Bộ Công Thương: Nhu cầu điện tăng nhanh, sẵn sàng các phương án cung ứng

Tại cuộc họp báo thường kỳ quý I diễn ra chiều 9/4 ở Hà Nội do Bộ Công Thương tổ chức, ông Nguyễn Thế Hữu, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết, theo dự báo của Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, thời tiết năm nay chuyển dần từ pha La Nina sang trung tính và có khả năng chuyển sang El Nino trong các tháng 5–7. Diễn biến này khiến nắng nóng xuất hiện sớm, kéo theo phụ tải điện tăng nhanh ngay từ cuối tháng 3.

Theo ông Nguyễn Thế Hữu, ngày 31/3 nắng nóng đã xuất hiện tại khu vực miền Bắc, sớm hơn so với quy luật thường rơi vào cuối tháng 4 đến tháng 7. Phụ tải điện miền Bắc vì vậy tăng tương đối cao, với sản lượng tiêu thụ vượt 1 tỷ kWh trong ngày, dù không phải mức kỷ lục nhưng là cao nhất từ đầu năm; đến ngày 7/4 còn tăng cao hơn. Trong khi đó, miền Nam đang bước vào cao điểm mùa khô nên phụ tải cũng tăng mạnh. Nguyên nhân chủ yếu là do thời tiết nắng nóng kéo dài làm nhu cầu sử dụng điện tăng cao.

Về kế hoạch cung ứng điện, Bộ Công Thương đã phê duyệt phương án cung cấp điện năm 2026 với kịch bản tăng trưởng phụ tải cơ sở 8,5% và phương án cực đoan mùa khô lên tới 14,1%. Đến nay, tăng trưởng phụ tải lũy kế khoảng hơn 6%, vẫn nằm trong kế hoạch dự kiến. Tuy nhiên, nếu nắng nóng tiếp tục kéo dài, cộng với hiệu ứng nhiệt tại đô thị, nhu cầu sử dụng điện có thể tăng mạnh, gây áp lực lớn đối với hệ thống điện.

Để bảo đảm cung ứng điện, Bộ Công Thương đã chỉ đạo các đơn vị phát điện, truyền tải, phân phối và điều độ triển khai đồng bộ các giải pháp. Hiện hầu hết các hồ thủy điện lớn, đặc biệt tại miền Bắc, đều tích trữ nước ở mức cao để sẵn sàng cho cao điểm mùa khô; điều này cũng khiến tỷ trọng thủy điện trong cơ cấu nguồn điện thời điểm hiện nay ở mức thấp và sẽ được điều chỉnh khi vào mùa lũ, tùy thuộc lượng nước về.

Về nguồn nhiên liệu, PV GAS đã nâng khả năng tái hóa khí từ hơn 7 triệu m³/ngày lên khoảng 15 triệu m³/ngày, giúp gia tăng đáng kể năng lực cấp khí, sẵn sàng đáp ứng huy động cho các nhà máy điện theo điều độ của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO). Việc này góp phần tăng tính linh hoạt trong huy động nguồn điện khí khu vực Đông Nam Bộ, đáp ứng nhu cầu phụ tải miền Nam, đặc biệt trong các giờ cao điểm buổi chiều khi điện mặt trời giảm.

Bên cạnh đó, dự án BOT Vũng Áng 2 đã vận hành thương mại, bổ sung khoảng 1.200 MW cho hệ thống. Về lưới điện, Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia đã nâng công suất 1 trạm 500 kV Mai Châu (Hòa Bình nhằm nâng cao khả năng truyền tải, tăng cường cung cấp điện cho miền Bắc. Các đơn vị điện lực cũng tích cực triển khai giải pháp từ phía nguồn, cung cấp nhiên liệu và vận hành hệ thống để đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng.

Ở phía phụ tải, Bộ Công Thương đang lấy ý kiến điều chỉnh khung giờ cao điểm - thấp điểm của hệ thống điện. Việc điều chỉnh này sẽ tác động tới khách hàng sản xuất áp dụng công tơ ba giá, khuyến khích dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện, đặc biệt với các ngành như sắt thép, chế biến thực phẩm, từ giờ cao điểm sang giờ thấp điểm, qua đó góp phần cân bằng phụ tải và giảm áp lực cho hệ thống điện. Bộ cũng tăng cường tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp tiết kiệm điện và dịch chuyển nhu cầu sử dụng điện khỏi giờ cao điểm theo khuyến cáo của NSMO và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Liên quan đến xu hướng phát triển xe điện, ông Nguyễn Thế Hữu cho biết đến hết năm 2025 Việt Nam có khoảng 215.000 ô tô điện và gần 2,6 triệu xe máy điện. Nhu cầu điện cho số phương tiện này ước khoảng 652 triệu kWh, tương đương 0,2–0,3% tổng nhu cầu điện thương phẩm. Dự báo đến năm 2030, số lượng ô tô điện có thể đạt 1–1,6 triệu chiếc, xe máy điện khoảng 8–13 triệu chiếc; nhu cầu tiêu thụ điện dự kiến khoảng 3,1–5,6 tỷ kWh/năm, chiếm khoảng 0,68–1,1% tổng điện thương phẩm.

Mặc dù tỷ trọng chưa lớn, song thách thức không chỉ ở tổng nhu cầu điện mà còn ở công suất tức thời. Thách thức dài hạn là phát triển đồng bộ lưới điện trung, hạ áp đồng bộ với hạ tầng sạc, tránh quá tải cục bộ tại khu dân cư và khu vực tập trung trạm sạc.

Để giải quyết vấn đề này, Bộ Công Thương đang rà soát, cập nhật quy hoạch phát triển điện lực, đặc biệt lưới điện phân phối tại địa phương; nghiên cứu cơ chế giá điện khuyến khích sạc ngoài giờ cao điểm; phát triển trạm sạc thông minh và tích hợp các nguồn điện phân tán nhằm giảm công suất tức thời cho hệ thống. Đồng thời, ngành điện tiếp tục dự trữ nhiên liệu cho các nhà máy nhiệt điện than và khí, tận dụng thủy điện hợp lý, bảo đảm các tổ máy sẵn sàng vận hành trong các tình huống cực đoan.

Bộ Công Thương cũng cho biết trong quá trình điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, một số dự án, đặc biệt điện gió ngoài khơi, có nguy cơ chậm tiến độ. Việc điều chỉnh quy hoạch đang được xem xét kỹ lưỡng. Nghị quyết 253/2025/QH15 về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026–2030 được kỳ vọng tạo cơ chế thông thoáng để điều chỉnh quy hoạch, bổ sung nguồn điện đáp ứng nhu cầu đến năm 2030. Song song đó, Bộ đang xây dựng chính sách thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà cho hộ gia đình tiêu thụ tại chỗ.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, Bộ đã giao Cục Điện lực phối hợp các đơn vị liên quan rà soát tình hình thực hiện Quy hoạch điện VIII; các dự án có nguy cơ chậm tiến độ sẽ được tập trung tháo gỡ, đồng thời xem xét điều chỉnh cơ cấu nguồn và tiến độ khi cần thiết, báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định. Bên cạnh bảo đảm nguồn cung, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tiếp tục là giải pháp quan trọng nhằm cân bằng cung – cầu điện trong thời gian tới.