Kiên trì mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và thực chất

Tiếp tục Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 9/4, Quốc hội nghe Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trình bày Báo cáo về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng trình bày Tờ trình về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 – 2030.

Tiếp đó, Quốc hội nghe Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi trình bày các Báo cáo thẩm tra về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026.

*Kiên quyết dồn lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng

Trình bày Báo cáo, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định, năm 2025, Việt Nam đã đạt và vượt toàn bộ 15/15 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội chủ yếu. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,02%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới, đưa quy mô nền kinh tế đạt 514 tỷ USD, lên vị trí thứ 32 thế giới. Lạm phát được kiểm soát tốt; thị trường tiền tệ và mặt bằng lãi suất cơ bản ổn định.

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt kỷ lục trên 930 tỷ USD, trong đó xuất khẩu gạo đạt khoảng 8,1 triệu tấn trị giá 4,1 tỷ USD, đem lại thặng dư thương mại trên 20 tỷ USD. Thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đạt 27,6 tỷ USD. Khách du lịch quốc tế đạt mức cao kỷ lục 21,2 triệu lượt và hệ thống hạ tầng ghi nhận bước tiến lớn với cơ bản 3.345 km đường bộ cao tốc được hoàn thành thông suốt.

Lĩnh vực an sinh xã hội đạt thành tựu nổi bật khi hoàn thành sớm mục tiêu xóa trên 334 nghìn căn nhà tạm, nhà dột nát; xây dựng trên 102 nghìn căn nhà ở xã hội và giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều xuống còn 1,3%.

Chỉ số phát triển Chính phủ điện tử cũng tăng 15 bậc so với năm 2020, xếp thứ 71/193.

Quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội được tăng cường; chủ quyền quốc gia được giữ vững; đối ngoại và hội nhập quốc tế được đẩy mạnh.

Bước sang những tháng đầu năm 2026, dù bối cảnh thế giới diễn biến phức tạp, kinh tế trong nước vẫn duy trì đà tích cực, nền kinh tế tiếp tục đà tăng trưởng với GDP ước đạt 7,83% (có 4 địa phương tăng trên 10%), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân được kiểm soát ở mức 3,51%, thu ngân sách 3 tháng ước đạt 829,4 nghìn tỷ đồng, tăng 11,4%; thu hút vốn FDI đạt 5,4 tỷ USD, tăng 9,1% và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23%.

Đáng chú ý, Việt Nam đã khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên và triển khai quyết liệt Đề án 06 mang lại nhiều tiện ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra nền kinh tế đang đối mặt với nhiều khó khăn như sức mua trong nước còn thấp, thị trường bất động sản phục hồi chậm và mục tiêu tăng trưởng “2 con số” đang là một thách thức rất lớn.

Về nhiệm vụ trọng tâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, Chính phủ quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc không chấp nhận tăng trưởng thấp, kiên quyết dồn lực thực hiện bằng được mục tiêu tăng trưởng kinh tế "2 con số"; trên tinh thần “Lựa chọn đúng - Triển khai nhanh - Làm đến nơi, đến chốn - Đo lường bằng kết quả và trực tiếp chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện”.

Để hoàn thành mục tiêu này, Chính phủ phấn đấu thu ngân sách tăng 10% và triệt để tiết kiệm chi. Báo cáo thêm trước Quốc hội, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, ngay kế hoạch ngân sách nhà nước, chi thường xuyên được yêu cầu chủ động cắt giảm 10% và đến giữa năm cắt giảm thêm 5% chi thường xuyên để dành nguồn lực dự phòng cho những tình huống khẩn cấp và dành thêm nguồn lực để chi cho đầu tư phát triển. Do đó, các ngành, các cấp, các địa phương phải tập trung tiết kiệm chi.

Về chính sách tiền tệ, Thủ tướng cho biết đã trực tiếp chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước có biện pháp điều tiết linh hoạt nhằm đảm bảo ổn định mặt bằng lãi suất huy động và cho vay.

Chính phủ sẽ tạo đột phá bằng việc giảm dàn trải trong đầu tư công, cương quyết cắt giảm tối thiểu 30% số dự án đầu tư sử dụng ngân sách trung ương và địa phương trong giai đoạn 2026 - 2030, yêu cầu bắt buộc phải đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội trước khi phân bổ vốn. Thể chế sẽ được tập trung hoàn thiện, chuyển tư duy từ "quản lý" sang "kiến tạo phát triển"; tổng rà soát pháp luật, cắt giảm 50% thời gian và 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, và phấn đấu tiếp tục cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Đối với điểm nghẽn dự án, Thủ tướng thông tin, sáng 9/4, Thường trực Chính phủ đã họp với một số bộ, ngành để cho chủ trương xử lý những vấn đề tồn tại vướng mắc ở các dự án liên quan đến đất đai và  năng lượng... Chính phủ coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt bảo đảm không để thiếu điện trong bất cứ tình huống nào.

