Cần Thơ tháo gỡ “điểm nghẽn” các dự án trọng điểm

Cần Thơ hiện có 3 dự án trọng điểm quốc gia đang triển khai trên địa bàn bao gồm: Dự án Đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1, đoạn qua địa bàn thành phố Cần Thơ; Dự án Nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 91 (đoạn từ Km0 - Km7) và dự án Đường Vành đai phía Tây thành phố Cần Thơ.

Đây là 3 dự án giao thông trọng điểm không những cho thành phố Cần Thơ mà còn góp phần kết nối giao thông thuận lợi cho cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Mặc đù đã có Tổ công tác chỉ đạo cơ quan chức năng tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ nhưng cả 3 dự án trên vẫn triển khai rất chậm so với kế hoạch. Tại cuộc họp báo quý 1/2026 do UBND thành phố Cần Thơ tổ chức ngày 14/4, ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ cho biết, thành phố đang tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án trọng điểm.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ, địa phương đã xác định nguyên nhân để có hướng chỉ đạo giải quyết. Cụ thể, UBND thành phố đã ban hành các văn bản chỉ đạo, tập trung vào việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư các dự án, nhất với dự án trọng điểm. Bởi đây chính là “điểm nghẽn” chi phối cho tiến độ thực hiện các dự án.

Để tháo gỡ các “điểm nghẽn” này, thành phố đã ban hành chính sách theo thẩm quyền, theo quy định được Luật và Quốc hội thông qua giao cho chính quyền địa phương thực hiện làm cơ sở cho các cơ quan thực hiện. Ngoài ra, thành phố cũng tập trung cho công tác tái định cư như đã xác định vị trí, lô nền tái định cư, thông báo giá lô nèn tái định cư để người dân an tâm giao mặt bằng cho các dự án.

Dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng hiện không gặp khó khăn về giải phóng mặt bằng nhưng đang thiếu nguyên liệu cát san lấp mặt bằng khoảng 2,5 triệu m3. Thành phố đã xác định được nguồn cát nội tại của địa phương, tỉnh Vĩnh Long, Đồng Tháp hỗ trợ.

Đồng thời, chỉ đạo chủ đầu tư, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng sở, ngành liên quan có giải pháp khai thác tăng tốc. Đối với nguồn đá, thành phố cũng đã xác định được nguồn cung cấp chủ yếu từ các tỉnh An Giang, Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh và chỉ đạo cho các chủ đầu tư làm việc với các đơn vị để khai thác.

Đối với tình trạng giá nguồn nguyên vật liệu tăng cao, UBND thành phố đã có văn bản báo cáo về Bộ Xây dựng và Chính phủ để có cơ chế chính sách tính toán về cơ chế giá vật tư cung cấp cho các dự án hiện nay.

Với Dự án nâng cấp mở rộng Quốc lộ 91 (đoạn từ km0 đến km7) đã triển khai qua nhiều thời gian với nhiều cơ chế chính sách thay đổi. UBND thành phố đã chỉ đạo khai thông về cơ chế chính sách và đang triển khai thực hiện; khẩn trương chi bồi hoàn hỗ trợ tái định cư với mức chi đạt hơn 66%, các hộ dân đã giao mặt bằng.

Tới đây, thành phố sẽ tiếp tục hỗ trợ cho các xã phường, Trung tâm phát triển quỹ đất để tăng cường hỗ trợ tái định cư đối với dự án này; phấn đấu đến hết tháng 6/2026 sẽ giao hết mặt bằng cho đơn vị thi công triển khai, hoàn thành vào cuối năm 2027.

Riêng dự án Đường vành đai phía Tây, hiện thành phố đang chỉ đạo cho Sở Xây dựng, chủ đầu tư khẩn trương rà soát, đề xuất các giải pháp đối với các phần thực hiện đang bị chậm…

Theo ông Lê Thanh Việt - Phó Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Cần Thơ, Dự án Đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng giai đoạn 1, đoạn qua địa bàn thành phố Cần Thơ, bao gồm dự án thành phần 2, 3, 4 có tổng mức đầu tư là 31.288,077 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2022 đến năm 2027.

Từ năm 2023 đến ngày 13/3/2026, dự án đã giải ngân 15.430,086 tỷ đồng đạt 76,37% kế hoạch vốn. Khó khăn lớn nhất là nguồn vật liệu cát san lấp. Với tổng nhu cầu cát san lấp là khoảng 17,48 triệu m3; trong đó nguồn đã xác định cát sông khoảng 13,09 triệu m3 và cát biển 1 triệu m3. Nguồn còn thiếu cần tiếp tục bổ sung là khoảng 3,39 triệu m3.

