Bên lề Kỳ họp Quốc hội: Không thu hút nhà đầu tư bằng công cụ thuế

Phóng viên: Việc xem xét tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng (VAT) 6 tháng đầu năm 2024 mới được bổ sung vào chương trình kỳ họp đợt này. Đại biểu đánh giá thế nào về nội dung này?

Đại biểu Trần Hoàng Ngân: Đại dịch COVID từ năm 2020, ảnh hưởng sang năm 2021 và liên tiếp các cú sốc về xung đột địa chính trị thế giới sau đó khiến kinh tế Việt Nam thời gian qua gặp nhiều khó khăn. Vì lẽ đó, Chính phủ đã trình Quốc hội đưa ra nhiều quyết sách quan trọng liên quan đến giãn, giảm, gia hạn tiền thuế, tiền thuê đất hỗ trợ cho doanh nghiệp, người dân.

Kết quả trong 3 năm từ năm 2020 đến nay đã miễn, giảm, gia hạn thuế, phí khoảng 700 nghìn tỷ đồng, đặc biệt trong năm 2023 hơn 190 nghìn tỷ đồng; riêng giảm 2% VAT trong 4 tháng từ tháng 7 - 10 vừa qua là 15,6 nghìn tỷ đồng.

Thời gian qua, việc giãn, giảm, gia hạn tiền thuế, tiền thuê đất không chỉ giúp doanh nghiệp vượt qua những thách thức nhất định mà quan trọng hơn giúp người dân trang trải chi phí mua sắm hàng hoá với mức thấp hơn, từ đó giúp tổng cầu đỡ suy giảm và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế nói chung. Tuy vậy, hiện tình hình doanh nghiệp và người dân vẫn còn nhiều khó khăn. 10 tháng qua, số lượng doanh nghiệp rút khỏi thị trường, phá sản, giải thể, ngừng hoạt động và tạm ngừng kinh doanh tăng 20%, số việc làm và đơn hàng cũng giảm ảnh hưởng đến người lao động.

Vậy nên, Quốc hội cần tiếp tục xem xét giãn, giảm, gia hạn tiền thuế, tiền thuê đất hỗ trợ cho doanh nghiệp, người dân; trong đó, đặt biệt là chính sách tiếp tục giảm 2% thuế VAT trong 6 tháng đầu năm 2024.

Phóng viên: Theo đại biểu, trước tình hình khó khăn của nền kinh tế, việc tiếp tục giảm 2% thuế VAT có ảnh hưởng gì đến việc thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách trong năm?

Đại biểu Trần Hoàng Ngân: Thoạt đầu, chúng ta nghĩ miễn, giảm, gia hạn thuế, phí sẽ làm giảm nguồn thu ngân sách, nhưng thực tế trong 3 năm thực hiện vừa qua thì tổng thu ngân sách vẫn tăng so với dự toán.

Như vậy, việc miễn, giảm, gia hạn thuế, phí thực chất là cách nuôi dưỡng nguồn thu, hỗ trợ lại cho doanh nghiệp, người dân, giúp hoạt động sản xuất, kinh doanh tiêu thụ hàng hoá thuận lợi hơn. Lúc này, nguồn thu ngân sách tăng, góp phần kéo giãn bội chi ngân sách, nợ công. Với mức nợ công hiện nay thấp hơn mức trần nợ công do Quốc hội đặt ra, sẽ còn nhiều dư địa để thực hiện các chính sách liên quan đến thuế, phí.

Phóng viên: Cũng liên quan đến thuế, Quốc hội đang xem xét việc áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, ý kiến của đại biểu như thế nào về việc Việt Nam áp dụng loại thuế này?

Đại biểu Trần Hoàng Ngân: Thuế tối thiểu toàn cầu không phải điều ước quốc tế, không phải cam kết quốc tế nhưng nội dung rất hay, ý nghĩa do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) khởi xướng và được 142 quốc gia đồng thuận.

Theo tôi, Việt Nam nên tham gia áp dụng loại thuế này. Bởi, việc áp dụng loại thuế này chắc chắn giúp tăng nguồn thu ngân sách tới đây.

Mức thuế tối thiểu toàn cầu được quy định là 15%, áp dụng đối với các tập đoàn, công ty đa quốc gia có tổng doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 750 triệu EUR, tương đương 800 triệu USD trong ít nhất hai năm của bốn năm liền kề gần nhất và hoạt động có lợi nhuận thì hoàn toàn có khả năng thu được khoản tiền từ nguồn này.

Có ý kiến cho rằng, việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu dẫn đến hạn chế khả năng thu hút vốn FDI của các tập đoàn, công ty đa quốc gia, song nếu để bảo đảm môi trường cạnh tranh giữa các quốc gia công bằng, minh bạch và quan trọng nhất là chống chuyển giá thì chúng ta vẫn cần áp dụng.

Trên quan điểm không thu hút nhà đầu tư nước ngoài, nhà đầu tư chiến lược bằng công cụ thuế, mà Chính phủ cần nỗ lực nhiều hơn trong cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính… Khi đó, Việt Nam có môi trường đầu tư tốt nhất trong điều kiện tốt nhất, với thể chế chính trị ổn định, hệ sinh thái về nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng cơ sở hiện đại, nhất là hạ tầng giao thông để giảm chi phí về logistics.

Bên cạnh đó, chúng ta cần lưu ý đến xu thế thời đại với các yếu tố phát triển kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ… Khi nền kinh tế sẵn sàng các yếu tố như vậy mới thu hút được các tập đoàn, nhà đầu tư có công nghệ cao, tân tiến, thân thiện với môi trường và có như vậy mới phát triển kinh tế nhanh và bền vững.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn đại biểu!