Bao bì và công nghệ thực phẩm thế hệ mới: Chuyển đổi xanh phải đi đôi với an toàn

Ông Bùi Đức Lập, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Hà Trần

Ngành thực phẩm và đồ uống đang đổi mới công nghệ chế biến và đóng gói trong bối cảnh chuỗi cung ứng đa dạng, thương mại điện tử phát triển và vật liệu tiếp xúc liên tục thay đổi. Phát biểu tại sự kiện, ông Bùi Đức Lập, Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế nhận định, bao bì không chỉ phục vụ bảo quản hay vận chuyển mà còn đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát an toàn thực phẩm, nhất là với vật liệu tiếp xúc trực tiếp.

Các nguy cơ cần được nhận diện và kiểm soát bằng phương pháp khoa học gồm sự thôi nhiễm từ vật liệu, điều kiện sử dụng, nhiệt độ, thời gian tiếp xúc và tính tương thích với từng loại thực phẩm dựa trên tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Thông điệp xuyên suốt được nhấn mạnh là xanh phải đi cùng an toàn, nghĩa là giải pháp bao bì bền vững phải vừa bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng vừa sử dụng tài nguyên hiệu quả và giảm tác động môi trường trong toàn bộ vòng đời sản phẩm.

Để siết chặt quản lý, Cục An toàn thực phẩm đã rà soát toàn bộ 66 quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; trong đó, có 4 quy chuẩn dành riêng cho nhóm bao bì, dụng cụ và vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

Ông Bùi Đức Lập chia sẻ các quy chuẩn trên cùng định hướng quản lý trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, hướng tới quản lý dựa trên nguy cơ, phân định rõ trách nhiệm, nâng cao hiệu lực thực thi và tạo thuận lợi cho người tuân thủ pháp luật.

Cơ quan quản lý cũng yêu cầu tăng cường hậu kiểm, giám sát, cảnh báo sớm, nâng cao năng lực kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc, đẩy mạnh chuyển đổi số cũng như kiên quyết xử lý hành vi kinh doanh thực phẩm không đảm bảo an toàn.

Đại diện Tetra Pak Việt Nam tham gia Tọa đàm - Hoàn thiện hệ sinh thái sản xuất thực phẩm an toàn và bền vững tại Việt Nam. Ảnh: Hà Trần

Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, bà Nguyễn Thanh Giang, Tổng Giám đốc Tetra Pak Việt Nam cho rằng, an toàn và chất lượng thực phẩm cần được tiếp cận xuyên suốt trong quá trình sản xuất thay vì ở từng công đoạn riêng lẻ.

Tetra Pak Việt Nam cũng giới thiệu hướng tiếp cận giải pháp tương thích đồng bộ từ chế biến, đóng gói, vận hành đến bao bì nhằm hỗ trợ nhà sản xuất quản lý rủi ro và nâng cao khả năng truy xuất. Góp phần quan trọng trong khâu kiểm chứng là NIFC, đơn vị kiểm nghiệm tuyến cao nhất của ngành y tế trực thuộc Bộ Y tế thành lập năm 2009, đóng vai trò phòng thí nghiệm phục vụ quản lý nhà nước cho các bộ ngành và phát triển phương pháp kiểm nghiệm làm cơ sở khoa học cho quy định an toàn bao bì.

Trong thực tiễn phát triển kinh tế tuần hoàn, Tập đoàn TH là một trong các doanh nghiệp đồng hành cùng hội thảo. Theo thông tin do TH công bố, thông qua cải tiến vật liệu, trọng lượng và thiết kế bao bì, mỗi năm doanh nghiệp cắt giảm khoảng 600 tấn nhựa, đồng thời tiết kiệm hàng chục tỷ đồng chi phí sản xuất.

TH cũng là thành viên sáng lập Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO Vietnam), hoạt động thúc đẩy thu gom, tái chế bao bì sau sử dụng. Theo thông tin công bố, hơn 21.000 tấn vỏ hộp sữa đã được thu hồi thông qua hệ thống PRO Vietnam từ năm 2024 đến nay.

Ông Lê Văn Giang, Chủ tịch Hội VINAFOSA nhấn mạnh, bao bì không chỉ thực hiện chức năng chứa đựng và vận chuyển mà còn liên quan trực tiếp đến việc kiểm soát nguy cơ mất an toàn thực phẩm, giảm thiểu tác động môi trường và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm An toàn thực phẩm kỳ vọng VINAFOSA ưu tiên các vấn đề mới như vật liệu tiếp xúc thực phẩm, công nghệ chế biến, quản lý nguy cơ, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực tự kiểm soát; xây dựng các chương trình hợp tác có sản phẩm cụ thể, đánh giá được hiệu quả. Từ trao đổi khoa học tại hội thảo, cần hình thành những khuyến nghị khả thi cho cơ quan quản lý, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp.