Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh: Hạ tầng đi trước, tạo thế và lực cho phát triển

Bước sang năm 2026 - năm đầu tổ chức triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, nhiệm vụ đặt ra đối với ngành xây dựng hết sức nặng nề với mục tiêu phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, nhất là hạ tầng giao thông đa phương thức, hạ tầng công nghệ, hạ tầng phục vụ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Nhìn lại năm 2025 và cả nhiệm kỳ 2021 - 2025 là giai đoạn có nhiều bước đột phá đối với kết cấu hạ tầng - theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, có thể thấy vượt qua những khó khăn, thách thức chung của nền kinh tế, với “quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt”, toàn ngành xây dựng đã góp phần hoàn thành nhiều công trình lớn, quan trọng, có ý nghĩa chiến lược phát triển kinh tế - xã hội cả nước.

Phóng viên TTXVN đã phỏng vấn Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh xung quanh các giải pháp để hoàn thành mục tiêu, nhiệm vụ năm 2025, cũng như chia sẻ định hướng, chiến lược phát triển ngành xây dựng trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo khi cả nước bước vào kỷ nguyên mới.

Phóng viên: Năm 2025, Bộ Xây dựng được xếp hạng I trong khối các bộ, ngành về chất lượng cung cấp dịch vụ công trên Cổng Dịch vụ công quốc gia; đồng thời có nhiều đột phá lớn về thể chế, nhất là trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Xin Bộ trưởng chia sẻ những kinh nghiệm nổi bật và định hướng trọng tâm trong thời gian tới nhằm tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Năm 2025 là một dấu mốc rất đặc biệt đối với Bộ Xây dựng. Từ ngày 1/3/2025, Bộ Giao thông vận tải và Bộ Xây dựng được hợp nhất thành một Bộ Xây dựng mới, với phạm vi quản lý nhà nước được mở rộng theo Nghị định số 33/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Việc hợp nhất này không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy, mà còn là yêu cầu rất cao về đổi mới tư duy quản lý, tinh gọn tổ chức, xóa bỏ chồng chéo, bảo đảm quản lý thống nhất, xuyên suốt, không để xảy ra khoảng trống pháp lý trong bất kỳ lĩnh vực nào.

Ngay từ trước khi hợp nhất, hai Bộ đã chủ động rà soát, sắp xếp tổ chức, kiện toàn bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Sau hợp nhất, Đảng ủy Bộ Xây dựng đã tập trung chỉ đạo bảo đảm các cơ quan, đơn vị hoạt động thông suốt, ổn định, tạo nền tảng vững chắc để triển khai nhiệm vụ, đặc biệt là nhiệm vụ xây dựng và hoàn thiện thể chế – được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của quản lý nhà nước.

Trong năm 2025, Bộ đã hoàn thành khối lượng công việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật tăng đột biến với 134 văn bản quy phạm pháp luật. Trong năm, Quốc hội thông qua 5 Nghị quyết về chủ trương đầu tư 5 dự án và Chính phủ thông qua 10 đề án khác quan trọng khác, đặc biệt như chủ trương đầu tư và cơ chế đặc thù đầu tư đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; khởi công dự án thành phần 1 thuộc dự án Đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng…

Các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành đã cắt giảm hơn 30% thủ tục hành chính, cắt giảm 35% điều kiện đầu tư kinh doanh, vượt chỉ tiêu đề ra tại Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ về Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026; kịp thời thể chế hóa các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị như Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết số 66-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW…, chuyển từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo phát triển” với nhiều nội dung đổi mới, đột phá, tác động mạnh mẽ đến phát triển cơ sở hạ tầng quốc gia, tăng cường phân cấp, phân quyền, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, bảo đảm chính sách an sinh xã hội, giải quyết các vấn đề bất cập từ thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đặc biệt, việc sửa đổi và thông qua 4 luật quan trọng trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV như Luật Đường sắt; Luật Xây dựng; Luật Hàng không dân dụng Việt Nam; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn đã tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch và hiệu quả hơn cho việc phát triển cơ sở hạ tầng quốc gia, không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm mà còn nâng cao chất lượng đầu tư, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của đất nước.

Thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Bộ đã rà soát hơn 600 văn bản còn hiệu lực, đề xuất sửa đổi gần 70 văn bản; ban hành 9 văn bản để thực hiện phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền. Theo đó, 118 nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền, 133 nhiệm vụ được phân định thẩm quyền, đồng thời cắt giảm, đơn giản hóa 45% thủ tục hành chính.Việc tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương không chỉ tăng trách nhiệm của địa phương mà còn trao cho địa phương quyền chủ động, sáng tạo trong thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp, khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế của từng địa phương để đạt được mục tiêu tăng trưởng của địa phương, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng chung của cả nước. Năm 2025, Bộ Xây dựng được xếp hạng nhất trong khối các bộ, ngành về chất lượng cung cấp dịch vụ công.

Những kết quả trên cho thấy hệ thống chính sách, pháp luật trong lĩnh vực xây dựng và giao thông ngày càng hoàn thiện, đồng bộ, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Thời gian tới, Bộ Xây dựng tiếp tục coi hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ trung tâm, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới phương thức quản lý, nâng cao chất lượng dịch vụ công, góp phần tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Phóng viên: Năm 2025, lần đầu tiên cả nước khởi công đồng loạt và khánh thành, đưa vào sử dụng nhiều công trình, dự án trọng điểm quốc gia. Xin Bộ trưởng chia sẻ về vai trò, đóng góp của ngành xây dựng trong việc thúc đẩy các công trình, dự án trọng điểm, tạo đột phá về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội thời gian qua và trong thời gian tới?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Năm 2025 có thể coi là một dấu mốc đặc biệt, khi lần đầu tiên cả nước tổ chức đồng loạt 3 đợt khởi công, khánh thành với hơn 560 công trình, dự án, tổng mức đầu tư trên 5 triệu tỷ đồng. Đây là minh chứng sinh động cho quyết tâm của Đảng, Nhà nước trong việc thúc đẩy đầu tư, coi phát triển kết cấu hạ tầng là nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Đáng chú ý, trong tổng vốn đầu tư, khu vực tư nhân chiếm gần 75%, cho thấy niềm tin của doanh nghiệp vào môi trường đầu tư và vai trò dẫn dắt của Nhà nước. Các dự án đều mang tính chiến lược, tạo không gian phát triển mới, bảo đảm quốc phòng – an ninh, đồng thời cải thiện trực tiếp đời sống người dân.

Với vai trò cơ quan thường trực, Bộ Xây dựng đã chủ động phối hợp các bộ, ngành, địa phương rà soát danh mục dự án; xây dựng kế hoạch tổng thể; tham mưu Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo điều hành, phân công rõ trách nhiệm. Trong quá trình triển khai, Bộ thường xuyên kiểm tra hiện trường, tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, vật liệu, vốn; yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu thi công quyết liệt, bảo đảm tiến độ, chất lượng và an toàn. Bên cạnh đó, Bộ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí tổ chức các sự kiện khởi công, khánh thành trang trọng, tiết kiệm, lan tỏa khí thế và niềm tin phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Người xưa có câu “An cư lạc nghiệp”. Việc thực hiện tốt chính sách nhà ở xã hội có vai trò quan trọng góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội. Xin Bộ trưởng chia sẻ về kết quả và những biện pháp trọng tâm mà ngành xây dựng sẽ triển khai trong thời gian tới nhằm thực hiện tốt chính sách này?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Việc chăm lo giải quyết nhà ở cho người dân luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm, xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Trong đó, phát triển nhà ở xã hội có ý nghĩa rất lớn và thiết thực, vừa bảo đảm an sinh xã hội, vừa góp phần ổn định thị trường bất động sản và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương đã có nhiều chỉ đạo quyết liệt, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong phát triển nhà ở xã hội, thúc đẩy triển khai Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội giai đoạn 2021 - 2030”. Năm 2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 201/2025/QH15 về thí điểm cơ chế đặc thù phát triển nhà ở xã hội, kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn, có cơ chế ưu đãi thiết thực, giảm bớt thủ tục hành chính, qua đó thu hút nhiều doanh nghiệp tham gia đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.

