Cần ưu tiên giải quyết ô nhiễm không khí trong thời gian tới

Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 12, diễn ra chiều 8/1, trả lời câu hỏi của phóng viên về tình trạng ô nhiễm không khí ngày càng nghiêm trọng, nhất là tại các đô thị lớn như Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, ô nhiễm bụi mịn PM2.5 tiếp tục là vấn đề môi trường cần ưu tiên giải quyết trong thời gian tới.

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, tình trạng ô nhiễm tập trung chủ yếu tại Hà Nội và Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ; trong đó, 9 tháng cơ bản duy trì mức trung bình/tốt. Từ tháng 10-12/2025, ô nhiễm gia tăng mạnh theo quy luật. Đỉnh điểm ngày 12/12/2025 có chỉ số AQI trung bình ngày đạt 264.

Thứ trưởng cho biết qua theo dõi, quy luật ô nhiễm trong ngày thay đổi, bên cạnh việc tập trung vào ban đêm và sáng sớm (thời điểm nghịch nhiệt diễn ra mạnh nhất), ô nhiễm không khí còn cao tại các giờ cao điểm như 9-11h và 15-17h (giờ hoạt động giao thông, sản xuất cao).

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến chỉ rõ hai nhóm nguyên nhân chính. Nguyên nhân khách quan là hình thái thời tiết, đặc biệt vào cuối tháng 11 đầu tháng 12 với sương mù, nghịch nhiệt kéo dài bất lợi hơn trung bình nhiều năm. Nguyên nhân chủ quan là nguồn phát thải từ hoạt động giao thông và mật độ lưu thông tham gia giao thông vào đợt cuối năm tăng cao; công trình xây dựng, mở rộng đường, lát vỉa hè cuối năm chưa có che chắn, đào ẩm hiệu quả; đốt rác/phụ phẩm tự phát; nguồn thải làng nghề và công nghiệp.

Trước mắt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai hai giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, thiết lập cơ chế giám sát và gửi báo cáo hằng tuần. Định kỳ trước 11h00 thứ Sáu hàng tuần, Bộ sẽ tổng hợp số liệu từ các địa phương, đánh giá tiến độ và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Hiện tại đã xây dựng tới báo cáo tuần thứ 10 về các nội dung này. Thứ hai, tăng cường mạng lưới quan trắc để có cơ sở xử lý.

Về lâu dài, Bộ đề xuất thực hiện các biện pháp khẩn cấp kiểm soát nguồn thải. Bộ đã ban hành 2 văn bản gửi UBND các tỉnh/thành phố, yêu cầu kích hoạt ngay các biện pháp khẩn cấp như tăng cường rửa đường; kiểm soát 100% các công trình xây dựng và nghiêm cấm đốt mở, rà soát các hoạt động, khuyến khích cắt giảm công suất trong những ngày cao điểm.

Thứ trưởng cũng cho biết, trong giai đoạn 2026-2030 sẽ tập trung vào 4 nhóm giải pháp. Nhóm thứ nhất, hoàn thiện cơ chế chính sách và tổ chức thực hiện, xây dựng Kế hoạch của Bộ để triển khai Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Quyết định số 2530/QĐ-TTg ngày 19/11/2025), cụ thể hóa 9 nhóm giải pháp theo tinh thần "6 rõ".

Cùng với đó, thực hiện các hoạt động, nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí sau khi được Thủ tướng Chính phủ đồng ý, phê duyệt; nghiên cứu và thực hiện sửa các quy định về bảo vệ môi trường không khí tại Luật Bảo vệ môi trường. Hoàn thiện dự thảo, trình cấp có thẩm quyền ban hành lộ trình và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông.

Nhóm thứ hai về đầu tư hạ tầng và ứng dụng khoa học công nghệ để giải quyết ô nhiễm môi trường chung cũng như ô nhiễm không khí đang được Bộ lên kế hoạch để triển khai.

Nhóm thứ ba về kiểm soát nguồn thải (nguồn thải từ xe ô tô, xe gắn máy…). Nhóm thứ tư về hỗ trợ địa phương, truyền thông và hợp tác quốc tế.

