Bảo hộ tài sản trí tuệ cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên số

Với doanh nghiệp, ngoài những trăn trở vì thiếu vốn, thị trường đứt gãy chuỗi cung ứng, đôi khi, còn là sự mất mát khi "đứa con tinh thần" – thương hiệu sản phẩm mà họ từng dành bao tâm huyết sáng tạo, gây dựng – bỗng chốc bị "tước đoạt" trắng trợn nơi xứ người.

Trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới bùng nổ, khi vạn vật kết nối chỉ qua một cú click chuột, khát vọng vươn ra biển lớn sẽ mãi là giấc mơ dang dở nếu doanh nghiệp Việt ra khơi mà bỏ quên "tấm khiên" mang tên: Sở hữu trí tuệ.

Thương trường kỷ nguyên số là một thế giới phẳng, nơi cơ hội được chia đều nhưng rủi ro cũng chực chờ nhân lên gấp bội. Việt Nam thường tự hào về những chuyến hàng nông sản, đồ gỗ mỹ nghệ hay dệt may xuất khẩu mang dòng chữ "Made in Vietnam" cập bến các thị trường khó tính như Liên minh châu Âu (EU), Hoa Kỳ, Nhật Bản.

Thế nhưng, phía sau những con số tỷ đô, rất nhiều doanh nghiệp Việt mang chuông đi đánh xứ người với tâm thế "bán hàng trước, bảo vệ sau" - điều mà nhiều đại diện các hiệp hội doanh nghiệp trong lĩnh vực xuất khẩu thường chia sẻ với báo giới.

GS.TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội, Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển Doanh nghiệp cho biết, nhiều năm theo dõi mảng rủi ro doanh nghiệp và hợp đồng thương mại, hiệp hội nhận thấy một lỗ hổng rất lớn trong tư duy của các chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Họ sẵn sàng chi hàng tỷ đồng cho các chiến dịch marketing, thiết kế bao bì, xây dựng nhân hiệu trên mạng xã hội, nhưng lại đắn đo trước một khoản ngân sách khiêm tốn để đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tại thị trường mục tiêu.

Hậu quả là, khi sản phẩm vừa tạo được tiếng vang trên nền tảng số, các đối thủ cạnh tranh ở nước ngoài đã nhanh tay nộp đơn đăng ký sở hữu trí tuệ. Doanh nghiệp Việt bỗng chốc trở thành "kẻ vi phạm bản quyền" đối với chính sản phẩm do mình làm ra, bị khóa gian hàng trên Amazon, Alibaba, hoặc bị chặn đứng ngay tại cửa khẩu hải quan.

Bước ra khỏi những bài học xương máu, các chuyên gia kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp đang ngày càng thấm thía một chân lý: Việc làm thương hiệu không thể tách rời chiến lược pháp lý.

Khẳng định tầm quan trọng của việc bảo hộ tài sản trí tuệ cho doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định, trong kỷ nguyên số, một thương hiệu chưa được bảo hộ giống như một ngôi nhà xây đẹp nhưng không có khóa. Xây dựng thương hiệu không đơn thuần là làm truyền thông cho một cái tên, mà là việc định hình giá trị vô hình. Giá trị đó chỉ thực sự trở thành tài sản vững chắc khi được pháp luật công nhận.

Chính vì vậy, xây dựng thương hiệu bắt buộc phải đi song hành cùng chiến lược bảo hộ và quản trị xuyên suốt vòng đời doanh nghiệp. Nếu ý thức bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không đi trước một bước, mọi nỗ lực chuyển đổi số và phát triển xuất khẩu cuối cùng chỉ là làm giàu cho đối thủ cạnh tranh.

Mặc dù vẫn còn nhiều thách thức, nhưng tin vui là các chủ doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là lực lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang dần thức tỉnh và coi trọng "vũ khí" sở hữu trí tuệ. Việc quản trị thương hiệu trên không gian số không còn là khái niệm xa xỉ, mà đã được tích hợp vào chiến lược cốt lõi khi hoạch định ngân sách.

Minh chứng rõ nét nhất đến từ sự hiện diện của hàng hóa Việt trên các siêu nền tảng bán lẻ như Amazon. Những thương hiệu như rong nho Longevity Sea Grapes hay các dòng sản phẩm sinh học phân hủy hoàn toàn AnEco của Tập đoàn An Phát Holdings đã đăng ký nhãn hiệu thành công tại thị trường Mỹ, tạo bước tiến vững chắc để củng cố uy tín với khách hàng toàn cầu.

Nhận định về xu hướng bứt phá này, đại diện Amazon Global Selling Việt Nam chia sẻ những số liệu vô cùng tích cực, theo đó, nhận thức của các đối tác bán hàng Việt Nam về vấn đề bảo hộ thương hiệu đang ngày càng được cải thiện rõ rệt. Dữ liệu thực tế của Amazon cho thấy trong những năm qua, số lượng doanh nghiệp Việt Nam đăng ký thương hiệu trên Amazon (Brand Registry) đã tăng vọt hàng chục lần.

Đáng chú ý, thời gian để đối tác bán hàng Việt Nam chuyển từ giai đoạn đăng ký tài khoản đến khi có ý thức đăng ký bảo vệ thương hiệu đã rút ngắn trung bình tới 85%. Đây là minh chứng sắc nét cho thấy doanh nghiệp Việt đang nâng cao ý thức bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, tự trang bị 'áo giáp' pháp lý vững chắc khi vươn ra biển lớn.

Bà Bùi Quỳnh Trang. Giám đốc điều hành Hừng Đông Media Solution - doanh nghiệp chuyên tư vấn chiến lược và phát triển tài sản số cho các đối tác, đang hoạt động tích cực trong mạng lưới doanh nghiệp vừa và nhỏ thành phố Hà Nội chia sẻ, trong bối cảnh hiện nay, xây dựng thương hiệu không chỉ dừng lại ở một chiếc logo hay bao bì sản phẩm, mà còn là hành trình liên tục phát triển các tài sản số và định vị thương hiệu cá nhân của giới chủ doanh nghiệp trên các nền tảng mạng xã hội đa kênh.

Tuy nhiên, mọi chiến lược nội dung, mọi chiến dịch truyền thông bùng nổ sẽ trở nên vô nghĩa và dễ dàng bị sao chép nếu doanh chủ bỏ ngỏ khâu phòng vệ sở hữu trí tuệ.

Khi đồng hành cùng các đối tác – đặc biệt là các doanh nghiệp đang có định hướng xuất khẩu, Hừng Đông Media Solution luôn coi việc thiết lập hệ thống phòng vệ tài sản trí tuệ là ưu tiên tiên quyết. Đó hoàn toàn không phải là một khoản chi phí phát sinh, mà chính là chốt chặn pháp lý cuối cùng để bảo vệ toàn bộ chất xám, uy tín và hệ sinh thái số mà doanh nghiệp đã phải đổ mồ hôi, sôi nước mắt để bồi đắp, bà Trang nhấn mạnh.

Xây dựng thương hiệu và quản trị tài sản trí tuệ là minh chứng rõ ràng nhất cho sự trưởng thành của một doanh nghiệp trong kỷ nguyên số. Đã đến lúc các doanh nghiệp phải nhìn nhận sở hữu trí tuệ như một khoản đầu tư chiến lược sinh lời, chứ không phải một thủ tục hành chính phát sinh. Chỉ khi nào chất lượng sản phẩm được song hành cùng "tấm khiên" bảo hộ tài sản trí tuệ, doanh nghiệp Việt mới có thể tự tin tiến xa và phát triển bền vững trên bản đồ chuỗi giá trị toàn cầu.