Hà Nội thu hẹp khoảng cách từ mục tiêu đến nguồn cung nhà ở xã hội thực tế

Dự án nhà ở xã hội CT3 Kim Chung (Hà Nội) do Tổng công ty Viglacera làm chủ đầu tư. Ảnh: Thu Hằng/Bnews/vnanet.vn

Hà Nội đã có khoảng 132.000 căn nhà ở xã hội được chấp thuận chủ trương đầu tư, nhưng mới khoảng 24.000 căn tại các dự án được khởi công. Thành phố Hà Nội đang tăng tốc tháo gỡ thủ tục, đất đai và giải phóng mặt bằng để rút ngắn khoảng cách giữa mục tiêu phát triển nhà ở xã hội và nguồn cung thực tế, trong định hướng phát triển Thủ đô được Bộ Chính trị đặt ra tại Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới

* Từ con số mục tiêu đến nguồn cung thực tế

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, đến tháng 7/2026, thành phố có 147 dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc giao chủ đầu tư, tổng quy mô khoảng 132.000 căn, với tổng vốn khoảng 290.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, mới 30 dự án được khởi công, tương ứng khoảng 24.120 căn.

Phần lớn dự án còn lại đang ở các bước hoàn thiện quy hoạch, thủ tục đầu tư, đất đai, giải phóng mặt bằng hoặc chuẩn bị triển khai. Khoảng cách này cho thấy thách thức của Hà Nội hiện không còn chủ yếu là tạo lập danh mục dự án, mà là đưa các dự án từ trạng thái được phê duyệt sang xây dựng và hoàn thành.

Năm 2026 được thành phố xác định là giai đoạn tăng tốc. Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành tối thiểu 18.700 căn nhà ở xã hội, đồng thời phấn đấu đưa khoảng 25.000-27.000 căn đủ điều kiện cung ứng ra thị trường.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu các sở, ngành tập trung tháo gỡ những vướng mắc thuộc thẩm quyền, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và không để dự án đã đủ điều kiện phải chờ đợi. Các chủ đầu tư cũng phải cam kết tiến độ, dự án nào hoàn thành điều kiện trước phải triển khai trước.

Thành phố đã thành lập tổ công tác rà soát từng dự án, đồng thời áp dụng cơ chế “làn xanh”, hướng tới cắt giảm ít nhất 50% thời gian giải quyết một số thủ tục liên quan quy hoạch, đầu tư, đất đai và xây dựng nhà ở xã hội.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cũng yêu cầu các dự án được rà soát tiến độ định kỳ, nhất là những dự án đã có mặt bằng sạch và đủ điều kiện triển khai; đồng thời làm rõ trách nhiệm đối với trường hợp chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan. Cách làm này cho thấy trọng tâm quản lý đang chuyển từ “có dự án” sang “dự án phải có tiến độ”.

Một dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư chưa tạo ra nguồn cung. Chỉ khi công trình được xây dựng, hoàn thiện và đủ điều kiện giao nhà, mục tiêu nhà ở xã hội mới chuyển thành lợi ích thực tế.

Định hướng này cũng phù hợp với Nghị quyết 02-NQ/TW; trong đó yêu cầu Hà Nội có chính sách đột phá về nhà ở xã hội, đồng thời điều chỉnh linh hoạt giữa nhà ở xã hội, tái định cư, nhà cho thuê và nhà ở thương mại để đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân và góp phần bình ổn thị trường bất động sản.

Với định hướng này, việc tăng số căn hoàn thành không chỉ là thực hiện một chỉ tiêu an sinh, mà còn gắn với bài toán tổ chức lại không gian đô thị và nâng chất lượng sống của người dân. Nghị quyết 02 cũng xác định phát triển Hà Nội theo mô hình đa cực, đa trung tâm, gắn với hạ tầng giao thông công cộng khối lượng lớn và phát triển đô thị xoay quanh các điểm trung chuyển giao thông công cộng.

Đây là cơ sở để bài toán nhà ở xã hội được nhìn rộng hơn việc xây bao nhiêu căn, mà còn là xây ở đâu, kết nối với việc làm và hạ tầng như thế nào.

* Tăng khả năng tiếp cận

Một vấn đề khác đang nổi lên là khả năng tiếp cận nhà ở xã hội khi giá tại một số dự án mới ngày càng cao. Các chuyên gia nhận xét, một số dự án tại Hà Nội có giá dự kiến khoảng 20-28 triệu đồng/m2.

Với căn hộ diện tích 50-60 m2, giá bán có thể lên tới hơn một tỷ đồng. Mức này thấp hơn đáng kể so với nhiều dự án thương mại nhưng vẫn là khoản tài chính lớn đối với công nhân, người lao động trẻ và các hộ gia đình có thu nhập thấp.

Căn hộ mẫu tại dự án nhà ở xã hội CT3 - Kim Chung (Hà Nội). Ảnh: Thu Hằng/Bnews

Vì vậy, số căn hoàn thành chưa phải thước đo duy nhất của chương trình phát triển nhà ở xã hội. Vị trí, giá bán, khả năng tiếp cận vốn và tỷ lệ nhà cho thuê sẽ quyết định những căn hộ này có thực sự đến được nhóm có nhu cầu hay không.

Theo đó, Hà Nội đang tính đến việc tăng tỷ lệ nhà ở xã hội cho thuê. Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng yêu cầu nghiên cứu bố trí khoảng 20-30% quỹ nhà ở xã hội theo hướng cho thuê tùy từng dự án, nhất là tại những khu vực gần trung tâm việc làm và giao thông công cộng.

Đây cũng là hướng đi có thể gắn mục tiêu nhà ở với cấu trúc đô thị mới của Hà Nội. Khi các cực phát triển được kết nối bằng giao thông công cộng, nhà ở xã hội nếu được bố trí gần nơi làm việc, trường học và các tuyến vận tải lớn sẽ giảm áp lực đi lại; đồng thời tăng khả năng tiếp cận việc làm của người thu nhập thấp.

Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu phát triển tối thiểu 120.000 căn nhà ở xã hội. Danh mục dự án hiện có quy mô lớn hơn mục tiêu này, cho thấy dư địa nguồn cung về lý thuyết đã khá lớn.

Thách thức đặt ra cho Hà Nội là làm thế nào để quỹ dự án được phê duyệt không tiếp tục nằm trong quá trình chuẩn bị quá lâu, đồng thời nguồn cung hoàn thành có mức giá và vị trí phù hợp với người được hưởng chính sách.

Nghị quyết 02 đặt mục tiêu đến năm 2035 Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có chất lượng sống cao hơn và hướng tới một thành phố đáng sống. Trong mục tiêu dài hạn đó, nhà ở xã hội không chỉ là một chương trình cung cấp chỗ ở, mà còn là một phần của chính sách phát triển đô thị bao trùm, lấy người dân làm trung tâm.

Với khoảng 132.000 căn đã được chấp thuận, Hà Nội có cơ sở để tăng mạnh nguồn cung trong những năm tới. Nhưng để thu hẹp khoảng cách từ mục tiêu đến thực tế, thành phố sẽ phải duy trì tốc độ xử lý thủ tục, giải phóng mặt bằng và triển khai xây dựng, đồng thời kiểm soát tiến độ từng dự án.

Nếu những công trường đang được thúc đẩy có thể chuyển thành các dự án hoàn thành đúng kế hoạch, mục tiêu nhà ở xã hội sẽ không còn được đo chủ yếu bằng số căn “trên giấy”, mà bằng số căn hộ người dân thực sự có thể mua hoặc thuê.