Liên quan đến "Chiến dịch Quang Trung” thần tốc xây dựng lại, sửa chữa nhà ở cho các gia đình có nhà bị thiệt hại do các đợt thiên tai vừa qua tại các tỉnh miền Trung, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết, năm nay, tình hình thiên tai diễn biến phức tạp với "bão chồng bão", "lũ chồng lũ", gây thiệt hại nặng nề ước tính gần 100.000 tỷ đồng, làm 420 người chết và mất tích. Trước bối cảnh đó, Tổng Bí thư Tô Lâm, Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ đã phát động "Chiến dịch Quang Trung" với mục tiêu thần tốc xây dựng lại nhà cho người dân trước Tết Nguyên đán.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, cả hệ thống chính trị đã vào cuộc với tinh thần "3 ca 4 kíp", "làm ngày làm đêm" để thực hiện chiến dịch. Bộ Quốc phòng đã huy động 249.497 người gồm các chiến sĩ, lực lượng dân quân tự vệ và 8.935 lượt phương tiện các loại; phối hợp với địa phương hỗ trợ nhân dân xây mới 619 căn nhà bị sập, đổ, cuốn trôi; sửa chữa 363 căn nhà hư hỏng; cung cấp các vật dụng thiết yếu như giường, tủ, tivi và hỗ trợ tiền mặt.

Bộ Công an đã huy động hơn 11.000 lượt cán bộ, chiến sĩ hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai, trong đó có việc hỗ trợ xây mới nhà với tổng giá trị 120 tỷ đồng, và chủ trì xây dựng 420 căn nhà bị sập.

Thông qua Bộ Nông nghiệp và Môi trường, một số đại sứ quán và tổ chức quốc tế đã viện trợ và cam kết viện trợ hàng hóa, tiền mặt với giá trị 11,5 triệu USD (trong đó, hàng hóa gần 4,5 triệu USD, phát tiền mặt 3,4 triệu USD cho 22.925 hộ gia đình. Việc xây dựng và sửa chữa nhà ở cũng nhận được hơn 3,5 triệu USD hỗ trợ cho 30.970 căn nhà. Các hoạt động tăng cường năng lực khác nhận được khoảng gần 0,1 triệu USD).

Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số 328, hỗ trợ 328 tỷ đồng. Bộ Xây dựng đã công bố 360 mẫu nhà và chỉ đạo bảo đảm vật tư phục vụ "Chiến dịch Quang Trung".

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã đăng ký xây mới 60 nhà và sửa chữa 82 nhà bị hư hỏng với sự tham gia của 104 đội hình và 1.344 đoàn viên, huy động kinh phí hỗ trợ gần 2,7 tỷ đồng, cùng nhiều hoạt động hỗ trợ khác từ các bộ, ngành.

Tại hội nghị sơ kết "Chiến dịch Quang Trung" ngày 30/12/2025, đã có 34.759 nhà bị hư hỏng được hoàn thành sửa chữa, đạt 100% mục tiêu đề ra. Với tinh thần "thừa thắng xông lên", Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương quyết tâm hoàn thành xây dựng lại nhà trước ngày 15/1/2026, giúp người dân ổn định đời sống và lập thành tích chào mừng Đại hội Đảng lần thứ XIV. Việc này đã rút ngắn 15 ngày so với kế hoạch ban đầu (31/1/2026).

Thứ trưởng cho biết thêm, tính đến 16h00 ngày 6/1/2026, đã hoàn thành sửa chữa đạt 100%. Tại các tỉnh, thành phố: Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa và Lâm Đồng.

Số nhà đã được xây dựng hoàn thành là 1.046 nhà, đạt 65,5% kế hoạch (trong đó, số nhà đã khởi công nhưng chưa hoàn thành là 551 nhà, chiếm 34,5%. Số nhà thi công trên 80% khối lượng là 314 nhà. Số nhà thi công từ 60% đến 80% khối lượng là 196 nhà. Số nhà thi công dưới 60% khối lượng là 41 nhà).

Tại cuộc họp sáng 7/1/2026, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh "Chiến dịch Quang Trung" có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, kêu gọi các cấp, ngành, địa phương, tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp tiếp tục hưởng ứng để đẩy nhanh tiến độ, "thần tốc, thần tốc hơn nữa", phấn đấu hoàn thành trước ngày 15/1/2026. Thủ tướng cũng đề nghị tiếp tục hỗ trợ 34.759 hộ dân ở 8 tỉnh, thành phố miền Trung có nhà phải sửa chữa, mỗi hộ 5 triệu đồng. Đồng thời, hỗ trợ gần 5.000 hộ có nhà bị sập, cuốn trôi trên toàn quốc, mỗi hộ 10 triệu đồng từ nguồn kinh phí của Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.