Cảnh báo “check quy hoạch” tràn lan trên mạng: Nguy cơ tin giả đất đai

Đông đảo người dân quan tâm đến Bản đồ hiện trạng phát triển không gia và hạ tầng kỹ thuật toàn thành phố Hà Nội tầm nhìn 100 năm trong những ngày diễn ra triển lãm. Ảnh: Văn Xuyên/BNEWS/TTXVN

Không cần đến cơ quan chức năng, không phải mở cổng thông tin điện tử, chỉ cần vài cú nhấp chuột trên Facebook, TikTok hay các hội nhóm bất động sản, nhiều người đã có thể được "xem quy hoạch" miễn phí. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy là không ít rủi ro khi những thông tin chưa được kiểm chứng đang trở thành căn cứ để lan truyền những thông tin chưa đúng sự thật, gây hoang mang dư luận. 

Điển hình như sau khi UBND thành phố Hà Nội công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, mạng xã hội xuất hiện nhiều trang web "check (kiểm tra) quy hoạch" được dư luận quan tâm. Nhiều video được dựng rất chuyên nghiệp với hình ảnh bản đồ, ký hiệu kỹ thuật khiến người xem dễ tin rằng đó là dữ liệu chính thức. Thoạt nhìn, đây là một dịch vụ hữu ích, nhưng điều đáng lo là không ít nội dung được xây dựng từ nguồn dữ liệu không rõ xuất xứ, thông tin chưa được cập nhật hoặc thậm chí là suy diễn cá nhân. 

Liên quan đến nội dung "check quy hoạch" đang lan truyền trên mạng xã hội, ông Trịnh Quang Dũng, Trưởng phòng Quản lý hoạt động quy hoạch, kiến trúc và đô thị, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho biết, thông tin lan truyền trên mạng là của các doanh nghiệp ngoài tự làm, có những cơ sở nhất định nhưng không đầy đủ, không mang tính chính thống. Ông Trịnh Quang Dũng cho biết thêm: "Chúng tôi vừa phát hiện ra lỗ hổng, có người ngoài trà trộn vào, cài đặt phần mềm đè lên phần mềm của sở. Chúng tôi đang xử lý, khóa nội dung này.".

Theo ông Trịnh Quang Dũng, Sở có phần mềm cung cấp thông tin quy hoạch tại Bảo tàng Hà Nội. Tuy nhiên phần mềm này đang trong quá trình vận hành thử, chưa được triển khai một cách chính thống. Dự kiến tháng 12/2026, Sở sẽ cung cấp cho người dân phần mềm hoàn thiện về mặt kỹ thuật, giúp tra cứu không bị lỗi và cập nhật đầy đủ thông tin quy hoạch mới nhất đến cấp độ quy hoạch phân khu trên địa bàn thành phố. Người dân có thể tra cứu miễn phí trên trang web, app điện thoại. 

Thực tế cho thấy, Hà Nội đang từng bước công khai dữ liệu quy hoạch, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đất đai, xây dựng và đô thị. Người dân ngày càng có nhiều kênh chính thức để tiếp cận thông tin. Điều đó cũng đồng nghĩa, nếu vẫn lựa chọn tin vào những bài đăng không rõ nguồn gốc trên mạng xã hội thì rủi ro sẽ thuộc về chính người sử dụng thông tin. 

Một bản đồ quy hoạch không đầy đủ, một ảnh chụp màn hình đã cũ hay một lời khẳng định từ người tự xưng "chuyên gia" không thể thay thế văn bản pháp lý của cơ quan có thẩm quyền. Không ít đối tượng đã lợi dụng tâm lý muốn "đi trước đón đầu" để thổi giá đất, tạo sốt ảo hoặc dẫn dắt thị trường. Chỉ cần một đoạn video lan truyền mạnh, giá đất ở một khu vực có thể bị đẩy lên bất thường, kéo theo hàng loạt giao dịch đầy rủi ro.

Điều đáng nói, khi thông tin bị bác bỏ, người chịu thiệt lại chính là những người mua bán dựa trên tin đồn. Mạng xã hội có thể xóa bài, đóng tài khoản, nhưng khoản tiền đầu tư sai lầm thì rất khó lấy lại. Vì vậy, trước mỗi thông tin liên quan đến quy hoạch, người dân cần hình thành thói quen kiểm chứng từ các cổng thông tin chính thức hoặc liên hệ cơ quan quản lý đất đai, xây dựng tại địa phương để được cung cấp dữ liệu có giá trị pháp lý. 

Các chuyên gia cho rằng, chuyển đổi số đang giúp việc tiếp cận thông tin quy hoạch trở nên minh bạch và thuận tiện hơn bao giờ hết. Song cùng với đó, lượng thông tin giả, thông tin sai lệch cũng gia tăng với tốc độ tương ứng. Không phải mọi bản đồ được chia sẻ trên mạng đều là bản đồ quy hoạch được phê duyệt. Không phải ai biết đọc bản đồ cũng có quyền xác nhận quy hoạch.

Trong thời đại mỗi chiếc điện thoại đều có thể trở thành "kênh thông tin", người dân càng cần ghi nhớ một nguyên tắc đơn giản nhưng quan trọng đô là thông tin quy hoạch chỉ thực sự đáng tin khi được xác nhận từ nguồn chính thống. Một cú nhấp chuột có thể rất nhanh, nhưng một quyết định liên quan đến đất đai thì không thể dựa trên những lời đồn trên mạng xã hội.