Hiện chủ đầu tư đang liên hệ các địa phương như An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long để thực hiện thủ tục khai thác, bổ sung nguồn. Nguồn vật liệu đá có nhu cầu khoảng 4,123 triệu m3; khối lượng chưa xác định nguồn  khoảng 2,291 triệu m3. Chủ đầu tư và nhà thầu tiếp tục liên hệ, đăng ký nhu cầu tại các mỏ đá thuộc tỉnh Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh (tỉnh Bình Dương cũ), cơ bản đáp ứng nhu cầu nguồn vật liệu.

Dự án Nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 91 (đoạn từ Km0 - Km7) có tổng mức đầu tư 7.237,831 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2023 đến năm 2027. Tính đến thời điểm ngày 13/3/2026, Ban Quản lý dự án đã được giao 100 tỷ đồng và đã thực hiện giải ngân đạt 56,146 tỷ đồng, đạt 56,15% trong kế hoạch vốn năm 2026.

Ông Việt chia sẻ, vướng mắc lớn nhất làm chậm tiến độ triển khai dự án là do mặt bằng giao chậm chưa đáp ứng yêu cầu thi công. Mặt bằng bàn giao chia thành nhiều đoạn không liên tục, chưa tạo được đoạn liên tục tối thiểu 400–500 m để triển khai đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và tổ chức các mũi thi công hiệu quả.

Dự án Đường Vành đai phía Tây thành phố Cần Thơ (QL91 - QL61C) có tổng mức đầu tư: 3.837.742.210.000 đồng, thời gian thực hiện 2021 – 2026. Dự án được chia thành 7 gói thầu thi công, đang triển khai thi công 4 gói thầu. Hiện dự án đã bàn giao đạt trên 50% mặt bằng thi công nhưng không liên tục nên chưa chuyển khai đồng bộ được toàn bộ các gói 16, 17, 19 và 20. Từ tháng 1/2024 dự án bị ngưng do vượt tổng mức đầu tư.

Đến nay, tổng giá trị thực hiện của 4 gói thầu này đạt khoảng 960,939/2.162,053 tỷ đồng (đạt 44,44% giá trị hợp đồng). Tính đến thời điểm ngày 13/3/2026, Sở Xây dựng đã được giao 124 tỷ đồng và đã thực hiện giải ngân đạt 3.571 tỷ đồng, đạt 2,9 % kế hoạch vốn trong năm 2026.

"Khó khăn lớn nhất trong việc triển khai dự án là giải phóng mặt bằng bị tạm dừng do vượt tổng mức đầu tư. Chi phí giải phóng mặt bằng đã giải ngân đạt 99,76% so với chi phí được duyệt, nhưng thực tế mới xử lý được khoảng hơn 50% số trường hợp bị ảnh hưởng", ông Việt cho biết.

Do đó, từ đầu năm 2024 đến nay không thể tiếp tục bồi thường, dẫn tới mặt bằng chia cắt, nhà thầu thi công “cầm chừng” trên phần mặt bằng đã có; tái định cư chưa đủ điều kiện bàn giao do hạ tầng khu tái định cư và giá nền tái định cư chưa hoàn chỉnh. Một số khu tái định cư địa phương đang hoàn thiện, chưa có giá nền, nên chưa đủ điều kiện giao nền cho người dân; riêng Phong Điền chưa có khu tái định cư phục vụ dự án. Việc này làm chậm tiến độ di dời, kéo theo chậm bàn giao mặt bằng…

Ông Lê Thanh Việt kiến nghị thành phố cần sớm hoàn tất quy trình điều chỉnh chủ trương đầu tư và tổng mức đầu tư dự án, đề nghị Trung tâm phát triển quỹ đất và các địa phương triển khai ngay giải phóng mặt bằng, ưu tiên bàn giao mặt bằng cho các gói đang thi công (16, 17, 19, 20) nhằm tạo khối lượng thi công và giải ngân, khẩn trương bố trí tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng để bàn giao mặt bằng. Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh thủ tục di dời hạ tầng kỹ thuật như điện lực, cấp nước, viễn thông và hỗ trợ vật liệu nguồn cát san lấp nền.