BÌnh Định: Người dân ngăn cản hoạt động khai thác cát hợp pháp

Đây là thực trạng mà 3 doanh nghiệp tại huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định mắc phải thời gian gần đây.

Hiện nay, một số hộ dân ở các xóm 1, 2 của thôn Liên Hội, xã Ân Hữu và các địa phương khác như Ân Tường Tây, Ân Nghĩa tập trung ngăn cản không cho Công ty Trách nhiệm hữu hạn đầu tư xây dựng tổng hợp Hoàng Phát khai thác cát. Vụ việc đang có chiều hướng “nóng” khi gần đây (tháng 4/2025), một số người dân đã sử dụng mạng xã hội để livestream, phát ngôn sai lệch, có hành vi cản trở khiến doanh nghiệp không thể thi công.

Trong khi đó, Công ty Trách nhiệm hữu hạn đầu tư xây dựng tổng hợp Hoàng Phát (Công ty Hoàng Phát) được UBND tỉnh Bình Định cấp giấy phép khai thác cát làm vật liệu thông thường tại sông Kim Sơn (xã Ân Hữu, huyện Hoài Ân) vào ngày 22/11/2022. Ngày 24/1/2025, UBND tỉnh gia hạn giấy phép khai thác và cho doanh nghiệp thuê đất để khai thác cát làm vật liệu thông thường tại sông Kim Sơn, xã Ân Hữu, huyện Hoài Ân; diện tích khai thác là 2 ha, trữ lượng tiếp tục được khai thác là hơn 39.000 m3 cát địa chất, thời gian khai thác đến ngày 15/9/2026.

Chia sẻ với phóng viên, bà Hoàng Thị Lam Giang, Phó Giám đốc Công ty Hoàng Phát cho biết, trước khi được cấp phép, các đơn vị chức năng đã kiểm tra và đánh giá tác động môi trường, doanh nghiệp đã hoàn tất các thủ tục pháp lý, đã ký và nộp quỹ bảo vệ môi trường để nếu có tình trạng sạt lở thì sẽ dùng quỹ đó để khắc phục ngay. Thực tế, mỏ cát nằm xa khu dân cư và đã được đánh giá tác động môi trường của ngành chức năng.

“Đặc biệt, Công ty sẵn sàng ký hợp đồng 3 bên giữa Công ty, ngân hàng và đại diện người dân để thành lập quỹ bảo vệ môi trường. Quỹ này giao cho đại diện người dân nắm giữ để nếu có sạt lở hoặc ảnh hưởng sẽ rút ra đền bù. Thậm chí, Công ty đã thực hiện xây dựng phương án khai thác cách xa khu dân cư hơn 10m so với quy định để tạo niềm tin cho người dân. Tuy nhiên, khi trong quá trình Công ty Hoàng Phát đưa phương tiện, thiết bị san lấp, đắp đường để khai thác cát thì một số hộ dân vẫn ra ngăn cản. Nếu tiếp tục bị cản trở, quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, gây thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp”, bà Hoàng Thị Lam Giang bức xúc nói.

Đại diện một người dân sống tại khu vực cho hay, đến thời điểm này thì chưa có doanh nghiệp khai thác cát nào gây sạt lở. Tuy nhiên, người dân lo khi khai thác mà bị sạt lở thì không có người chịu trách nhiệm.

Phó Chủ tịch UBND xã Ân Hữu Nguyễn Xuân Biên cho biết: "Trong quá trình tham vấn cộng đồng, 100% người dân đồng tình ủng hộ việc doanh nghiệp khai thác cát. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp đi vào hoạt động lại gặp sự phản đối của người dân. Thậm chí, một số người không bị ảnh hưởng trực tiếp cũng tham gia phản đối vì bị kích động. Có trường hợp có người từ địa phương khác tới để tham gia cản trở doanh nghiệp".

Trên địa bàn huyện Hoài Ân, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tổng hợp Dũng Linh (Công ty Dũng Linh) và Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thương mại dịch vụ tổng hợp Thương Tín (Công ty Thương Tín) cũng đang trong tình trạng “đắp chiếu” dù đã có giấy phép nhưng vẫn không thể khai thác khoáng sản vì sự cản trở của người dân.

Bức xúc trước sự việc nhiều lần bị người dân ngăn chặn, không cho khai thác cát trong khi đã trúng thầu, các công ty đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh Bình Định, Sở Tài nguyên và Môi trường (trước đây), UBND huyện Hoài Ân giải quyết vướng mắc.

Phó Chủ tịch UBND huyện Hoài Ân Nguyễn Xuân Phong chia sẻ, trong khoảng 3 năm trở đây, tại một số xã như Ân Tường Tây, Ân Hữu, Ân Nghĩa xuất hiện tình trạng người dân tụ tập phản đối hoạt động khai thác khoáng sản hợp pháp. Ban đầu, người dân phản đối Công ty Thương Tín ở xã Ân Tường Tây; sau đó, đến Công ty Dũng Linh ở xã Ân Nghĩa (mặc dù công ty này đã khai thác bình thường được 1 năm).

Ông Nguyễn Xuân Phong nhận định, giá khoáng sản thông thường ngày càng tăng cao, có khả năng các đối tượng khai thác trái phép có dấu hiệu vi phạm có tổ chức, có người cầm đầu, lôi kéo những người không có liên quan phản đối, ngăn chặn việc khai thác hợp pháp; có dấu hiệu của việc thao túng, chi phối giá khoáng sản làm vật liệu thông thường.

Trước tình hình này, UBND huyện Hoài Ân đã có báo cáo gửi UBND tỉnh Bình Định, đề nghị các sở, ngành liên quan phối hợp tuyên truyền, hỗ trợ địa phương ổn định tình hình; đồng thời, đề xuất Công an tỉnh chỉ đạo điều tra, làm rõ các đối tượng cầm đầu kích động, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật nhằm đảm bảo trật tự và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp.

Ngoài ra, huyện cũng kiến nghị UBND tỉnh hướng dẫn xử lý nghiêm các hoạt động khai thác, thu mua khoáng sản trái phép không rõ nguồn gốc, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát để ngăn chặn tình trạng thao túng, chi phối thị trường vật liệu xây dựng trên địa bàn.