Căng thẳng thương mại nắn lại dòng chảy ngô và đậu tương Mỹ

Ngô Mỹ – nguyên liệu chính cho sản xuất thức ăn chăn nuôi và nhiên liệu sinh học – đang chứng kiến sự chuyển hướng xuất khẩu ngày càng nhiều hơn sang thị trường châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều thị trường khác, trong bối cảnh Trung Quốc nỗ lực giảm phụ thuộc vào nguồn nông sản từ Mỹ.

Theo trang mạng Nikkei Asia, nhu cầu ngô từ Trung Quốc đã sụt giảm giữa lúc căng thẳng thương mại giữa nước này với Mỹ tiếp tục kéo dài. Các yếu tố chính trị, đặc biệt là chính sách thuế quan của chính quyền Tổng thống Donald Trump, cũng đang góp phần định hình lại bản đồ tiêu thụ toàn cầu. Giữa lúc vụ mùa thu hoạch vào tháng 9 hàng năm đang đến gần, nguồn cung dồi dào có thể tạo thêm áp lực khiến giá ngô tiếp tục đi xuống.

Dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy, tính đến ngày 5/6, tổng khối lượng ngô xuất khẩu của nước này cho niên vụ từ tháng 9/2024 đến tháng 8/2025 đạt 51,54 triệu tấn, tăng 27% so với cùng kỳ năm trước, nhờ sản lượng thu hoạch mạnh mẽ. Trung Quốc đã mua 2,73 triệu tấn ngô trong niên vụ trước. Đây là thị trường tiêu thụ ngô lớn thứ tư của Mỹ. Tuy nhiên, trong năm nay, Trung Quốc gần như nhập khẩu rất ít ngô Mỹ.

Ông Naoyuki Omoto – Giám đốc điều hành hãng tư vấn Green County – nhận định: “Trung Quốc đang theo đuổi chính sách tự chủ lương thực và xem xét lại mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu từ Mỹ dưới góc độ an ninh lương thực”. Xu hướng rời xa ngô Mỹ đã gia tăng kể từ nhiệm kỳ Tổng thống thứ hai của ông Trump và khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung ngày càng nhiều hơn.

Các thị trường châu Âu và châu Phi dần thế chỗ Trung Quốc trong vai trò là khách hàng mua ngô chính của Mỹ. Tính từ đầu năm nay đến ngày 5/6, lượng ngô Mỹ xuất sang thị trường châu Âu đã tăng vọt lên 3,28 triệu tấn, trong khi châu Phi đạt 1,59 triệu tấn – cao hơn nhiều so với mức vài trăm nghìn tấn của năm trước.

Ông Genichiro Higaki – chuyên gia tại Market Risk Advisory – nói: “Ngô Mỹ thường có giá rẻ hơn so với ngô Nam Mỹ nhờ vụ mùa bội thu và việc Trung Quốc rút khỏi thị trường”. Ngày 10/6, giá ngô giao hợp đồng kỳ hạn tại Sở Giao dịch hàng hóa Chicago (CBOT) có thời điểm giảm xuống mức thấp nhất trong sáu tháng, quanh ngưỡng 4,20 USD/bushel (1 bushel ngô=25,4 kg). Mức giá thấp này đang thúc đẩy nhu cầu từ châu Âu và nhiều khu vực khác.

Xuất khẩu ngô từ Mỹ sang Hàn Quốc cũng tăng đáng kể. Hiện nguồn ngô Mỹ chiếm tới 26% tổng lượng tiêu thụ ngô tại Hàn Quốc trong niên vụ 2024-2025, tăng 7% so với hai năm trước. Dự báo năm 2026, tỷ trọng này sẽ vượt ngưỡng 30%. Tại Nhật Bản, lượng ngô nhập khẩu từ Mỹ cũng ghi nhận mức tăng vọt. Còn tại Đông Nam Á, lượng ngô Mỹ xuất khẩu vào Indonesia có chiều hướng tương tự.

Không chỉ do yếu tố giá cả, những lo ngại địa chính trị cũng khiến các nước châu Á đẩy mạnh mua vào ngô Mỹ. Nhiều quốc gia trong khu vực phụ thuộc vào xuất khẩu sang Mỹ ở các lĩnh vực như sản xuất. Việc tăng nhập nông sản từ cường quốc kinh tế lớn nhất thế giới có thể giúp họ tạo lợi thế trong các cuộc đàm phán thuế quan với chính quyền Tổng thống Trump.

Diện tích gieo trồng ngô tại Mỹ trong niên vụ 2025-2026 dự kiến đạt mức cao nhất trong 12 năm, báo hiệu nguồn cung còn tiếp tục tăng. Trừ khi nhu cầu thị trường tiếp tục được thúc đẩy, tình trạng dư cung có thể tạo thêm sức ép giảm giá. Ông Ole Houe – Giám đốc điều hành (CEO) của hãng tư vấn Ikon Commodities – dự báo giá ngô hợp đồng kỳ hạn có thể tạm thời rơi xuống mức 4 USD/bushel do ảnh hưởng từ mùa thu hoạch tháng 9/2025 và các yếu tố khác. Triển vọng giá ngô Mỹ trong ngắn hạn được đánh giá là kém tích cực.

Đậu tương cũng cùng chiều xu hướng

Không chỉ ngô, đậu tương – nguyên liệu cho sản xuất dầu ăn và thức ăn chăn nuôi – cũng đang ghi nhận xu hướng tương tự. Trung Quốc ngày càng giảm mua đậu tương Mỹ, chuyển sang nguồn cung từ Nam Mỹ. USDA dự báo xuất khẩu đậu tương của Brazil trong niên vụ 2025-2026 sẽ đạt mức kỷ lục 112 triệu tấn, tăng 7% so với năm trước, nhờ nhu cầu từ Trung Quốc. Xuất khẩu từ Argentina và Paraguay cũng dự kiến tăng. Trong khi đó, xuất khẩu đậu tương của Mỹ được dự báo giảm 2%, còn 49,4 triệu tấn.

Ông Ryo Shigeta – trưởng bộ phận đậu tương tại tập đoàn thương mại Kanematsu – cho biết một số nhà cung cấp Nam Mỹ đang có động thái tăng giá trước làn sóng mua vào.

Kể từ khoảng tháng 2/2025, giá giao ngay của đậu tương Brazil luôn cao hơn giá hợp đồng giao kỳ hạn trên CBOT – vốn được xem là chỉ số tham chiếu quốc tế. Nhưng trong khi nhu cầu về cây trồng của Brazil ngày càng tăng, vẫn có nguy cơ vận chuyển trong nước có thể bị đình trệ.

Tuy nhiên, ông Shigeta cảnh báo rủi ro từ hệ thống logistics nội địa tại Brazil. Ông nói: “So với Mỹ, hệ thống vận chuyển nội địa của Brazil chưa phát triển toàn diện, năng lực xử lý tại các cảng còn tùy thuộc từng khu vực. Nếu xuất khẩu tăng mạnh và hàng hóa dồn ứ, những vấn đề vận chuyển nội địa sẽ càng lộ rõ”.