Kết quả, năm 2025 cả nước hoàn thành 102.633 căn nhà ở xã hội, đạt 102% kế hoạch. Lũy kế đến hết năm 2025, có 698 dự án, quy mô 657.395 căn, đạt 62% chỉ tiêu Đề án; trong đó có 19 địa phương đạt và vượt chỉ tiêu được giao. Ngoài ra, chương trình hỗ trợ nhà ở cho người có công với cách mạng đã hoàn thành trước ngày 27/7/2025 với 34.754 hộ, vượt kế hoạch 4 tháng; Chương trình hỗ trợ nhà ở hộ nghèo cũng đã hoàn thành vượt kế hoạch 4 tháng với tổng số 85.897 hộ…

Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật về nhà ở và bất động sản theo hướng đồng bộ, thống nhất, khả thi; khẩn trương thành lập và đưa vào vận hành Quỹ nhà ở quốc gia để tiếp nhận vốn, đầu tư, tạo lập và quản lý vận hành nhà ở cho thuê; nghiên cứu Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý; yêu cầu các địa phương chủ động bố trí ngân sách bồi thường, giải phóng mặt bằng để có quỹ đất sạch tại các vị trí thuận lợi, đầy đủ hạ tầng kỹ thuật cho các dự án nhà ở xã hội, quyết tâm hoàn thành sớm mục tiêu Đề án, bảo đảm mỗi người dân đều có cơ hội an cư thực sự.

Phóng viên: Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ Chính phủ lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030 xác định tiếp tục hoàn thiện đồng bộ và đột phá mạnh mẽ trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là kết cấu hạ tầng giao thông... Ngành xây dựng sẽ triển khai những nhiệm vụ, giải pháp gì trong năm 2026 và những năm tiếp theo nhằm cụ thể hóa mục tiêu đã đề ra, thưa Bộ trưởng? Đặc biệt Bộ Xây dựng sẽ ưu tiên những nhóm dự án kèm cơ chế chính sách nào để bảo đảm thực hiện hiệu quả, bền vững?

Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ Chính phủ lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030, Bộ Xây dựng xác định nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 và giai đoạn tiếp theo là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ và tạo đột phá mạnh mẽ trong phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, trong đó kết cấu hạ tầng giao thông giữ vai trò then chốt, đi trước một bước, mở đường và dẫn dắt quá trình phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Nhìn lại thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; sự giám sát chặt chẽ của Quốc hội; sự điều hành linh hoạt, quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, ngành xây dựng đã đạt được nhiều kết quả rất đáng ghi nhận. Tăng trưởng của ngành đạt trên 9%, đóng góp 16,9–17,1% GDP, tức đóng góp gần 2 điểm phần trăm vào tăng trưởng chung của nền kinh tế; quy mô, tốc độ và hiệu quả đầu tư hạ tầng được nâng lên rõ rệt, tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong phát triển kinh tế – xã hội.

Đặc biệt, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia đã có bước phát triển mạnh mẽ, đồng bộ hơn. Đến hết năm 2025, cả nước đã hoàn thành 3.345 km tuyến chính cao tốc, 458 km nút giao và đường dẫn, vượt mục tiêu đạt 3.000 km cao tốc trong kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội 5 năm 2021-2025 của Quốc hội, Chính phủ giao. Ngoài ra đã hoàn thành 1.586 km đường quốc lộ; 1.701 km đường bộ ven biển. Tính cả giai đoạn 2021-2025, đến nay đã hoàn thành, thông xe 2.025 km đường cao tốc, gấp gần 2 lần số km có được trong 20 năm trước nhiệm kỳ”. Đặc biệt đã hoàn thành thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc- Nam từ Cao Bằng đến Mũi Cà Mau, tiếp tục tiếp tục triển khai cao tốc Cà Mau - Cái Nước, các cao tốc trục ngang như Tân Phú - Bảo Lộc, cao tốc Quy Nhơn – Pleiku…; năng lực hệ thống cảng biển tăng gần 1,3 lần; công suất hệ thống cảng hàng không tăng hơn 1,6 lần so với năm 2020.