Cảnh báo lừa đảo công nghệ cao xuyên quốc gia diễn biến phức tạp

Lừa đảo qua gọi video giả bằng Deepfake có dấu hiệu ngày càng tăng và tinh vi. Ảnh minh họa: Phú Vinh/BNEWS/TTXVN

Theo thống kê sơ bộ của Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản, tổng thiệt hại do các vụ lừa đảo đặc biệt và các vụ lừa đảo đầu tư, lừa đảo tình cảm qua mạng xã hội (SNS) trong khoảng thời gian từ tháng 1-11/2025 đã lên tới khoảng 276,39 tỷ yen (khoảng 1,75 tỷ USD), mức cao nhất từ trước đến nay. Đáng chú ý, các vụ việc xuất phát từ cuộc gọi có đầu số quốc tế chiếm số lượng rất lớn, phản ánh sự phức tạp của lừa đảo trực tuyến xuyên quốc gia.

Theo phóng viên TTXVN tại Tokyo, trong buổi làm việc gần đây giữa cơ quan cảnh sát Nhật Bản và Malaysia, hai bên đã làm rõ rằng một nhóm lừa đảo đặc biệt nhắm vào Nhật Bản, có căn cứ tại Malaysia, đã sử dụng hệ thống gọi video cho phép thay thế khuôn mặt của người gọi điện bằng hình ảnh trên thẻ cảnh sát giả. Công nghệ này sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và được gọi là “deepfake thời gian thực”. Trong bối cảnh lực lượng cảnh sát tăng cường nỗ lực đấu tranh trước các vụ “lừa đảo giả danh cảnh sát” xuất phát từ nước ngoài, thực trạng sử dụng AI để mạo danh và che giấu danh tính dần được phơi bày.

Tháng 8/2025, cảnh sát Malaysia đã triệt phá một căn cứ lừa đảo nằm trong một ngôi nhà riêng ở khu dân cư cao cấp tại thủ đô Kuala Lumpur. Bên trong ngôi nhà được bao quanh bởi tường rào kiên cố, cơ quan chức năng đã thu giữ nhiều máy tính, thẻ cảnh sát giả và đồng phục giả mạo Cảnh sát Thủ đô Tokyo và Cảnh sát tỉnh Osaka. Căn cứ này do một tổ chức tội phạm Đài Loan (Trung Quốc) cầm đầu và trong số các đối tượng bị bắt giữ có 4 công dân Nhật Bản.

Trong quá trình rà soát dữ liệu máy tính, lực lượng chức năng đã phát hiện ra tổ chức lừa đảo này sử dụng một hệ thống để thay thế khuôn mặt của đối tượng gọi video lừa đảo với khuôn mặt trên thẻ cảnh sát giả. Công nghệ AI được sử dụng để nâng cao chất lượng hình ảnh quay từ webcam, sau đó hiển thị lên màn hình của nạn nhân. Thậm chí, hệ thống này cung cấp cả các kỹ thuật giả mạo khác như gắn ria mép lên khuôn mặt người gọi điện hoặc cung cấp giao diện đáng tin trong bộ đồng phục cảnh sát.

Tháng 10/2025, cảnh sát tỉnh Osaka (Nhật Bản) đã bắt giữ 4 người đàn ông trong độ tuổi 20-30 tại một căn cứ ở Kuala Lumpur với cáo buộc lừa đảo. Nhóm đối tượng này đã giả danh cảnh sát, cáo buộc một cụ bà ngoài 80 tuổi ở tỉnh Gunma tham gia một vụ lừa đảo. Để chứng minh sự trong sạch, cụ bà cần phải chứng minh số tiền trong tài khoản ngân hàng. Nạn nhân sau đó đã bị lừa chuyển khoản 500.000 yen.

Qua điều tra, nhóm đối tượng nói trên khai rằng đã nộp đơn ứng tuyển vào các quảng cáo trên internet với lời mời gọi “việc nhẹ lương cao” với lời hứa hẹn “có thể kiếm khoảng 200.000 yen/tháng ở nước ngoài”. Tuy nhiên, khi sang đến Malaysia, họ bị giám sát chặt chẽ và liên tục bị ép thực hiện các cuộc gọi lừa đảo giả danh cảnh sát.  Tại các căn cứ lừa đảo nhắm vào Nhật Bản ở Poipet (Campuchia) và các căn cứ rải rác gần biên giới Thái Lan ở miền Đông Myanmar, thủ đoạn sử dụng AI để biến đổi khuôn mặt của người gọi điện thành hình ảnh của người khác cũng được sử dụng.

Theo lời khai của đối tượng từng lưu trú tại một căn cứ lừa đảo ở Myanmar, những người gọi điện thực hiện hành vi lừa đảo thường được phát máy tính bảng. Khi nhấn nút khởi động trên màn hình, hệ thống sẽ tự động gọi điện dựa trên danh sách cài sẵn trong thiết bị, đồng thời hiển thị “địa chỉ” và “họ tên” của người nhận cuộc gọi trên màn hình.

Căn cứ này còn có các buồng chuyên dụng dành riêng cho lừa đảo giả danh cảnh sát, trong đó máy tính được cài đặt công nghệ deepfake để giả mạo cảnh sát trong các cuộc gọi.

Theo tài liệu của Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC), việc thực hiện các vụ lừa đảo đang ngày càng được tự động hóa, thậm chí có những hệ thống có thể gửi hàng nghìn tin nhắn chỉ trong một phút. Các tổ chức tội phạm tập hợp nhân lực thông thạo ngôn ngữ của quốc gia bị nhắm tới, đồng thời cho AI tạo ra các câu chữ lừa đảo, sau đó kiểm tra xem nội dung đó có tự nhiên hay không, qua đó khiến các chiêu trò lừa đảo thêm tinh vi.

Các tổ chức tội phạm quốc tế đang mở rộng các căn cứ lừa đảo, chủ yếu tại khu vực Đông Nam Á. Do các thủ đoạn liên tục thay đổi, việc tăng cường hợp tác quốc tế giữa cơ quan cảnh sát các nước ngày càng đóng vai trò quan trọng. Theo đó, đại diện lực lượng cảnh sát Nhật Bản nhấn mạnh sẽ tăng cường phối hợp và chia sẻ thông tin thu thập được từ các cuộc điều tra tại nước này, nhằm kết nối và triệt phá các căn cứ lừa đảo ở nước ngoài.