường, yêu cầu đặt ra là tăng cường quản lý hiện trạng đất đai, ngăn chặn tình trạng xây dựng, trồng cây trái phép trong phạm vi dự án; đẩy nhanh kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất và tuyên truyền, vận động người dân bàn giao mặt bằng. Với những trường hợp đủ điều kiện nhưng không chấp hành, địa phương cần thực hiện các bước thu hồi đất theo quy định; đồng thời chủ động bố trí quỹ đất phục vụ di chuyển nghĩa trang, hạ tầng và tái định cư.

Về phía các cơ quan chuyên môn, Sở Công Thương kiến nghị tiếp tục tháo gỡ các thủ tục liên quan đến đất đai, khảo sát, xác định nguồn gốc đất, chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, xử lý các trường hợp chồng lấn với đất nuôi trồng thủy sản, khai thác khoáng sản; đồng thời đẩy nhanh thẩm định thiết kế, kết nối giao thông, cấp phép xây dựng và các thủ tục về nghĩa vụ tài chính đất đai.

Việc xử lý đồng bộ các điểm nghẽn từ mặt bằng, thủ tục đất đai đến tổ chức thi công được kỳ vọng rút ngắn thời gian đầu tư hạ tầng, sớm đưa các cụm công nghiệp vào khai thác, tạo thêm quỹ đất sạch và nâng cao hiệu quả thu hút các dự án thứ cấp tại Bắc Ninh./.