Bất ngờ cá mập xanh dùng “công nghệ nano” đổi màu da

Thanh Tùng/vnanet.vn 08:15' - 14/07/2025
BNEWS Các nhà khoa học vừa phát hiện loài cá mập xanh (Prionace glauca) sở hữu cấu trúc nano ẩn trong lớp da, không chỉ tạo ra sắc xanh hiếm mà còn có khả năng thay đổi màu sắc theo độ sâu hoặc áp lực nước.

Nghiên cứu của nhóm tại Đại học Thành phố Hong Kong (CityUHK) cho thấy màu xanh đặc trưng của loài cá mập này bắt nguồn từ các tinh thể guanin phản chiếu ánh sáng xanh, nằm trong khoang tủy của các vảy da nhỏ hình răng. Xen kẽ giữa các tinh thể này là những túi chứa melanin, hấp thụ các bước sóng khác. Sự kết hợp giữa “gương” guanin và “túi đen” melanin giúp tăng độ bão hòa màu sắc.

 

Tiến sĩ Viktoriia Kamska giải thích: “Các thành phần này được sắp xếp như những túi chứa gương và túi chứa chất hấp thụ, được đặt cạnh nhau để hoạt động đồng thời”.

Điều đặc biệt là khoảng cách giữa các lớp tinh thể guanin có thể biến thiên khi cá mập thay đổi độ sâu. Dưới áp suất cao hơn, các lớp này xích lại gần nhau, khiến màu da sẫm hơn – một hình thức ngụy trang thích nghi với môi trường. Nếu khoảng cách giãn ra, màu có thể chuyển sang xanh lá hoặc vàng kim.

Giáo sư Mason Dean nhận định: “Chỉ cần thay đổi rất nhỏ về độ ẩm hoặc áp suất nước cũng có thể khiến màu da biến đổi tinh tế, giúp cá mập tự điều chỉnh sắc độ để hòa lẫn vào nền nước”.

Phát hiện này không chỉ hé lộ một bước tiến lớn trong hiểu biết về tiến hóa và giải phẫu cá mập, mà còn mở ra tiềm năng ứng dụng công nghệ màu cấu trúc sinh học – loại màu dựa vào cấu trúc nano thay vì hóa chất, giúp giảm độc tính và ô nhiễm môi trường. Giáo sư Dean cho biết: “Loại thiết kế đa năng này – vừa hỗ trợ di chuyển nhanh, chống bám sinh vật, vừa ngụy trang quang học – chưa từng được ghi nhận ở các loài biển khác”.

Cá mập và cá đuối tách khỏi nhóm cá xương từ hàng trăm triệu năm trước. Vì vậy, cơ chế tạo màu độc đáo này là một nhánh tiến hóa hoàn toàn khác với phần lớn sinh vật biển.

Nghiên cứu được công bố tại Hội nghị Thường niên của Hội Sinh học Thực nghiệm tại Bỉ, do Quỹ Nghiên cứu Tổng hợp của Ủy ban Đại học Hong Kong tài trợ. Các nhà khoa học cho rằng bước tiếp theo sẽ là quan sát trực tiếp cơ chế biến đổi màu của cá mập xanh trong môi trường tự nhiên để xác định rõ vai trò của áp suất và điều kiện nước trong việc điều chỉnh sắc độ.

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục

  • Tết Việt trong những căn bếp xa xứ Đời sống

    Tết Việt trong những căn bếp xa xứ

    14:00'

    Ở Australia, Nhật Bản và các nước khác, những người con đất Việt vẫn bền bỉ giữ Tết cổ truyền, dạy con cái tiếng Việt và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc để mỗi xuân về, lòng luôn hướng về cội nguồn.

  • Xuân mới trên những bản làng vùng cao Đời sống

    Xuân mới trên những bản làng vùng cao

    12:15'

    Xuân mới đang về trên những bản làng vùng cao tỉnh Tuyên Quang. Khi sắc đào rừng bắt đầu bung nở, hơi ấm mùa Xuân lan tỏa trong từng nếp nhà, niềm vui cũng theo đó nhân lên từ những đổi thay rõ rệt.

  • Sắc hoa Tết rực rỡ bên bờ kè kênh Xà No Đời sống

    Sắc hoa Tết rực rỡ bên bờ kè kênh Xà No

    12:14'

    Mỗi dịp Tết đến, bờ kè kênh Xà No (phường Vị Tân, thành phố Cần Thơ) lại rực rỡ sắc màu của các loại hoa Tết, người mua bán nhộn nhịp, tạo thành nét đặc sắc dọc tuyến giao thông thủy quan trọng.

  • Xuân về bên nồi bánh chưng xanh nghi ngút khói Đời sống

    Xuân về bên nồi bánh chưng xanh nghi ngút khói

    10:20'

    Xuân không đến ồn ào mà khẽ khàng theo làn khói bếp chiều cuối năm, khi nồi bánh chưng bắt đầu sôi lục bục giữa sân nhà.

  • Giữ sắc đào cho mùa Xuân Hà Nội Đời sống

    Giữ sắc đào cho mùa Xuân Hà Nội

    10:16'

    Từ làng nghề truyền thống đến các vùng trồng mới, hoa đào không chỉ là sản phẩm Tết mà còn là biểu tượng văn hóa, góp phần định hình bản sắc đô thị Thủ đô trong quá trình phát triển.

  • Tết Việt trong thời đại số Đời sống

    Tết Việt trong thời đại số

    10:00'

    Những ngày cuối năm luôn đến rất khẽ, nhưng đủ sức làm lòng người xao động. Khi lịch treo tường chỉ còn vài tờ mỏng, khi ngoài phố bắt đầu thoảng mùi hương của hoa trái ngày xuân, thì Tết đang về.

  • Tết Việt "hút" khách Tây Đời sống

    Tết Việt "hút" khách Tây

    09:48'

    Tết Nguyên đán không chỉ là dịp lễ truyền thống quan trọng của người Việt Nam mà đối với ngành Du lịch Lâm Đồng, đây còn là thời điểm “vàng” để thu hút du khách, nhất là du khách quốc tế.

  • Sắc Xuân nơi đảo tiền tiêu Đời sống

    Sắc Xuân nơi đảo tiền tiêu

    09:48'

    Giữa trùng khơi cực Nam Cà Mau, cán bộ, chiến sĩ vừa chắc tay súng bảo vệ chủ quyền, vừa chăm lo đời sống, gắn bó ngư dân, đón Tết ấm tình quân dân.

  • Về quê ăn Tết, du xuân Đời sống

    Về quê ăn Tết, du xuân

    09:48'

    Tết Nguyên đán là dịp lễ cổ truyền thiêng liêng nhất của người Việt. Với những người cả năm làm ăn xa quê, học tập xa nhà, hành trình trở về sum vầy bên gia đình chính là chuyến du lịch đặc biệt nhất.