Các doanh nghiệp trong nước đạt tỉ lệ nội địa hóa 70% trong sản xuất UAV

Ngày 1/6, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức họp báo thường kỳ tháng 5 dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương. Nhiều nội dung liên quan đến phát triển công nghệ chiến lược đã được các đơn vị trực thuộc Bộ giải đáp.

* Phát triển công nghệ và ứng dụng UAV an toàn

Trả lời câu hỏi của phóng viên tại họp báo về quản lý hoạt dộng của thiết bị bay không người lái (UAV) tại Việt Nam, ông Lưu Quang Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, UAV được xác định nằm trong danh mục công nghệ chiến lược có tiềm năng rất lớn. UAV không chỉ được ứng dụng phục vụ cho quốc phòng an ninh mà còn trong các lĩnh vực khác như giao thông, logistics, môi trường, cứu hộ cứu nạn và đặc biệt là kinh tế tầm thấp.

Chính sách đối với UAV hiện nay đang được thiết kế theo hướng song hành hai mục tiêu: thúc đẩy phát triển công nghệ và những sản phẩm ứng dụng mới của UAV; quản lý chặt chẽ các hoạt động bay để đảm bảo quốc phòng an ninh, an toàn hàng không và trật tự xã hội.

Ở khía cạnh thúc đẩy phát triển, UAV được đưa vào danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược. Bộ Khoa học và Công nghệ được giao phát triển các thiết bị phương tiện bay không người lái và hệ thống giám sát, phát hiện, chế áp UAV; đồng thời có nhiệm vụ nghiên cứu xây dựng hệ thống quản lý thiết bị bay không người lái quốc gia để phát triển kinh tế tầm thấp.

Theo ông Lưu Quang Minh, Việt Nam đã có một số doanh nghiệp, viện, trường làm chủ ở mức độ cao các khâu thiết kế, tích hợp hệ thống, điều khiển bay, trí tuệ nhân tạo (AI) tại biên, phần mềm. Các doanh nghiệp trong nước đã đạt tỉ lệ nội địa hóa trong sản xuất UAV trung bình khoảng 70%; một số sản phẩm đã được xuất khẩu sang các thị trường tiêu chuẩn cao như châu Âu.

Về quản lý hoạt động của UAV, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ cho biết, Việt Nam đã có hành lang pháp lý tương đối hoàn chỉnh về quản lý tàu bay không người lái và các phương tiện bay khác với các quy định đầy đủ về yêu cầu đăng ký, cấp phép, khai thác và bảo đảm an toàn bay. Định hướng thời gian tới là ngành chức năng liên quan xử lý hài hòa yêu cầu quản lý an toàn, an ninh vùng trời và tạo không gian phát triển cho công nghiệp UAV, dịch vụ UAV và kinh tế tầm thấp.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành liên quan, tập trung vào ưu tiên làm chủ công nghệ lõi, xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn, cơ chế thử nghiệm pháp lý, phát triển hệ sinh thái và các ứng dụng UAV trong nông nghiệp, hạ tầng, cứu hộ, logistics, môi trường và đô thị thông minh.

* Cụ thể hóa công nghệ chiến lược

Chia sẻ ý kiến tại họp báo, ông Lưu Quang Minh cũng cho biết, nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa nước ta trở thành nước phát triển, có nền công nghiệp hiện đại, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg về danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược, Quyết định số 808/QĐ-TTg giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược. Đây là hai quyết định thể hiện sự thay đổi căn bản tư duy quản lý khoa học, tạo đòn bẩy vững chắc cho toàn bộ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Quyết định 21/2026/QĐ-TTg đóng vai trò là kim chỉ nam, định hướng dòng vốn đầu tư, hoạt động nghiên cứu khoa học cho các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, các viện nghiên cứu và hệ thống trường đại học trên cả nước.

Điểm cốt lõi mang tính đột phá của quy định mới nằm ở phương thức tiếp cận thị trường. Thay vì chạy theo các xu hướng công nghệ thế giới một cách cảm tính và máy móc, danh mục ưu tiên lần này được xây dựng xuất phát thẳng từ các yêu cầu thực tế, các bài toán lớn của nền kinh tế trong từng ngành và từng lĩnh vực trọng điểm. Điển hình như công nghệ lượng tử, an ninh mạng, vi sinh tiên tiến, năng lượng mới, vật liệu mới, công nghệ hàng không vũ trụ,…Đây đều là những lĩnh vực có tính chất nền tảng, tạo tiền đề để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ, tự sản xuất và thay thế dần hàng nhập khẩu trong các ngành công nghiệp trọng yếu, bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia.

Ông Lưu Quang Minh chia sẻ, kinh nghiệm thực tiễn từ quá trình quản lý và triển khai khoa học công nghệ nhiều năm qua cho thấy, nếu chỉ dừng lại ở việc ban hành danh mục ưu tiên mà thiếu đi các nhiệm vụ cụ thể, thiếu chủ thể thực hiện rõ ràng và thiếu cơ chế đánh giá đầu ra nghiêm túc thì chính sách rất dễ bị bỏ ngỏ hoặc chậm đi vào cuộc sống. Giải quyết triệt để nút thắt lớn này, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành Quyết định số 808 để cụ thể hóa các mục tiêu định hướng.

Mô hình triển khai theo chuỗi khép kín được quy định tại Quyết định số 808/QĐ-TTg yêu cầu bóc tách rõ ràng từ bài toán lớn của thực tiễn, xác định sản phẩm mục tiêu, công nghệ lõi cần làm chủ cho đến việc lựa chọn đơn vị thực hiện và tìm kiếm thị trường tiêu thụ cụ thể. Cách tiếp cận này giúp khắc phục triệt để tình trạng nghiên cứu khoa học tách rời với đời sống và nhu cầu của thị trường.

Các quyết định mới thể hiện rõ tư duy huy động sức mạnh của toàn xã hội, khẳng định đây không phải nhiệm vụ riêng của ngành khoa học và công nghệ mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống. Trong đó, Bộ Khoa học và Công nghệ giữ vai trò điều phối, hướng dẫn, kết nối và hoàn thiện cơ chế để kiến tạo một hệ sinh thái thuận lợi. Các bộ, ngành và địa phương đóng vai trò là chủ thể trực tiếp đặt hàng bài toán lớn trong phạm vi quản lý, đồng thời mở rộng không gian thử nghiệm chính sách cho các sản phẩm mới.