Vượt mục tiêu 3.000 km đường bộ cao tốc và những bài học kinh nghiệm

Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ diễn ra chiều 8/1, ông Nguyễn Trí Đức, Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng đã làm rõ những nguyên nhân chủ yếu giúp Việt Nam không chỉ hoàn thành mà còn vượt mục tiêu 3.000 km đường bộ cao tốc trong nhiệm kỳ 2021–2025, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm quan trọng trong triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn.

Theo ông Nguyễn Trí Đức, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong ba đột phá chiến lược; trong đó tập trung đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng, nhất là mục tiêu cơ bản hoàn thành cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Cao Bằng đến Cà Mau.

Giai đoạn 2021 - 2025, Đảng, Quốc hội, Chính phủ dành nguồn lực rất lớn cho kết cấu hạ tầng giao thông trong cả 5 lĩnh vực (đường bộ, hàng không, đường sắt, hàng hải và đường thủy nội địa); Chính phủ đã ban hành đồng bộ các nghị quyết, chương trình hành động và đặt ra mục tiêu phấn đấu đến hết năm 2025 cả nước có 3.000 km đường bộ cao tốc.

Về đường bộ cao tốc, tính đến năm 2020 cả nước có 1.163 km, ông Nguyễn Trí Đức cho rằng, như vậy chỉ trong vòng 5 năm cần hoàn thành tối thiểu 1.837 km là một thách thức rất lớn, trong khi điểm nghẽn về thể chế vẫn là rào cản.

Để khắc phục khó khăn, vướng mắc, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành hàng loạt các cơ chế đặc thù như: triển khai đồng thời các công việc; giao địa phương làm cơ quan chủ quản; chỉ định thầu; giao mỏ trực tiếp cho nhà thầu, nâng công suất mỏ…

Bên cạnh đó, một yếu tố then chốt khác là vai trò chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương. Thủ tướng Chính phủ cũng đã thành lập 7 Đoàn công tác do các Phó Thủ tướng làm Trưởng đoàn trực tiếp kiểm tra hiện trường để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đôn đốc các chủ thể triển khai thực hiện; đồng thời phát động phong trào “500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000 km đường bộ cao tốc”… Đây vừa là mệnh lệnh từ người đứng đầu Chính phủ vừa là nguồn động viên để các chủ đầu tư, các nhà thầu nỗ lực vượt bậc, tổ chức thi công.

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng, các Phó Thủ tướng và toàn bộ hệ thống chính trị, sau 5 năm, cả nước đã hoàn thành, thông xe 2.182 km đường cao tốc. Tính chung đến hết năm 2025, tổng chiều dài cao tốc đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật đạt 3.345 km tuyến chính, cùng 458 km nút giao và đường dẫn, nâng tổng số lên 3.803 km, vượt xa mục tiêu 3.000 km đề ra. Đặc biệt, tuyến cao tốc Bắc – Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau đã cơ bản hoàn thành và thông xe kỹ thuật toàn tuyến.

Ông Nguyễn Trí Đức nhấn mạnh, từ thực tiễn triển khai, Bộ Xây dựng đã rút ra một số bài học lớn. Trước hết phải ưu tiên nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải để đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng như cao tốc Bắc - Nam, các tuyến cao tốc trục ngang… . Thứ hai, tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách để tháo gỡ các điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao năng lực, trách nhiệm của các địa phương.

Ngoài ra, phát huy sức mạnh đại đoàn kết, huy động cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc với tinh thần “trên dưới đồng lòng, dọc ngang thông suốt”. Bên cạnh đó, việc thành lập các ban chỉ đạo ở cả Trung ương và địa phương, nêu cao tinh thần trách nhiệm, dám nghĩ dám làm, phân công “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ kết quả”, cùng phong trào thi đua yêu nước sôi nổi, khơi dậy lòng tự hào dân tộc; kịp thời động viên, khen thưởng, tạo không khí hăng say làm việc, tất cả vì lợi ích quốc gia, dân tộc, làm việc với tinh thần “3 ca 4 kíp”, “vượt nắng thắng mưa, không thua bão gió”; tăng cường áp dụng khoa học công nghệ để nâng cao năng suất lao động, rút ngắn thời gian thi công, tiết kiệm chi phí đầu tư; tạo sự đồng thuận, đồng lòng của người dân trong triển khai các dự án đã tạo động lực mạnh mẽ để hoàn thành nhiệm vụ.

Ông Nguyễn Trí Đức cho rằng, khi thể chế được khơi thông, các cơ chế, chính sách linh hoạt, nguồn lực huy động đúng hướng; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, các tổ chức đoàn thể, sự đồng lòng của người dân; khơi dậy phong trào thi đua yêu nước, lòng tự hào dân tộc, thì các dự án hạ tầng giao thông lớn sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng mạnh mẽ, góp phần thực hiện thắng lợi ba đột phá chiến lược mà Đại hội XIII của Đảng đã đề ra.