Cảnh báo xu hướng giảm cạnh tranh trong đấu thầu mua sắm công ở các nước EU

Ngày 4/12, Tòa Kiểm toán châu Âu (ECA) nhận định cạnh tranh trong đấu thầu mua sắm công tại 27 quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU) đã giảm sút trong thập kỷ qua, đe dọa gây thiệt hại tới 2.000 tỷ euro (2.200 tỷ USD) mỗi năm.

Theo ECA, dù cạnh tranh trong mua sắm công là "chìa khóa" để mang lại giá trị tối ưu từ đồng tiền của người nộp thuế, nhưng khoảng 42% tổng số hợp đồng trong năm 2021 lại chỉ được trao cho các đơn vị duy nhất tham gia đấu thầu mà không cần cạnh tranh.

Báo cáo của ECA cũng chỉ ra thực trạng các hợp đồng mua sắm công tại EU không đủ hấp dẫn để thu hút các doanh nghiệp tham gia đấu thầu.

Trong giai đoạn 2011 - 2021, số doanh nghiệp cạnh tranh để xây dựng các công trình, cung cấp hàng hóa và dịch vụ cho các cơ quan công quyền đã giảm từ mức trung bình của EU là 5,7 nhà thầu/hợp đồng mua sắm công xuống còn 3,2 nhà thầu/hợp đồng.

Trong khi đó, các cơ quan công quyền thường tiếp cận trực tiếp với các công ty cụ thể. Theo các kiểm toán viên, vấn đề của tình trạng trên là gánh nặng hành chính, các tiêu chí quá khắt khe và sự tập trung thị trường.

Ngoài ra, thủ tục mua sắm công ngày càng kéo dài trong thập kỷ qua cũng gây mệt mỏi và khiến khu vực tư nhân không còn mặn mà tham gia đấu thầu.

Cũng theo báo cáo, tỷ lệ hợp đồng được trao cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng không tăng. Ngoài ra, phần lớn số hợp đồng được trao cho các đơn vị đưa ra giá thấp nhất.

Điều này phản ánh một thực tế rằng giá cả được xem là yếu tố quan trọng nhất được tính đến trong khi các tiêu chí về môi trường, xã hội và sáng tạo/đổi mới lại hiếm khi được xem xét.

ECA cũng bày tỏ lo ngại về tính minh bạch của các thủ tục – vốn là biện pháp bảo vệ quan trọng chống gian lận và tham nhũng - và rất ít hoạt động mua sắm công được thực hiện giữa các quốc gia EU./.