Cam Cao Phong nâng giá trị nhờ công nghệ chế biến sâu

Từ sản phẩm quả tươi, hợp tác xã đã phát triển mứt cam, cam sấy, trà detox, tinh dầu vỏ cam..., qua đó đa dạng hóa đầu ra, giảm thất thoát và nâng giá trị sản phẩm.

Cam Cao Phong là nông sản đặc trưng của địa phương nhưng lâu nay chủ yếu tiêu thụ dưới dạng quả tươi, khiến giá trị phụ thuộc nhiều vào mùa vụ và thị trường. Trước thực tế này, Hợp tác xã 3T Nông sản Cao Phong lựa chọn phát triển chuỗi sản xuất khép kín từ vùng nguyên liệu, chế biến đến tiêu thụ.

Hợp tác xã hiện quản lý 20,8 ha vùng nguyên liệu, sản lượng khoảng 200-250 tấn/năm, sử dụng cam tươi đạt tiêu chuẩn VietGAP và có truy xuất nguồn gốc điện tử. Ngoài vùng nguyên liệu của hợp tác xã, 35 hộ liên kết được tập huấn kỹ thuật sản xuất, bảo quản sau thu hoạch và kiểm soát chất lượng.

Theo Giám đốc Hợp tác xã 3T Nông sản Cao Phong Vũ Thị Lệ Thủy, doanh thu của hợp tác xã đạt trên 1,3 tỷ đồng năm 2024 và trên 1,6 tỷ đồng năm 2025. Thu nhập bình quân của thành viên năm 2025 đạt 3,34 triệu đồng/người/tháng.

Sau khi đưa hệ thống chế biến cam khép kín vào vận hành, doanh thu tăng 20,6%, lợi nhuận sau thuế tăng 166%. Sản lượng cam tươi đưa vào chế biến tăng 10,5%, trong khi thu nhập bình quân của thành viên tăng gần 30%. Tỷ lệ thất thoát giảm từ 13% xuống 10%, giúp giảm lãng phí khoảng 1,14 tấn cam/năm, tương đương khoảng 35 triệu đồng.

Điểm đáng chú ý trong mô hình là việc ứng dụng hệ thống sấy lạnh, cô đặc chân không, chiết xuất tinh dầu và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Quy trình chế biến được thực hiện khép kín từ thu hoạch, sơ chế, sấy, cô đặc đến đóng gói, giúp kiểm soát chất lượng và tận dụng tốt hơn nguồn nguyên liệu, trong đó có cam loại 2 trước đây khó tiêu thụ.

Hợp tác xã phối hợp với Trung tâm Ươm tạo Công nghệ và Doanh nghiệp khoa học công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) hoàn thiện quy trình sản xuất mứt cam, từng bước chuẩn hóa công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đối với mứt cam, hệ thống cô đặc chân không hoạt động ở nhiệt độ 40-50 độ C, giúp duy trì màu sắc, hương vị và thành phần dinh dưỡng. Với trà detox cam, quả sau thu hoạch được làm sạch, thái lát, loại bỏ hạt và sấy lạnh trong hệ thống khép kín nhằm hạn chế tác động của nhiệt độ, độ ẩm môi trường đến chất lượng sản phẩm.

Năm 2026, hợp tác xã tiếp tục ứng dụng chitosan trong chăm sóc và bảo quản cam tươi, nhằm giảm thất thoát sau thu hoạch và nâng chất lượng nguyên liệu cho chế biến. Hợp tác xã đầu tư 245 triệu đồng xây dựng hệ thống phun hoặc nhúng chitosan, thiết bị làm khô màng bảo vệ và tích hợp với dây chuyền sơ chế hiện có.

Theo kế hoạch, giải pháp này có thể kéo dài thời gian bảo quản cam từ 2-3 tháng, giảm tỷ lệ thất thoát từ 10-13% xuống khoảng 5-7%, tương đương tiết kiệm khoảng 3-4 tấn cam/năm, trị giá khoảng 50-60 triệu đồng.

Thời gian tới, Hợp tác xã 3T Nông sản Cao Phong tiếp tục đầu tư máy móc, công nghệ, phát triển thêm sản phẩm chế biến từ cam, mở rộng quy mô sản xuất và hệ thống phân phối trực tuyến; đồng thời duy trì các tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Qua đó, hợp tác xã từng bước nâng giá trị cam Cao Phong, mở rộng thị trường tiêu thụ và phát triển sản xuất theo hướng bền vững.