Biến rơm rạ, phụ phẩm thành tiền: Bối cảnh mới cho nông nghiệp

Ngày 21/8, tại xã Tân Hòa, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ phối hợp với Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp gắn với ứng dụng công nghệ cao tại Hậu Giang”.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và hợp tác xã đã trao đổi nhiều nội dung như: khung lý luận, định hướng phát triển nông nghiệp tuần hoàn ứng dụng công nghệ cao; thực trạng và triển vọng nông nghiệp công nghệ cao; chính sách khuyến nông; các mô hình tận dụng phụ phẩm nông nghiệp.

Theo Tiến sĩ Hoàng Ngọc Âu, Học viện Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, để thực hiện kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp gắn với công nghệ cao cần dựa trên 3 nguyên lý cốt lõi là: bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, tối đa hóa lợi ích và nâng cao hiệu suất, năng suất. Mô hình tích hợp giữa kinh tế tuần hoàn và công nghệ cao sẽ lấy công nghệ làm trung tâm, kết nối liên ngành từ trồng trọt, chăn nuôi, thủy hải sản, chế biến sâu cho đến du lịch sinh thái.

Việc ứng dụng chuyển đổi số, IoT, AI, cảm biến theo dõi đất, độ ẩm và dinh dưỡng sẽ giúp tối ưu hóa sản xuất. Các giải pháp tái chế phụ phẩm thành phân bón vi sinh, phân bón nano, thu hồi năng lượng Biogas và xử lý tuần hoàn nước cần được triển khai đồng bộ.

Bà Lữ Thị Nhật Hằng, Giám đốc Hợp tác xã Ngũ Thường Mekong cho rằng, nguồn phụ phẩm nông nghiệp khổng lồ và đa dạng tạo nên nguồn nguyên liệu sinh khối giàu có với sản lượng lúa hằng năm lớn, phát sinh hàng trăm ngàn tấn rơm rạ và vỏ trấu. Bên cạnh đó là lượng lớn phụ phẩm từ cây trái như chanh không hạt, bưởi, mãng cầu cùng phân bón từ chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản. Đây là nguồn tài nguyên đầu vào với chi phí thấp nhưng tiềm năng kinh tế cao cho sản xuất phân bón hữu cơ và năng lượng sinh học đối với kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp.

Bà Lê Thị Mỹ Hạnh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Cần Thơ khẳng định sẽ đồng hành cùng địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã trong nghiên cứu, hoàn thiện và nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả; góp phần tối ưu chi phí, nâng cao doanh thu và phát triển kinh tế - xã hội. Sở đang đẩy mạnh kết nối với các viện, trường để triển khai những đề tài, dự án khoa học và công nghệ; qua đó đưa tiến bộ kỹ thuật đến hỗ trợ trực tiếp các địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân.

Thành phố Cần Thơ đặt mục tiêu đến năm 2030 đẩy mạnh kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, tập trung vào lĩnh vực trồng lúa và chăn nuôi; trong đó, thu gom, tái chế rơm rạ được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm phát thải khí nhà kính, hạn chế đốt rơm rạ ngoài đồng và gia tăng giá trị phụ phẩm nông nghiệp.

Theo đó, tỷ lệ diện tích trên địa bàn thành phố được thu gom, tái chế rơm rạ đạt trên 80%. Rơm rạ sau thu hoạch sẽ được tận dụng để trồng nấm rơm, làm thức ăn chăn nuôi, sản xuất phân bón hữu cơ và các sản phẩm có giá trị khác. Thành phố định hướng hỗ trợ trang thiết bị cuốn rơm, các mô hình trồng nấm rơm và giải pháp sử dụng phụ phẩm ngay tại vùng sản xuất.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, mục tiêu của Cần Thơ đến năm 2030 là 100% trang trại áp dụng hệ thống biogas hoặc các giải pháp xử lý chất thải triệt để; qua đó giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường, đồng thời tận dụng chất thải để tạo nguồn năng lượng và phân bón phục vụ sản xuất.

Đối với chuyển giao khoa học kỹ thuật, 100% tổ khuyến nông cộng đồng được định hướng ứng dụng công nghệ số trong hoạt động chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ nông dân tiếp cận nhanh hơn với thông tin, quy trình sản xuất và các giải pháp công nghệ mới.

Đáng chú ý, thành phố đặt mục tiêu có 170.000ha tham gia Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Trong các mô hình này, kỹ thuật tưới ướt - khô xen kẽ (AWD) được đẩy mạnh nhằm giảm khoảng 30% lượng nước tưới, đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính từ ruộng lúa.