Châu Âu thiệt hại nặng nề do thời tiết cực đoan

Một đợt thời tiết cực đoan đã tấn công châu Âu trong những tuần qua. Những cơn bão mạnh từ Đại Tây Dương đổ bộ các quốc gia phía Nam gây lũ lụt, trong khi không khí lạnh từ Bắc Cực tràn vào các khu vực Trung và Bắc châu Âu, khiến hàng chục người thiệt mạng, hàng nghìn người phải đi sơ tán, gây gián đoạn và xáo trộn nhiều hoạt động kinh tế - xã hội.

Tại Bồ Đào Nha, một loạt cơn bão mạnh từ Đại Tây Dương đã tràn qua khiến ít nhất 14 người thiệt mạng, hàng trăm người bị thương và hàng nghìn người phải di dời, đặc biệt gây thiệt hại nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng. Theo các cơ quan khí tượng, các cơn bão mang tên Kristin và Leonardo đã gây lũ lụt, sạt lở đất, mất điện và gián đoạn giao thông trên diện rộng, đặc biệt là ở miền trung Bồ Đào Nha.

Chính phủ Bồ Đào Nha đã phải công bố gói hỗ trợ trị giá lên tới 2,5 tỷ euro (tương đương 2,95 tỷ USD) cho các hộ gia đình, doanh nghiệp và các cơ quan chính quyền địa phương bị ảnh hưởng.

Tại Tây Ban Nha, mưa lớn do bão Leonardo đã buộc gần 5.000 người ở các khu vực miền Nam phải đi sơ tán. Không chỉ làm nhiều sông tràn bờ ở các vùng Andalusia và Extremadura, bão lớn còn khiến nhiều trường học phải đóng cửa, gián đoạn giao thông trên diện rộng và hầu hết các dịch vụ đường sắt bị ngừng trệ.

Theo Viện Hải dương và Khí quyển Bồ Đào Nha (IPMA), thời tiết cực đoan này là do sự kế tiếp nhanh chóng của các hệ thống áp thấp Đại Tây Dương kết hợp với sự yếu đi và di chuyển của dải áp cao Azores, bảo vệ Bồ Đào Nha trước các cơn bão mùa Đông.

Chuyên gia khí tượng Angela Lourenco thuộc IPMA cho biết các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể không kéo dài nhưng độ tàn phá rất lớn. Nhà khoa học nghiên cứu về khí hậu Pedro Matos Soares, Giáo sư tại Đại học Lisbon, nhận định các chuỗi bão xảy ra trong mùa Đông như thế này là hiếm nhưng không phải là chưa từng có trong khí hậu chuyển tiếp giữa các vùng cận nhiệt đới và vĩ độ trung bình của Bồ Đào Nha.

Trong khi các quốc gia Nam Âu trải qua nhiều đợt mưa to và thời tiết bão tố liên tiếp, thì nhiều khu vực ở trung và Bắc châu Âu lại chìm trong giá rét, tuyết rơi dày và mưa đóng băng.

Tại Đức, thời tiết cực đoan đã gây ra hàng loạt vụ tai nạn giao thông ở khu vực Đông Bắc của đất nước. Cảnh sát cho biết tình trạng đóng băng trên các tuyến đường cao tốc rất nguy hiểm, đặc biệt khu vực quanh Berlin, nơi một số đoạn đường tạm thời bị đóng cửa. Hàng chục người bị thương và một phụ nữ lớn tuổi đã thiệt mạng trong một vụ va chạm tại bang Brandenburg.

Tình trạng băng giá cũng gây gián đoạn diện rộng. Dịch vụ giao thông công cộng bị ngừng trệ ở một số thành phố, trường học đóng cửa ở các khu vực phía Tây Bắc Đức, và các dịch vụ tàu hỏa giữa Berlin và Hanover cũng bị ảnh hưởng.

Tại Romania, cảnh báo đỏ đã được đưa ra do các đợt lạnh, tuyết rơi và mưa băng kéo dài, với nhiệt độ có thời điểm giảm xuống âm 15 độ C và lớp tuyết dày 15 cm.

Dọc theo bờ biển Baltic, Estonia và Latvia đã trải qua mùa Đông khắc nghiệt nhất trong nhiều năm. Tại Estonia, một số đảo đang đối mặt với điều kiện băng giá tồi tệ nhất trong vòng một thập kỷ, khiến hoạt động tàu phà phải ngừng hoạt động, buộc cư dân phải sử dụng xuồng khí hoặc phương tiện địa hình để vận chuyển hàng hóa thiết yếu. Latvia trải qua đợt lạnh khắc nghiệt nhất trong 12 năm qua vào cuối tuần qua, với nhiệt độ đo được tại thành phố Daugavpils ở Đông Nam Latvia là âm 32 độ C.

Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), một sự kiện làm ấm tầng bình lưu đột ngột ở Bắc Cực đã khiến vòng xoáy cực suy yếu nghiêm trọng, mở đường cho không khí lạnh Bắc Cực tràn vào châu Âu và Bắc Mỹ. Vòng xoáy cực là một khu vực không khí lạnh, áp suất thấp, quay quanh ở tầng bình lưu gần các cực của Trái đất. Vào mùa Đông, vòng xoáy này mạnh lên, đóng vai trò như một rào cản giúp giữ không khí lạnh Bắc Cực lại. Tuy nhiên, khi bị yếu đi hoặc gián đoạn bởi các yếu tố như sự kiện làm ấm tầng bình lưu, vòng xoáy có thể trở nên không ổn định, cho phép không khí lạnh tràn vào các khu vực ở vĩ độ trung bình như châu Âu, châu Mỹ và châu Á.