Các ngân hàng trung ương toàn cầu đứng trước “phép thử” Trung Đông

Cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đang buộc các ngân hàng trung ương lớn trên toàn cầu phải nhanh chóng đánh giá lại triển vọng kinh tế và tiền tệ, trong bối cảnh giá năng lượng tăng cao làm dấy lên lo ngại về một cú sốc lạm phát mới.

Trong tuần tới (từ ngày 16-20/3), hàng loạt ngân hàng trung ương từ Mỹ, châu Âu cho tới Nhật Bản, Indonesia đều sẽ tổ chức các cuộc họp chính sách quan trọng. Giới phân tích dự báo các sự kiện này sẽ gửi tới thị trường tín hiệu rõ ràng rằng rủi ro lạm phát đang buộc các nhà hoạch định chính sách phải hành động thận trọng hơn.

Kỳ vọng về việc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) sớm cắt giảm lãi suất đã suy yếu đáng kể. Ngược lại, niềm tin về khả năng tăng lãi suất tại Ngân hàng trung ương Anh (BoE) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vào cuối năm nay đang tăng lên.

Theo các chuyên gia kinh tế Eliza Winger và Anna Wong của Bloomberg Economics, triển vọng chính sách tiền tệ của Mỹ phụ thuộc chặt chẽ vào diễn biến xung đột. Nếu chiến sự kết thúc nhanh, tỷ lệ thất nghiệp có thể chỉ tăng nhẹ và lạm phát cơ bản hạ nhiệt, cho phép Fed hạ lãi suất lãi suất cơ bản khoảng 1 điểm phần trăm trong năm nay. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài khiến giá năng lượng duy trì ở mức cao và kỳ vọng lạm phát tăng, việc điều hành chính sách sẽ trở nên phức tạp hơn nhiều.

Đây là lần thứ hai trong vòng hơn một năm, các chính sách của Tổng thống Donald Trump gây tác động mạnh tới hệ thống tài chính toàn cầu, sau đợt áp thuế “Ngày Giải phóng” vào tháng 4/2025 nhằm tái định hình thương mại thế giới.

Tại Mỹ, giới phân tích dự báo Fed sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp ngày 17-18/3. Tuy nhiên, kịch bản “giữ nguyên trong nhiều tháng” đã bị phá vỡ bởi những rung chấn từ thị trường lao động và đà tăng phi mã của giá dầu. Điều này đặt hai mục tiêu của Fed – ổn định giá cả và toàn dụng lao động – vào thế xung đột trực tiếp.

Tại châu Âu, ECB dự kiến giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp ngày 19/3. Tuy nhiên, giá năng lượng tăng mạnh đang thúc đẩy kỳ vọng về việc nâng lãi suất. Hội đồng Thống đốc ECB sẽ phải giải trình rõ sự thay đổi của rủi ro lạm phát để tránh lặp lại sai lầm phản ứng chậm như trong cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022.

Tại Anh, Thống đốc Andrew Bailey từng nhận định khả năng cắt giảm lãi suất là “50-50”, nhưng kịch bản này hiện gần như bị loại bỏ. Các chuyên gia cảnh báo lạm phát có nguy cơ tăng gấp đôi mức mục tiêu 2% nếu giá nhiên liệu không hạ nhiệt.

Còn tại Thụy Sỹ, quyết tâm của ngân hàng trung ương (SNB) trong việc kiềm chế đà tăng đã đẩy đồng franc lên mức cao nhất trong thập kỷ so với đồng euro sẽ được xem xét kỹ lưỡng trong cuộc họp ngày 19/3, sau khi các nhà hoạch định chính sách Thụy Sỹ phá vỡ sự im lặng thường lệ, để tiết lộ về viẹc sẵn sàng can thiệp nhiều hơn. Các nhà kinh tế dự báo lãi suất sẽ được SNB duy trì ở mức 0% sau phiên họp này.

Ở Nhật Bản, Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) dự kiến giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp ngày 20/3, nhưng sẽ nhấn mạnh lộ trình bình thường hóa chính sách. Thống đốc Kazuo Ueda cần theo dõi sát thị trường năng lượng do sự phụ thuộc lớn của Nhật Bản vào nguồn cung từ Trung Đông, đồng thời phải cân nhắc nguy cơ đồng yen tiếp tục suy yếu (vừa chạm mức thấp nhất so với đồng USD kể từ năm 2024 vào ngày 13/3).

Ngân hàng dự trữ Australia (RBA, tức ngân hàng trung ương), vào tháng 2/2026, là ngân hàng lớn đầu tiên trên toàn cầu đã tăng lãi suất trong năm nay. Dự báo ngân hàng này sẽ tiếp tục tăng lãi suất lần thứ hai liên tiếp do áp lực giá cả trong nước gia tăng dưới tác động của xung đột tại Trung Đông.

Tại các nền kinh tế mới nổi khác, phản ứng chính sách tiền tệ chủ yếu sẽ chuyển từ nới lỏng sang thận trọng. Kế hoạch cắt giảm lãi suất mạnh tay của Ngân hàng trung ương Brazil nhiều khả năng sẽ bị thu hẹp quy mô. Thay vì giảm 0,5 điểm phần trăm lãi suất như dự kiến, các chuyên gia hiện cho rằng ngân hàng này chỉ thực hiện giảm 0,25 điểm phần trăm, thậm chí là giữ nguyên ở mức 15%.

Ngân hàng trung ương Indonesia được cho là sẽ phải cân bằng giữa việc ổn định tỷ giá đồng rupiah và kiềm chế giá tiêu dùng tăng cao do trợ giá nhiên liệu có thể làm thâm hụt ngân sách.

Cuối tuần này, Ngân hàng trung ương Nga dự kiến cũng sẽ xem xét khả năng tiếp tục cắt giảm lãi suất lần thứ bảy liên tiếp, tùy thuộc vào diễn biến lạm phát sau khi thuế giá trị gia tăng được điều chỉnh.

Nhìn chung, theo giới phân tích, cú sốc địa chính trị mới đang khiến nhiều ngân hàng trung ương phải tạm gác các kế hoạch nới lỏng tiền tệ trước đó và chuyển sang trạng thái thận trọng, trong bối cảnh triển vọng lạm phát toàn cầu trở nên khó lường hơn.