Châu Âu báo động đỏ trước đợt nắng nóng cực đoan kỷ lục

Giới khoa học đánh giá đây là đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận tại châu Âu, khu vực có tốc độ biến đổi khí hậu nhanh nhất thế giới. Đợt nắng nóng này đã ghi nhận ít nhất 55 ca tử vong tại Pháp, nơi nhiệt độ tại thủ đô Paris chạm mức 40,9 độ C vào ngày 24/6. Dù nhiệt độ tại Pháp và Anh có dấu hiệu giảm nhẹ sau khi phá kỷ lục của tháng 6, nắng nóng được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng tại Italy (I-ta-li-a) vào cuối tuần với mức nhiệt chạm ngưỡng 40 độ C.

Nắng nóng cực đoan cũng gây xáo trộn đời sống và phá hủy hạ tầng tại nhiều quốc gia. Tại Đức, nhiệt độ cao đã làm nứt vỡ và biến dạng bề mặt đường cao tốc A2 ở phía Đông vào tối 25/6, làm hư hại khoảng 30 phương tiện và buộc giới chức phải phong tỏa tuyến đường này. Tại Anh, cơ quan khí tượng quốc gia lần đầu tiên kéo dài cảnh báo nắng nóng cấp độ đỏ trong ba ngày liên tiếp tại miền Nam nước này.

Hà Lan cũng ban hành báo động đỏ trên hầu hết cả nước và đóng cửa nhiều trường học. Trong khi đó, chính quyền Serbia (Xéc-bi) đã áp dụng báo động màu hổ phách khi nhiệt độ chạm ngưỡng 36 độ C, đồng thời khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài vào những giờ cao điểm.

Trước tình hình thời tiết khắc nghiệt, nhu cầu mua sắm thiết bị làm mát tại châu Âu tăng vọt. Các hãng sản xuất điều hòa châu Á ghi nhận doanh số bán hàng bùng nổ tại khu vực này. Tuy nhiên, dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) công bố năm ngoái cho thấy tỷ lệ sở hữu điều hòa nhiệt độ tại các hộ gia đình châu Âu hiện vẫn ở mức tương đối thấp, chỉ khoảng 20%. Nhằm bảo vệ nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, tập đoàn điện lực quốc gia Pháp (EDF) cam kết chi 80 triệu euro (khoảng 90 triệu USD) để lắp đặt hệ thống làm mát cho các trường học và nhà trẻ.

Để ứng phó với tình hình thời tiết khắc nghiệt, thủ đô Paris của Pháp đang triển khai mạng lưới làm mát đô thị quy mô lớn dưới lòng đất như một "lá chắn" bảo vệ các công trình trọng yếu. Hệ thống ngầm sâu gần 30 mét này bơm nước lạnh ở nhiệt độ 5 độ C qua hơn 120 km đường ống để làm mát cho khoảng 1.000 tòa nhà, bao gồm bảo tàng Louvre và Quốc hội Pháp.

Khác với hệ thống điều hòa truyền thống, mạng lưới này hoạt động theo nguyên lý trao đổi nhiệt. Nước lạnh được đưa đến các tòa nhà để hấp thụ nhiệt, sau đó quay trở lại các nhà máy và tiếp tục được làm lạnh trước khi tái sử dụng. Để tạo ra nước lạnh, hệ thống kết hợp nhiều nguồn làm mát khác nhau, trong đó có nước sông Seine, nước ngầm, địa nhiệt và các tháp giải nhiệt.

Bà Marie Carlo, Tổng Giám đốc đơn vị vận hành mạng lưới Fraîcheur de Paris cho biết hệ thống đã đạt công suất kỷ lục 248 MW vào ngày 22/6. Hệ thống này chỉ tiêu thụ một nửa lượng điện và giảm 50% lượng phát thải khí CO2 so với máy điều hòa truyền thống. Dù vậy, đơn vị vận hành thừa nhận hệ thống cũng đang chịu áp lực chưa từng có do nắng nóng kéo dài vượt quá thiết kế vận hành liên tục.

Theo Quy hoạch năng lượng, Pháp đặt mục tiêu tăng gấp ba sản lượng làm mát từ hệ thống này vào năm 2035. Riêng Paris kỳ vọng mở rộng mạng lưới lên hơn 3.000 khách hàng vào năm 2042, ưu tiên các trường học và bệnh viện.

Theo các chuyên gia Pháp, khi biến đổi khí hậu khiến nắng nóng xuất hiện thường xuyên hơn, làm mát đô thị không còn đơn thuần là vấn đề tiện nghi mà đã trở thành yêu cầu về sức khỏe cộng đồng. Việc phát triển các mạng lưới làm mát tập trung được kỳ vọng sẽ là một trong những giải pháp quan trọng giúp các đô thị thích ứng với khí hậu trong những thập niên tới.