Banking Vietnam 2019: Giảm sử dụng tiền mặt trong nền kinh tế

Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Kim Anh, sự phát triển của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong những năm gần đây đã tạo điều kiện cho ngày càng nhiều khách hàng tiếp cận dịch vụ ngân hàng, thông qua đó, gia tăng sử dụng các dịch vụ tài chính ngân hàng, đặc biệt là các dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần quan trọng trong việc giảm sử dụng tiền mặt trong nền kinh tế.

Năm 2018 đã đánh dấu một năm thành công vượt bậc trong phát triển thanh toán điện tử của Việt Nam khi thanh toán Internet, thanh toán di động đạt tốc độ tăng trưởng ấn tượng về giá trị giao dịch, tương ứng tăng 19,5% và 169,5% so với năm 2017. Hãng kiểm toán PwC (một trong bốn công ty kiểm toán hàng đầu thế giới hiện nay) cũng đã xếp Việt Nam là thị trường tăng trưởng nhanh nhất về thanh toán di động trong năm 2018.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiền, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng cho biết, trong 5 năm qua, tốc độ tăng trưởng tiền gửi và dư nợ tín dụng tăng trưởng mạnh duy trì 10%. Tỉ lệ tiền mặt lưu thông trên tổng phương tiện thanh toán 11,57%, giảm 14,02% so với năm 2010.

Ông Nghiêm Thanh Sơn, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) cho biết thêm, cơ sở hạ tầng phục vụ cho thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng ấn tượng. Số lượng thẻ đến tháng 9 năm 2018 đạt 147,3 triệu thẻ. Máy ATM, POS đạt lần lượt 18.587 và 243.123 máy.

Bên cạnh đó, nhiều ngân hàng, tổ chức tiền gửi thanh toán tại Việt Nam đã ứng dụng các giải pháp, công nghệ tiên tiến nhằm giảm chi phí, tăng tốc độ thanh toán, tăng cường an toàn, bảo mật cho sản phẩm, dịch vụ, gia tăng trải nghiệm khách hàng như xác thực sinh trắc học (vân tay, khuôn mặt...); thanh toán trên nền mã phản hồi nhanh (QR code); thanh toán an toàn, thuận tiện qua mã hóa thông tin thẻ (Tokenization); thanh toán phi tiếp xúc (contactless payment) tốc độ và tiện lợi...

Việc thanh toán bằng QR code hay còn gọi là một chạm, được các tổ chức quan tâm để thúc đẩy thanh toán qua điện thoại di động. Đến nay đã có 16 ngân hàng cung ứng dịch vụ thanh toán này, toàn thị trường có 30.000 điểm chấp nhận thanh toán QR code.

Giao dịch qua ATM trong quý I/2019 đạt 232,8 triệu giao dịch với giá trị 676.550 tỷ đồng, tăng khoảng 13% so với cùng kỳ năm ngoái. Giao dịch qua POS cũng tăng trưởng ấn tượng hơn 50% so với quý Inăm ngoái, đạt 55,8 triệu giao dịch với 132.922 tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo ông Nghiêm Thanh Sơn, việc thanh toán không dùng tiền mặt vẫn còn những  hạn chế như: hạ tầng cơ sở kỹ thuật phục vụ cho hoạt động thanh toán điện tử chưa đồng bộ, mới tập trung ở các thành phố, đô thị. Các phương tiện, dịch vụ thanh toán điện tử chưa được triển khai trên diện rộng để đáp ứng nhu cầu thanh toán vùng nông thôn, miền núi.

Ngoài ra, người dân phần lớn vẫn sử dụng tiền mặt do tâm lý e dè, ngại tìm hiểu, sợ rủi ro. Điều này đã ngăn cản việc tiếp cận của người tiêu dùng với các hình thức thanh toán điện tử .

Ông Nguyễn Đình Thắng, Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Thương mại cổ phần Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) cho biết, chủ trương của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước là giảm thanh toán bằng tiền mặt để gia tăng thanh toán không dùng tiền mặt. Nhưng theo ông Thắng, khó khăn hiện nay trong phát triển thanh toán không dùng tiền mặt là sự kết nối ba bên và trao đổi hợp tác giữa Ngân hàng – Nhà cung cấp dịch vụ - Khách hàng.

Ông Nguyễn Đình Thắng lấy ví dụ, ngân hàng muốn thanh toán không dùng tiền mặt cho người dân khi trả tiền điện thì ngân hàng phải kết hợp được với ngành điện. Phải có sự thống nhất chủ trương và kết nối hệ thống dữ liệu tích hợp, từ đó ngân hàng mới có thể cung cấp dịch vụ cho người dân.

Ông Nguyễn Đình Thắng cũng nhấn mạnh, điều khó khăn nhất là làm sao để tiền mặt của người dân “đi vào” hệ thống thẻ, ví điện tử, vào tài khoản ngân hàng.

Do đó, ông Nguyễn Đình Thắng kiến nghị, Ngân hàng Nhà nước sớm có chính sách phát triển hệ thống đại lý 24/7 để bất cứ điểm nào kể cả nửa đêm khách hàng vẫn nạp được tiền. Ngân hàng Nhà nước cần cho phép các ngân hàng tự chọn và tự xét duyệt các đại lý hỗ trợ nạp tiền mặt vào ngân hàng số, ví điện tử và được nhận một khoản phí. Khi cần, khách hàng vẫn có thể được phép rút tiền ra.

Để  thúc đẩy tài chính toàn diện và phát triển thanh toán điện tử trong giai đoạn tới, Phó Thống đốc Nguyễn Kim Anh cho biết cần chú ý tới xu hướng số hóa dịch vụ ngân hàng, lấy khách hàng làm trung tâm và hành vi người tiêu dùng có sự thay đổi mạnh mẽ từ tương tác giới hạn trong môi trường off-line (gặp mặt trực tiếp nhân viên ngân hàng) sang môi trường giao dịch trực tuyến không gặp mặt, tiếp cận và sử dụng dịch vụ ngân hàng liên tục, mọi lúc, mọi nơi trên nhiều loại thiết bị di động.

Theo Phó Thống đốc, bối cảnh mới này đòi hỏi các ngân hàng, tổ chức tiền gửi thanh toán phải đầu tư, ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ 4.0 nhằm cung cấp nhiều sản phẩm dịch vụ ngân hàng mới; đẩy mạnh khai thác, phân tích dữ liệu thông minh để thấu hiểu khách hàng, qua đó cung cấp các sản phẩm, dịch vụ an toàn, tiện lợi, cá nhân hóa với giá cả hợp lý; bảo vệ bí mật khách hàng, ngăn ngừa tấn công mạng;…/.