Cần thiết xây dựng Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng

Chiều 9/9, Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị tham vấn chính sách dự án Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng. Các ý kiến cơ bản thống nhất với sự cần thiết tiếp tục nghiên cứu xây dựng luật; đồng thời đề nghị hoàn thiện cơ chế thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi sang sản xuất vật liệu xanh, vật liệu tái chế; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và tạo điều kiện đưa vật liệu mới vào sử dụng trong công trình.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, vật liệu xây dựng là lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng kết cấu hạ tầng. Những năm qua, ngành vật liệu xây dựng phát triển nhanh, sản phẩm ngày càng đa dạng, đóng góp tích cực cho phát triển đất nước. Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện về thể chế, từ định hướng phát triển, cân đối cung - cầu, đổi mới công nghệ đến sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên, năng lượng và bảo vệ môi trường.

Bộ Xây dựng được giao nghiên cứu, xây dựng Luật Quản lý, phát triển vật liệu xây dựng. Quan điểm xuyên suốt là chỉ luật hóa những vấn đề thực sự cần thiết, ổn định và thuộc thẩm quyền của Quốc hội; tôn trọng cơ chế thị trường, bảo đảm quyền tự do đầu tư, kinh doanh hợp pháp; phát triển vật liệu xây dựng gắn với tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, chính sách phải đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm và nguồn lực; đổi mới phương thức quản lý trên cơ sở dữ liệu, hạn chế báo cáo trùng lặp, bảo đảm tính khả thi đối với địa phương và doanh nghiệp.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội nhấn mạnh, vật liệu xây dựng cần được xác định là ngành công nghiệp nền tảng, phát triển theo hướng hiện đại, xanh, sạch, tiết kiệm tài nguyên và năng lượng; đẩy mạnh chế biến sâu, từng bước làm chủ công nghệ, tăng cường sử dụng vật liệu tái chế, vật liệu thay thế, góp phần giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Cùng với đó, cần chú trọng bảo đảm nguồn cung các loại vật liệu thiết yếu như cát, đá, xi măng, thép theo hướng ổn định, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đầu tư xây dựng.

Ông Nguyễn Hữu Thọ, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, nhiệm vụ xây dựng Luật đã được xác định trong Kết luận số 17-KL/TW về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI, Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16 về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI, Nghị quyết số 185/NQ-CP về ban hành Kế hoạch của Chính phủ thực hiện Kết luận số 17-KL/TW và Kế hoạch số 64/KH-UBTVQH16, Quyết định số 527/QĐ-TTg về ban hành Kế hoạch triển khai Chỉ thị số 03-CT/TW tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới. Bộ Xây dựng đã tổ chức tổng kết thực tiễn, rà soát hệ thống pháp luật liên quan nhằm xác định đúng những khoảng trống cần luật hóa, tránh quy định lại các nội dung đã được pháp luật chuyên ngành điều chỉnh.

Quá trình xây dựng Hồ sơ chính sách được Bộ Xây dựng thực hiện trên cơ sở tổng kết thực tiễn, rà soát hệ thống pháp luật có liên quan và tham vấn ý kiến các cơ quan, tổ chức, đơn vị, nhằm bảo đảm chính sách đồng bộ, thống nhất, khả thi và không chồng chéo với pháp luật chuyên ngành.

Mục tiêu của chính sách là hình thành khuôn khổ pháp lý đồng bộ, ổn định cho quản lý và phát triển vật liệu xây dựng; thúc đẩy ngành phát triển theo hướng hiện đại, xanh, tuần hoàn, sử dụng hiệu quả tài nguyên, năng lượng; nâng cao chất lượng, năng lực cạnh tranh và bảo đảm nguồn cung cho nhu cầu xây dựng. Đồng thời, đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng phân cấp, số hóa, quản lý bằng dữ liệu và tăng cường hậu kiểm.

Theo cơ quan soạn thảo, 6 nhóm chính sách được nghiên cứu gồm: hoàn thiện công cụ chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng; phát triển vật liệu xây dựng theo hướng đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên, năng lượng và thúc đẩy vật liệu mới, vật liệu xanh; quản lý nguyên liệu và bảo đảm nguồn cung; sử dụng vật liệu xây dựng trong công trình; thúc đẩy thu hồi, tái chế chất thải làm nguyên liệu, phát triển kinh tế tuần hoàn; quản lý nhà nước, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu về vật liệu xây dựng.

Một trong những nguyên tắc quan trọng là chính sách mới không làm phát sinh cơ chế xin - cho, không tái lập quy hoạch sản phẩm, không tạo thêm giấy phép, thủ tục xác nhận công suất hoặc thủ tục hưởng ưu đãi riêng. Đối với nguồn cung vật liệu xây dựng thông thường, định hướng là tăng cường theo dõi, dự báo, cảnh báo sớm và phối hợp trên cơ sở dữ liệu, thay vì phân bổ hành chính nguồn vật liệu.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi về phạm vi điều chỉnh, tính khả thi và ranh giới của các chính sách; cơ chế phát triển vật liệu mới, vật liệu xanh; nguồn nguyên liệu, bảo đảm nguồn cung; sử dụng tài nguyên thứ cấp, phát triển kinh tế tuần hoàn; tiêu chuẩn, quy chuẩn và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Các ý kiến cơ bản thống nhất với sự cần thiết tiếp tục nghiên cứu xây dựng Luật; đồng thời đề nghị hoàn thiện cơ chế thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi sang sản xuất vật liệu xanh, vật liệu tái chế; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và tạo điều kiện đưa vật liệu mới vào sử dụng trong công trình.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh yêu cầu cơ quan chủ trì tiếp tục chứng minh rõ từng khoảng trống pháp lý cần luật hóa, không quy định lại những nội dung đã được pháp luật khác điều chỉnh đầy đủ; xác định rõ ranh giới của 6 nhóm chính sách, bảo đảm không trùng lặp, chồng chéo.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tinh thần kiến tạo phát triển và cơ chế thị trường; không thiết kế quy hoạch sản phẩm, phân bổ hành chính công suất hoặc nguồn vật liệu; không tạo "giấy phép con", thủ tục chấp thuận vật liệu, điều kiện kinh doanh hay nghĩa vụ báo cáo mới nếu không thực sự cần thiết.

Các chính sách về phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, khoa học và công nghệ phải đi vào thực chất, tạo hành lang cho đổi mới, thử nghiệm, tiêu chuẩn hóa và thương mại hóa. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu phải hướng tới kết nối, chia sẻ, sử dụng lại dữ liệu hiện có, phục vụ quản lý và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh giao Vụ Khoa học công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng chủ trì, phối hợp với Vụ Pháp chế và các đơn vị liên quan tổng hợp đầy đủ ý kiến tại hội nghị; rà soát đồng bộ các tài liệu trong Hồ sơ chính sách, làm rõ cơ sở thực tiễn, khoảng trống pháp lý, đánh giá tác động, chi phí thực hiện và định hướng quy phạm hóa của từng chính sách.

Các đơn vị tiếp tục rà soát, loại bỏ những nội dung có nguy cơ phát sinh thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, chế độ báo cáo trùng lặp hoặc chồng chéo với pháp luật chuyên ngành; hoàn thiện Hồ sơ chính sách, thực hiện thẩm định và các thủ tục trình Chính phủ trong thời gian sớm nhất, đồng thời chuẩn bị cho giai đoạn soạn thảo dự án Luật./.