Chất xúc tác nào giải quyết các rào cản nâng hạng thị trường chứng khoán?

Việc đưa ra lộ trình, kế hoạch cụ thể về vận hành Hệ thống công nghệ thông tin quản lý và điều hành giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam (KRX) được ví như chất xúc tác giúp thị trường chứng khoán sôi động trở lại, tăng thanh khoản. Đặc biệt khi hệ thống KRX được vận hành trong thực tế sẽ góp phần giải quyết rào cản về nâng hạng thị trường.

Theo thông tin từ Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE), hệ thống KRX sẽ cho phép nghiệp vụ bán chứng khoán chờ về (T+1) ngay từ thời điểm ban đầu, giúp đẩy nhanh vòng quay vốn trong hoạt động giao dịch của các nhà đầu tư trên thị trường.

Tại các thị trường đã áp dụng cho phép bán chứng khoán chờ về như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan… giá trị giao dịch bình quân một phiên của các thị trường này trong 5 năm qua đạt xấp xỉ 0,3% tổng vốn hóa thị trường. Con số này thậm chí còn cao hơn với các nước thuộc khu vực châu Á và thị trường mới nổi, đạt 0,42% (với đặc điểm giá trị giao dịch của các nhà đầu tư cá nhân chiếm tỷ trọng lớn) trong khi giá trị giao dịch bình quân trên vốn hóa của Việt Nam là 0,23%.

Chuyên gia từ Công ty cổ phần Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) kỳ vọng: Khi hệ thống KRX đi vào hoạt động ổn định có thể giúp giá trị giao dịch trung bình 1 phiên của VN-Index tiến dần về mức 0,3% - 0,4% vốn hóa thị trường, tương đương tăng 30 – 70% so với thanh khoản trung bình 5 năm gần đây.

Ông Trần Đức Anh, Giám đốc Chiến lược vĩ mô, Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) đánh giá, thông tin hệ thống KRX dự kiến sẽ được vận hành vào đầu tháng 5/2025 có thể đang khiến nhà đầu tư “nhàm chán” ở thời điểm hiện tại, vì phải chờ đợi hơn 1 tháng nữa, nhưng cho đến khi sự kiện đó chính thức diễn ra, đây vẫn là yếu tố tác động tích cực đến xu thế vận động của thị trường.

Ông Trần Đức Anh lý giải, những kỳ vọng về việc đưa vào vận hành hệ thống giao dịch mới sắp được đáp ứng sẽ giúp “cởi trói” tâm lý nhà đầu tư.  Bên cạnh đó, việc vận hành hệ thống KRX sẽ giúp thị trường chứng khoán Việt Nam nâng cao năng lực thanh khoản, đặc biệt góp phần giải quyết các vấn đề vốn là rào cản trong việc được nâng hạng thị trường lên mới nổi.

Công ty Cổ phần Chứng khoán MB (MBS) cho biết: Hệ thống KRX đưa vào vận hành sẽ là bước đệm cho phát triển thị trường chứng khoán, tạo nền tảng cơ sở để nhiều sản phẩm mới được triển khai, kết hợp với môi trường lãi suất thấp dòng tiền có thể dịch chuyển sang thị trường chứng khoán. Hệ thống KRX sẽ là biện pháp rút ngắn con đường nâng hạng thành thị trường mới nổi của Việt Nam.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam (YSVN) nhìn nhận: Tính năng rất quan trọng của hệ thống KRX so với hệ thống cũ là việc tích hợp cả hệ thống thanh toán bù trừ vào trong hệ thống giao dịch, từ đó có thể thực hiện được các sản phẩm tài chính mới, ví dụ như giao dịch T+0 hoặc các sản phẩm phái sinh trên hệ thống giao dịch.

Đặc biệt nhất là có thể áp dụng chuẩn hệ thống thanh toán bù trừ. Đây là một trong những chuẩn để Việt Nam có thể đáp ứng được tiêu chuẩn nâng hạng thị trường. Việc tích hợp được nhiều sản phẩm sẽ tạo ra nhiều sản phẩm tài chính hơn hướng đến mục tiêu xa hơn của Chính phủ.  

Ông Minh cho rằng, hệ thống KRX sẽ có sự tác động lớn đến thị trường chứng khoán cả về thanh khoản và sản phẩm. Đặc biệt, KRX được kỳ vọng rằng sẽ hỗ trợ nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc nâng hạng thị trường sẽ giúp thu hút được lượng dòng vốn của các nhà đầu tư nước ngoài và các quỹ gia nhập thị trường. Qua đó, tăng sở hữu của nhà đầu tư tổ chức, giảm sự biến động của thị trường khi. Thực tế, hiện nay, thị trường chứng khoán có biến động mạnh vì phụ thuộc quá nhiều vào các nhà đầu tư cá nhân.

Việc đưa ra nhiều sản phẩm tài chính cũng làm  tăng tính ổn định thị trường chứng khoán. Đây là một trong những tiêu chí để Việt Nam xây dựng được mô hình trung tâm tài chính. Đồng thời, khi đưa KRX vào giao dịch sẽ đáp ứng được tính ổn định của hệ thống.

Việc triển khai hệ thống KRX không chỉ là một cải tiến công nghệ, mà còn là một bước “chuyển mình” quan trọng nhằm hiện đại hóa thị trường chứng khoán Việt Nam. Qua đó, thị trường sẽ có thêm động lực để phát triển mạnh mẽ, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư.

Dưới góc nhìn nhà đầu tư, ông Phạm Văn Hải, nhà đầu tư chứng khoán tại Hà Nội bày tỏ, sức hấp dẫn của câu chuyện vận hành hệ thống giao dịch mới KRX đối với tâm lý nhà đầu tư là khá lớn, bởi nhà đầu tư đã chờ đợi sự kiện đưa này trong thời gian dài.

Ông Hải cũng cho rằng, khi hệ thống KRX được đưa vào giao dịch sẽ có tác động tích cực tới một số nhóm ngành, đơn cử như ngành chứng khoán. Thực tế cho thấy, nhóm cổ phiếu chứng khoán gần đây liên tục tăng giá, thậm chí nhiều mã cổ phiếu đầu ngành giá đã vượt đỉnh, cho thấy những kỳ vọng của nhà đầu tư về KRX.

Theo bà Tạ Thanh Bình, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), trong năm 2025, cơ quan quản lý rất quyết liệt đưa ra yêu cầu phải vận hành hệ thống công nghệ thông tin KRX cho thị trường chứng khoán. Kỳ vọng rằng khi hệ thống KRX đi vào vận hành, nhà đầu tư, công ty chứng khoán và các thành viên thị trường sẽ có thêm cơ hội phát triển các sản phẩm mới, từ đó thúc đẩy tăng trưởng và cải thiện thanh khoản mạnh mẽ hơn so với năm 2024.

KRX là hệ thống công nghệ thông tin quản lý và điều hành giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam được HOSE ký kết với Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc (KRX) vào năm 2012. Dự án này nhằm nâng cấp công nghệ hệ thống và cơ sở hạ tầng của sàn giao dịch chứng khoán tại Việt Nam.

KRX được kỳ vọng sẽ mang đến các sản phẩm, giải pháp giao dịch và thanh toán mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam như: Giao dịch trong ngày (T+0), bán khống (short selling), rút ngắn thời gian thanh toán, hợp đồng quyền chọn (option contract)...; tạo tiền đề giải quyết các nút thắt để tiến tới được nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi như: Thanh toán bù trừ trung tâm (CCP), nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng.