Chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước do ảnh hưởng của El Nino

Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản số 9694/VPCP-NN ngày 24/9/2026 truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng về chủ động ứng phó nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino.

Trên cơ sở báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do ảnh hưởng của El Nino, đề xuất giải pháp ứng phó nhằm bảo đảm nước sinh hoạt và nhu cầu nước cho các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 và góp phần bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương tổ chức theo dõi, cập nhật tình hình thời tiết, thiên tai, chủ động triển khai các nhiệm vụ, giải pháp ứng phó thiên tai và tác động của El Nino, không để ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh, đời sống Nhân dân và tăng trưởng.

* Hướng dẫn các địa phương chuyển đổi cây trồng, điều chỉnh lịch thời vụ

Trong đó, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường tăng cường công tác dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn, bổ sung bản tin dự báo chuyên đề phục vụ điều tiết, vận hành hồ chứa thủy lợi, thủy điện, phòng, chống hạn, mặn, nhất là tại các khu vực có nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước.

Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng và công bố kịch bản, phương án điều hòa, phân phối nguồn nước các lưu vực sông, đặc biệt là các sông ở khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ theo quy định.

Chỉ đạo, hướng dẫn, phối hợp với các Bộ, địa phương theo dõi chặt chẽ tác động của El Nino, tình hình khí tượng thủy văn, nguồn nước; xây dựng, cập nhật phương án và vận hành linh hoạt, an toàn, hiệu quả các hồ chứa nước theo hướng chủ động tích nước sớm đối với hồ chứa ở khu vực dự báo có nguy cơ cao xảy ra hạn hán, thiếu nước; đồng thời vận hành sớm để hạ thấp mực nước hồ, bảo đảm dung tích hồ chứa tham gia cắt giảm lũ cho hạ du khi có dự báo, cảnh báo mưa lũ, bảo đảm các mục tiêu an toàn phòng, chống lũ lụt và tích đủ nước cuối mùa lũ đáp ứng nhu cầu nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất.

Hướng dẫn các địa phương chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, điều chỉnh lịch thời vụ, nhất là tại những nơi dự báo có nguy cơ hạn hán, thiếu nước.

* Đẩy mạnh kết nối hạ tầng, chuẩn bị nguồn nước dự phòng.

Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện phương án cấp nước an toàn theo các kịch bản nguồn nước đối với các công trình cấp nước sinh hoạt, nhất là công trình khai thác nước trực tiếp trên lưu vực sông không có hồ điều tiết, công trình phụ thuộc vào hồ chứa thượng lưu (trong đó cần tính tới kịch bản bất lợi nhất do tác động của El Nino). Rà soát, đẩy mạnh kết nối hạ tầng cấp nước, giảm tỷ lệ thất thoát nước sạch, chuẩn bị các phương án tích trữ, cấp nước dự phòng cho các đô thị lớn, vùng đô thị trọng điểm như Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ và Nam Bộ.

Bộ Công Thương chủ động xây dựng phương án, kế hoạch sử dụng hợp lý các nguồn năng lượng, chủ động ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước về các hồ thủy điện những tháng cuối năm 2026, đầu năm 2027, nhất là tại Trung Bộ và Đông Nam Bộ; chỉ đạo cơ quan, đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ với địa phương hạ du hồ thủy điện, giảm thiểu tác động của điều tiết, vận hành hồ thủy điện đến nhu cầu sử dụng nước khác ở hạ du.

* Khẩn trương xây dựng phương án vận hành linh hoạt hồ chứa nước

Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố chỉ đạo, khuyến cáo, hướng dẫn người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng, điều chỉnh lịch thời vụ, chủ động giảm diện tích canh tác ở những khu vực dự báo không bảo đảm nguồn nước, nhất là các khu vực nằm ngoài phạm vi cấp nước của các hệ thống thủy lợi.

Khẩn trương xây dựng phương án vận hành linh hoạt hồ chứa nước trên địa bàn thuộc thẩm quyền theo chỉ đạo, hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; tổ chức theo dõi sát diễn biến thời tiết, dự báo, cảnh báo ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, mưa, lũ để xem xét, quyết định việc tích nước sớm đối với các hồ chứa ở khu vực dự báo có nguy cơ cao xảy ra hạn hán, thiếu nước; vận hành hạ mực nước các hồ sớm để bảo đảm dung tích tham gia cắt giảm lũ cho hạ du khi có dự báo, cảnh báo mưa lũ lớn, bảo đảm tuyệt đối an toàn hồ đập và dân cư vùng hạ du.

Tổ chức chỉ đạo khai thác nước mặt, nước dưới đất theo hình thức kết hợp hoặc luân phiên; rà soát, đánh giá khả năng tăng công suất khai thác đối với các công trình cấp nước tập trung đô thị, nông thôn khai thác từ nguồn nước dưới đất để huy động khai thác vượt công suất khi xảy ra hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng, trong đó ưu tiên cấp nước sinh hoạt và cây trồng có giá trị cao.

Phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các bộ, ngành xây dựng kịch bản nguồn nước, xây dựng và triển khai phương án điều hòa, phân phối tài nguyên nước các lưu vực sông trên địa bàn khi nguồn nước dự báo ở trạng thái thiếu hoặc thiếu nghiêm trọng./.