Bắc Ninh - từ cực tăng trưởng đến đô thị trung tâm vùng

Kết luận số 52 – KL/TW ngày 20/6/2026 của Bộ Chính trị về chủ trương thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương xác định tập trung phát triển thành phố Bắc Ninh là hình mẫu về thành phố xanh, thông minh, hiện đại, văn minh, giàu đẹp, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc.

Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực tăng trưởng chủ yếu. Đây là cơ sở quan trọng để Bắc Ninh thống nhất chủ trương, hoàn thiện Đề án thành lập thành phố trực thuộc Trung ương và chuyển đổi mô hình quản lý hành chính.

* Bắc Ninh phát huy vai trò động lực của vùng Thủ đô 

Bắc Ninh sau hợp nhất đã mở ra một không gian phát triển rộng lớn hơn để khai thác tiềm năng, lợi thế và bản sắc. Không chỉ là sự mở rộng về quy mô hành chính, đây còn là sự cộng hưởng của hai cực tăng trưởng năng động hàng đầu cả nước, nơi hội tụ sức mạnh của những trung tâm công nghiệp điện tử, công nghệ cao, logistics hiện đại và những vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn. 

Một góc thành phố Bắc Ninh. Ảnh: Thái Hùng-TTXVN

Với vị trí địa lý kinh tế đặc biệt quan trọng, Bắc Ninh không chỉ đóng vai trò là một trong các tỉnh động lực của vùng Thủ đô, là một cực tăng trưởng, tạo sức lan tỏa mạnh về phát triển kinh tế - xã hội cho cả vùng, mà còn đóng góp ngày càng quan trọng đối với sự phát triển chung của cả nước. 

Với vùng Thủ đô Hà Nội, vùng Đồng bằng sông Hồng và Bắc Bộ, Bắc Ninh là một trong những địa phương dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng GRDP, đạt 10,27% năm 2025, quy mô kinh tế thuộc tốp đầu của cả nước; là nơi tập trung các tập đoàn đa quốc  gia, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao; nằm trên các hành lang kinh tế lớn là Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng và là đầu mối giao thông quan trọng với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình (quy mô 4F) đang đầu tư xây dựng cùng hệ thống đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa quốc gia đồng bộ, kết nối thuận lợi với sân bay Nội Bài và cảng biển Hải Phòng; là "cánh tay nối dài" của Hà Nội về phía Đông Bắc, cùng Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh tạo thành tam giác kinh tế trọng điểm. 

Với cả nước, Bắc Ninh là một trong những địa phương thu hút vốn FDI hàng đầu cả nước, đóng góp quan trọng vào dòng vốn nước ngoài; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh luôn đứng vị trí cao, đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch chung của cả nước; mô hình phát triển từ nông nghiệp sang công nghiệp hiện đại, công nghệ cao tạo tiền đề, kinh nghiệm cho cả nước; là cái nôi văn hóa Kinh Bắc, đóng góp vào sự đa dạng văn hóa vùng Đồng bằng sông Hồng. 

Theo Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn, đưa Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương nhằm cụ thể quan điểm, định hướng, mục tiêu của Bộ Chính trị phát triển hệ thống đô thị; thực hiện quy hoạch, kế hoạch, chương trình phát triển đô thị Bắc Ninh được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đây cũng là mục tiêu Đại hội đại biểu tỉnh Bắc Ninh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đề ra. Phát huy vai trò động lực vùng Thủ đô, cực tăng trưởng, năm 2025, quy mô nền kinh tế đạt hơn 523 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 20 tỷ USD, đứng thứ 5 toàn quốc; tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,27%. Riêng 6 tháng đầu năm, tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh ước tăng 10,56% so với cùng kỳ, thuộc nhóm 9 địa phương đạt mức tăng trưởng hai con số; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 106,4 tỷ USD, tiếp tục là một trong hai địa phương dẫn đầu cả nước. 

Đáng chú ý, với hơn 3.600 dự án có vốn đầu tư nước ngoài, Bắc Ninh đã trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn toàn cầu, từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp điện tử, công nghệ cao và bán dẫn quy mô lớn, kéo theo mạng lưới sản xuất, nghiên cứu, phát triển, công nghiệp hỗ trợ và cung ứng, nâng cao khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Qua đó hình thành một cực tăng trưởng mới, đóng góp quan trọng vào quy mô, tốc độ và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế quốc gia. 

Ông Bùi Đăng Thoan, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Vsip Bắc Ninh cho biết, Vsip đã đầu tư tại Bắc Ninh gần 20 năm. Từ Khu công nghiệp Vsip Bắc Ninh đến nay đã phát triển thành 2 khu công nghiệp tại Từ Sơn và Yên Phong với tổng diện tích hơn 900 ha, thu hút gần 170 doanh nghiệp đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, tạo việc làm cho trên 100 nghìn lao động. 

Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ tạo động lực phát triển mới, mở ra dư địa lớn để hình thành các khu công nghiệp thế hệ mới gắn với đô thị, dịch vụ và đổi mới sáng tạo. Khi Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ tạo động lực cho thu hút nhiều hơn nữa các nhà đầu tư quốc tế đến đầu tư ở Bắc Ninh cũng như nguồn nhân lực chất lượng cao về Bắc Ninh làm việc.

Do đó công ty cũng đã thay đổi về phát triển khu công nghiệp xanh, công nghiệp thông minh xanh và bền vững để táp ứng được cái nhu cầu và đầu tư của các nhà đầu tư quốc tế. Bên cạnh đó, doanh nghiệp mong muốn tiếp tục mở rộng tại Bắc Ninh để cam kết sự đồng hành cùng Bắc Ninh phát triển, ông Bùi Đăng Thoan khẳng định. 

Điều này đồng thời cũng là cam kết của tỉnh Bắc Ninh với phương châm “luôn đồng hành cùng doanh nghiệp, thành công của doanh nghiệp cũng là thành công của tỉnh”, Bắc Ninh tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh theo hướng công khai, minh bạch, thông thoáng; đồng hành, tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh, đổi mới công nghệ và phát triển bền vững được tỉnh đề ra. 

* Hướng tới giá trị cốt lõi, lấy con người làm trung tâm 

Theo Đề án số 576/ĐA-UBND ngày 28/7/2026 của UBND tỉnh Bắc Ninh về việc thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương trên cơ sở địa giới hành chính tỉnh Bắc Ninh, việc thành lập thành phố Bắc Ninh nhằm xây dựng một đô thị xanh, thông minh, hiện đại, văn minh, giàu bản sắc văn hóa Kinh Bắc; phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng chủ yếu.

Đồng thời, tập trung phát triển công nghiệp công nghệ cao, đặc biệt là công nghiệp bán dẫn, sản xuất vi mạch, trí tuệ nhân tạo; xây dựng hệ thống hạ tầng giao thông, logistics đồng bộ, hiện đại; phát triển chính quyền đô thị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân và bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh.

Theo đề án, tỉnh Bắc Ninh hiện có diện tích tự nhiên 4.713,75km2, quy mô dân số gần 4 triệu người với 99 đơn vị hành chính cấp xã. Bắc Ninh giữ vị trí cửa ngõ phía Bắc Thủ đô Hà Nội, là trung tâm của tam giác kinh tế Hà Nội-Hải Phòng-Quảng Ninh, đồng thời nằm trên các hành lang kinh tế quan trọng của miền Bắc, có điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp công nghệ cao, logistics và kết nối giao thương trong nước, quốc tế... 

Đến thời điểm này, việc thành lập thành phố Bắc Ninh đã bảo đảm 5/5 điều kiện quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 và đã đạt đủ 7/7 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15. Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội đang xem xét trình thông qua nghị quyết tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI với mốc thời gian dự kiến nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh sẽ có hiệu lực từ ngày 20/9/2026.

Phát biểu tại phiên thảo luận tại hội trường Quốc hội sáng 12/8 về việc thành lập thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh, bà Trần Thị Vân, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh cho biết Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là đích đến, mà còn là điểm xuất phát cho một hành trình phát triển mới với yêu cầu cao hơn, chuẩn mực hơn và trách nhiệm lớn hơn.

Đó là yêu cầu về quy hoạch và tổ chức không gian phát triển; bảo vệ môi trường; phát triển bền vững; nâng cao chất lượng sống của người dân; bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống; xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu quản trị của một đô thị trực thuộc Trung ương.

Đáng chú ý, trong hành trình phát triển, Bắc Ninh không chỉ hướng tới những con số tăng trưởng mà luôn chú trọng tới giá trị cốt lõi lấy con người làm trung tâm. Ở đó, hệ thống giáo dục, y tế, văn hóa, nhà ở, công viên, không gian công cộng và các thiết chế xã hội được quy hoạch đồng bộ, hướng tới xây dựng một đô thị đáng sống, mỗi người dân đều được thụ hưởng những dịch vụ chất lượng cao trong một môi trường xanh, an toàn và văn minh. Song hành với đó là yêu cầu bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Kinh Bắc.

Có thể nói, khi không gian được rộng mở, hạ tầng được kết nối, nguồn lực được phân bổ hiệu quả hơn, thành phố Bắc Ninh sẽ có điều kiện trở hành cực tăng trưởng năng động, trung tâm công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và kết nối vùng, đóng góp vào sự phát triển của vùng Thủ đô và vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước. Trở thành thành phố trực thuộc Trung ương góp phần đưa Bắc Ninh tạo thế và lực bước vào giai đoạn mới.