Biến đổi khí hậu - Phép thử đối với nền kinh tế Anh

Theo phóng viên TTXVN tại London, với ba đợt hạn hán trong vòng 5 năm, những kỷ lục nhiệt độ liên tiếp bị phá vỡ và một ngành dịch vụ ăn uống đang phải đổ tiền chống nóng, mùa Hè năm 2026 đang cho thấy một thực tế mới ở nước Anh: từ những trang báo cáo về môi trường, biến đổi khí hậu đã bước vào bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp.

Các công viên ở London trở thành nơi "trú ẩn tự nhiên" trong thời gian Cơ quan khí tượng quốc gia Anh ban hành cảnh báo đỏ vì nắng nóng. Ảnh: Hương Giang - PV TTXVN tại Anh

Khi Cơ quan Môi trường Anh tuyên bố một nửa vùng England, trong đó có toàn bộ London, cùng Hertfordshire, Devon, Cornwall và West Midlands lâm vào cảnh hạn hán, đó không đơn thuần là một bản tin thời tiết. Đó là đợt hạn hán thứ ba giáng xuống nước Anh chỉ trong vòng 5 năm, tiếp nối hai đợt hạn của các năm 2022 và 2025, và là dấu hiệu cho thấy khí hậu đang trở thành phép thử thường trực đối với nền kinh tế Anh.

Bà Helen Wakeham, Giám đốc phụ trách nước tại Cơ quan Môi trường, kiêm Chủ tịch Nhóm ứng phó hạn hán quốc gia, đã gọi một mùa Hè hạn hán thứ hai liên tiếp là tình huống "nghiêm trọng đến mức bất thường". Còn bà Emma Hardy, quan chức phụ trách mảng nước của Bộ Môi trường, Thực phẩm và Nông thôn thì nhận định: đó là một "trạng thái bình thường mới" mà nước Anh buộc phải chuẩn bị để đối diện.

Đáng nói hơn, chỉ vài tháng sau một mùa Đông mưa nhiều hiếm thấy, hạn hán đã ập đến. Sự đảo chiều chóng vánh ấy khiến doanh nghiệp và hạ tầng khó thích ứng kịp, và cũng là nơi chi phí kinh tế bắt đầu phát sinh.

Trước tiên, hạn hán bào mòn chính nguồn tài nguyên nền tảng: khoảng 78% sông ngòi nước Anh có mực nước dưới bình thường. Nhưng cái giá không dừng ở đó mà từ những dòng sông cạn, một chuỗi hệ lụy kinh tế bắt đầu lan rộng.

Trước hết là nông nghiệp. Hạn hán buộc nông dân phải thu hoạch ngũ cốc sớm, làm giảm năng suất một số loại cây trồng và gia tăng các vụ cháy đồng. Đây là những tổn thất trực tiếp lên nguồn cung lương thực và thu nhập của khu vực nông thôn.

Kế đến là hạ tầng nước, nơi bộc lộ một điểm yếu mang tính cấu trúc: theo nghiên cứu của tổ chức Greenpeace, khoảng 1/5 lượng nước đã qua xử lý bị thất thoát vì rò rỉ - gấp 5 lần lượng nước mà một lệnh cấm dùng vòi tưới trên toàn quốc có thể tiết kiệm. Khi lượng nước dự trữ trong các hồ chứa tụt xuống còn 75,3%, thấp hơn 7,4% so với mức trung bình dài hạn cho thời điểm này trong năm, thì bảy công ty cấp nước, trong đó có Thames Water, đã phải cấm 23 triệu khách hàng - tương đương 40% dân số vùng England - dùng vòi nước máy để tưới vườn, rửa xe hay các mục đích không thiết yếu khác.

Quán cà phê lại là nơi cái nóng chạm tới đời sống kinh tế một cách trực diện và cụ thể nhất. Ảnh minh hoạ: Hương Giang - PV TTXVN tại Anh.

* Ngành dịch vụ ăn uống nơi tuyến đầu

Nếu nông nghiệp và ngành nước là những mặt trận vĩ mô, thì các nhà hàng, các pub (không gian sinh hoạt cộng đồng truyền thống của người Anh) và quán cà phê lại là nơi cái nóng chạm tới đời sống kinh tế một cách trực diện và cụ thể nhất. Với mức nhiệt cực đại chạm ngưỡng 38°C tại Lingwood (Norfolk) ngày 26/6 - kỷ lục nhiệt độ tháng 6 cao nhất từng ghi nhận ở England - và một đợt nắng nóng mới được dự báo lên tới 35°C ở vùng Đông Nam England, nhiều cơ sở đã phải cắt giảm giờ hoạt động, thậm chí đóng cửa.

