Bứt tốc nguồn cung nhà ở xã hội, đưa chính sách đến đúng đích

Tại hội thảo "Nhà ở xã hội: Bứt tốc nguồn cung, đảm bảo công bằng thụ hưởng" do Bộ Xây dựng và Báo Tiền Phong tổ chức sáng 12/3, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp cho rằng thị trường nhà ở xã hội đang xuất hiện những tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của người dân, đặc biệt là lực lượng lao động trẻ, vẫn cần thêm các giải pháp đồng bộ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về nguồn cung, quỹ đất và cơ chế triển khai. Đặc biệt, cùng với việc bứt tốc nguồn cung nhà ở xã hội, cần đưa chính sách an sinh đến đúng đích.

*Nguồn cung dần cải thiện

Phát biểu tại hội thảo, ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong cho biết: Bức tranh phát triển nhà ở xã hội thời gian gần đây đang xuất hiện nhiều điểm sáng trên khắp cả nước. Hàng loạt thông tin về khởi công, mở bán các dự án nhà ở xã hội tại nhiều địa phương liên tiếp được công bố, mang lại kỳ vọng mới cho người dân có nhu cầu về nhà ở. Đây là tín hiệu đáng mừng đối với những người thu nhập trung bình và thấp – nhóm đối tượng thường gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở thương mại do giá bất động sản ngày càng tăng cao.

Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội vẫn ở mức rất lớn, việc nguồn cung dần được cải thiện không chỉ mang lại hy vọng cho người lao động mà còn giúp thị trường bất động sản phát triển cân bằng hơn. Những chuyển động tích cực này đến từ sự vào cuộc mạnh mẽ của Chính phủ, các bộ ngành và địa phương trong việc hoàn thiện chính sách và thúc đẩy triển khai dự án.

Theo ông Hà Quang Hưng - Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), tính đến nay cả nước đã và đang triển khai hơn 600 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 700.000 căn hộ, tương đương khoảng 70% mục tiêu của đề án xây dựng ít nhất một triệu căn nhà ở xã hội. Riêng năm 2025, số lượng nhà ở xã hội hoàn thành đạt 103.136 căn, vượt chỉ tiêu Thủ tướng giao từ đầu năm. Đây cũng là lần đầu tiên số căn hộ hoàn thành trong một năm vượt mốc 100.000 căn.

Nếu so với giai đoạn 2023–2024, khi mỗi năm chỉ đạt khoảng 40.000 – 50.000 căn, thì kết quả này cho thấy chương trình phát triển nhà ở xã hội đang có bước tiến rõ rệt. Không chỉ vậy, trong hai tháng đầu năm nay, cả nước đã khởi công 28 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 21.000 căn hộ. Hiện có khoảng 220 dự án với quy mô 215.000 căn đang được triển khai theo kế hoạch, hướng tới mục tiêu đến năm 2026 đạt khoảng 125% kế hoạch đề ra.

Những con số này phản ánh sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, các bộ ngành và địa phương trong việc thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội – một trong những chính sách an sinh quan trọng - ông Hưng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dù tiến độ đang được cải thiện nhưng thực tế tại nhiều đô thị lớn vẫn cho thấy nguồn cung nhà ở xã hội chưa thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người dân.

*Gỡ điểm nghẽn để chính sách đến đúng đích

Một trong những nguyên nhân chính khiến cung – cầu nhà ở xã hội chưa cân bằng là cơ cấu sản phẩm bất động sản trên thị trường trong thời gian dài bị lệch về phân khúc trung – cao cấp và cao cấp. Trong khi đó, nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người thu nhập thấp và trung bình lại khá hạn chế, khiến áp lực về nhà ở ngày càng lớn.

Bên cạnh đó, vấn đề quỹ đất cũng là rào cản đáng kể. Dù một số địa phương đã bố trí quỹ đất cho nhà ở xã hội, nhưng nhiều khu đất nằm xa trung tâm, thiếu kết nối hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Điều này khiến nhà đầu tư chưa thực sự mặn mà tham gia, đồng thời làm giảm sức hút đối với người mua.

Ngoài ra, thủ tục đầu tư, lựa chọn chủ đầu tư và triển khai dự án trước đây còn khá phức tạp, khiến nhiều dự án mất nhiều thời gian chuẩn bị. Tuy nhiên, theo ông Hà Quang Hưng, với việc ban hành nhiều cơ chế thí điểm và chính sách đặc thù gần đây, nhiều vướng mắc đã từng bước được tháo gỡ, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội.

Ở góc độ nguồn vốn, ông Nguyễn Ngọc Cảnh - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết ngành ngân hàng đang ưu tiên dòng tín dụng cho lĩnh vực này. Tổng dư nợ cho vay nhà ở xã hội hiện đạt khoảng 41.000 tỷ đồng. Trong đó, Ngân hàng Chính sách xã hội chiếm hơn 25.000 tỷ đồng, còn các ngân hàng thương mại khoảng trên 16.000 tỷ đồng.

Riêng trong chương trình tín dụng 120.000 tỷ đồng dành cho nhà ở xã hội, các ngân hàng thương mại đã cam kết cho vay khoảng 20.500 tỷ đồng, tương đương 17% quy mô chương trình và sẽ tiếp tục giải ngân theo tiến độ triển khai dự án. Để khuyến khích các ngân hàng tham gia, Ngân hàng Nhà nước cho phép không tính dư nợ của gói tín dụng này vào hạn mức tăng trưởng tín dụng hằng năm của từng ngân hàng.

Hiện lãi suất cho vay đối với chủ đầu tư nhà ở xã hội khoảng 6,1%/năm và người mua nhà khoảng 5,6%/năm – mức được đánh giá là khá ưu đãi so với mặt bằng chung của thị trường. Nhờ các giải pháp đồng bộ, tiến độ giải ngân của chương trình đã có sự cải thiện đáng kể. Đến cuối tháng 1 năm nay, các ngân hàng thương mại đã đồng ý cho vay 20.500 tỷ đồng, tăng hơn 200% so với cuối năm 2024 - ông Cảnh thông tin

Tuy vậy, theo các chuyên gia, để chính sách nhà ở xã hội phát huy hiệu quả, cần đặc biệt chú trọng đến yếu tố minh bạch và đúng đối tượng trong quá trình phân bổ. Đây là chính sách an sinh quan trọng của Nhà nước, vì vậy cần có cơ chế giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm người thực sự có nhu cầu và đủ điều kiện có thể tiếp cận nhà ở xã hội.

Việc xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ về đối tượng thụ hưởng, tăng cường kiểm tra, giám sát và ứng dụng công nghệ trong quản lý được xem là những giải pháp cần thiết.

Khi các điểm nghẽn về vốn, quỹ đất, thủ tục và cơ chế phân bổ được tháo gỡ, chương trình phát triển nhà ở xã hội sẽ có cơ hội tăng tốc mạnh mẽ hơn trong những năm tới. Qua đó, từng bước thu hẹp khoảng cách cung – cầu và giúp ngày càng nhiều người lao động có cơ hội sở hữu một mái nhà ổn định để an cư và lập nghiệp.