Về các vấn đề xã hội, Chính phủ đặt mục tiêu hoàn thành 108 trường liên cấp tại các xã biên giới trước ngày 30/8/2026 và phấn đấu 100% bệnh viện công lập, tư nhân triển khai bệnh án điện tử, không dùng bệnh án giấy. Đặc biệt, năm 2026 được Chính phủ xác định là "năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở", kiên quyết thay thế cán bộ yếu kém, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

* Hiện thực hóa các mục tiêu đột phá

Trình bày tóm tắt Tờ trình về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh: Trong bối cảnh dịch COVID-19 kéo dài và kinh tế thế giới nhiều biến động nhưng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, người dân, doanh nghiệp với sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, nước ta đã đạt được những thành tựu quan trọng. Cụ thể, giai đoạn 2021-2025, nước ta đã đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu chủ yếu, trong đó năm 2024 và 2025 hoàn thành toàn bộ 15/15 chỉ tiêu. Quy mô GDP năm 2025 đã đạt 517,4 tỷ USD (gấp 1,48 lần năm 2020), GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD (gấp 1,4 lần năm 2020).

Bước sang giai đoạn 2026-2030, nhằm hiện thực hóa tầm nhìn vượt qua bẫy thu nhập trung bình, Chính phủ trình Quốc hội 5 quan điểm chỉ đạo điều hành, 59 chỉ tiêu chủ yếu, 11 nhóm giải pháp trọng tâm và 92 nhiệm vụ cần thực hiện ngay trong năm 2026. Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP năm 2026 và bình quân 5 năm đạt từ 10% trở lên, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Phấn đấu đến năm 2030, GDP bình quân đầu người đạt 8.500 USD (gấp 1,7 lần năm 2025) và tỷ trọng kinh tế số đạt khoảng 30% GDP.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đột phá trên, Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ ưu tiên hàng đầu là tập trung hoàn thiện thể chế phát triển đồng bộ, cạnh tranh; chuyển mạnh quản lý nhà nước từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” và phấn đấu đưa môi trường đầu tư của Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN, nhóm 30 nước hàng đầu thế giới vào năm 2028. Về kết cấu hạ tầng, mục tiêu đến năm 2030 đưa vào sử dụng trên 5.000 km đường bộ cao tốc và đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Riêng trong năm 2026, Chính phủ sẽ tập trung tháo gỡ các dự án tồn đọng và quyết liệt cắt giảm tối thiểu 50% chi phí, thời gian tuân thủ hành chính so với năm 2024.

Để tổ chức thực thi hiệu quả, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu thống nhất tư duy, nhận thức, khát vọng và hành động đổi mới quản trị thực thi, xác định tăng trưởng hai con số là nhiệm vụ chính trị trọng tâm và cụ thể hóa trong các chương trình, kế hoạch công tác hàng năm; đồng thời khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan theo dõi sát tình hình, dự báo, đánh giá tác động của các giải pháp, điều hành chủ động, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả và đảm bảo thực hiện mục tiêu đề ra.

*Chuyển hướng điều hành từ “ứng phó” sang “chủ động thích ứng”

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi ghi nhận sự phục hồi và tăng tốc rõ nét của nền kinh tế trong năm 2025 khi hoàn thành và vượt 15/15 chỉ tiêu. Tuy nhiên, Ủy ban cũng chỉ rõ chất lượng tăng trưởng chưa bền vững, còn phụ thuộc lớn vào vốn, lao động, khu vực FDI; công tác dự báo thu ngân sách chưa sát và tỷ lệ giải ngân vốn ngoài nước chỉ đạt 44,5%.

Trước những rủi ro bất định từ kinh tế toàn cầu và áp lực lớn đối với mục tiêu tăng trưởng cao, Ủy ban đề nghị Chính phủ chuyển hướng điều hành từ “ứng phó” sang “chủ động thích ứng”.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh: cần kiên định nguyên tắc tăng trưởng thực chất, giữ vững ổn định vĩ mô, phối hợp nhịp nhàng các chính sách tài khóa, tiền tệ để tránh "giật cục". Việc hoàn thiện thể chế phải thực sự là đột phá chiến lược, tập trung vào chất lượng, tính đồng bộ và lấy kết quả thực thi làm thước đo chất lượng thể chế thay vì chạy theo số lượng văn bản. Đồng thời, cần có giải pháp căn cơ xử lý bài toán năng lượng; ưu tiên tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng; nâng cao năng lực nội tại và khẳng định năng lực điều hành, tổ chức thực thi pháp luật là khâu then chốt, quyết định hiệu quả chính sách trong giai đoạn tới./.