Câu chuyện của bà Dara Klein, bếp trưởng nhà hàng Tiella Trattoria ở Đông London, cho thấy tác động của đợt nắng nóng đến doanh nghiệp cụ thể đến mức nào. Bà đã phải bỏ toàn bộ các món mì Italy trong nhiều ngày hồi tháng 6 vừa qua vì bếp lò đẩy nhiệt độ gian bếp lên mức nguy hiểm. Cái nóng, nói cách khác, đã trực tiếp gạch bỏ một phần thực đơn, tức một phần doanh thu.

Trước sức ép ấy, làn sóng lắp đặt điều hòa và hệ thống làm mát đang lan rộng. Ông Khalil Rehman, đồng sáng lập Caprinos - chuỗi nhượng quyền bán pizza, cho biết hơn 20 cơ sở của hãng đã bổ sung điều hòa trong năm nay và xem đây là ưu tiên then chốt cho mọi cơ sở mới. Nhưng chính ở đây, những trở ngại thực sự mới bắt đầu bộc lộ.

Chi phí là trở ngại đầu tiên, ví dụ như khu chợ ẩm thực halal Maison Noor tại Ilford nhận báo giá tới 70.000 bảng cho hệ thống thông gió và điều hòa - một khoản mà Giám đốc điều hành Atif Amin thừa nhận là "quá sức đối với một doanh nghiệp mới". Thủ tục hành chính là trở ngại thứ hai.

Bà Lorna MacPherson-Johnston, Giám đốc phụ trách đồ ăn và thức uống của Cubitt House Pubs (đơn vị vận hành 8 quán pub ở London), đã theo đuổi giấy phép lắp điều hòa cho một cơ sở suốt hơn 18 tháng, đặc biệt với những tòa nhà thuộc diện di sản. Và ngay cả khi có tiền, có giấy phép, thì như cảnh báo của ông Dale Hunnings thuộc công ty tư vấn HaysMac, việc lắp đặt "không phải là giải pháp chắp vá nhanh gọn". Sự cạnh tranh gay gắt để tìm nhà thầu đủ năng lực đang khiến mọi thứ trở nên chậm chạp và đắt đỏ.

Những trở ngại chồng chất ấy đang đặt lên một ngành vốn đã mong manh. Khảo sát hồi tháng 5/2026 của hiệp hội UKHospitality cho thấy cứ 6 cơ sở dịch vụ ăn uống thì có một cơ sở đứng trước nguy cơ đóng cửa trong năm tới. Với họ, chống nóng không còn là một khoản đầu tư cải thiện tiện nghi, mà đã trở thành điều kiện sống còn.

Nhìn từ góc độ rộng hơn, mùa Hè 2026 của nước Anh gợi mở một thực tế mà nhiều nền kinh tế phát triển sẽ phải đối mặt: chi phí của biến đổi khí hậu không đến như một cú sốc duy nhất, mà thấm dần qua vô số kênh dẫn nhỏ: từ dòng sông cạn, ruộng ngũ cốc thu hoạch vội, cho tới chiếc điều hòa mà một quán ăn nhỏ không đủ sức mua. Ủy ban Biến đổi Khí hậu, cơ quan cố vấn độc lập của chính phủ Anh, đã cảnh báo rằng nếu không có sự can thiệp cấp bách, đất nước sẽ đối mặt với tình trạng thiếu nước nghiêm trọng trong những thập niên tới.

Ông Will Lang, Trưởng bộ phận khí tượng của Met Office (Cơ quan khí tượng Anh), nhận định hầu như chưa có dấu hiệu về những cơn mưa trên diện rộng và bền vững mà các vùng khô hạn nhất đang cần. Trong bối cảnh đó, khả năng thích ứng đang trở thành thước đo mới cho sức bền của một nền kinh tế. Bà Melanie Norman, Giám đốc quán Leigh's Café, có lẽ đã tóm gọn tinh thần ấy một cách giản dị nhất khi cho rằng những khoản chi phí chống nóng, dù nặng nề, chính là "cái giá của việc duy trì sức cạnh tranh".

Nước Anh chưa đứng trước một cuộc khủng hoảng nhiệt độ. Nhưng mùa Hè này gửi đi một tín hiệu rõ ràng rằng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu đang trở thành một phần trong bài toán chi phí của nền kinh tế.