Khoa học, công nghệ và dữ liệu mở dư địa tăng trưởng
BNEWS Đưa nghiên cứu vào sản xuất, phát triển công nghệ chiến lược và xây dựng hệ sinh thái dữ liệu đang mở ra động lực mới cho ngành nông nghiệp và môi trường.
Những kết quả nghiên cứu khoa học giúp nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp từ 20-30%. Ảnh minh họa: Bích Hồng/Bnews.vnanet.vn
Đưa nghiên cứu vào sản xuất, phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược, xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống truy xuất nguồn gốc đang tạo những nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp và môi trường nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Một trong những chuyển biến đáng chú ý là Bộ Nông nghiệp và Môi trường từng bước chuyển từ quản lý nhiệm vụ khoa học, công nghệ sang quản lý theo kết quả và giá trị tạo ra.Từ năm 2021 đến nay, Bộ đã đưa vào sản xuất, thương mại 225 giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản, lâm nghiệp; 150 tiến bộ kỹ thuật và 158 bằng độc quyền sáng chế, sở hữu trí tuệ; triển khai hơn 2.000 mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh và thích ứng với biến đổi khí hậu.Theo tổng hợp của Bộ, các kết quả nghiên cứu, ứng dụng đã góp phần giảm chi phí đầu tư, đồng thời giúp hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp tăng khoảng 20-30%. Đây là cơ sở cho thấy khoa học, công nghệ đang ngày càng gắn với yêu cầu thực tiễn của sản xuất, thay vì chỉ dừng ở khâu nghiên cứu và nghiệm thu.Từ thực tế này, Bộ xác định tiếp tục đổi mới cơ chế đặt hàng và đánh giá nhiệm vụ khoa học, công nghệ. Ngay từ khi xây dựng nhiệm vụ phải xác định rõ sản phẩm cuối cùng, địa chỉ tiếp nhận, khả năng ứng dụng, thương mại hóa và tác động có thể đo lường; qua đó từng bước khắc phục khoảng cách giữa nghiên cứu, nghiệm thu, chuyển giao và ứng dụng.Cách tiếp cận này hướng nguồn lực khoa học, công nghệ vào những vấn đề cụ thể của sản xuất và thị trường, đồng thời nâng cao khả năng thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.Cùng với nghiên cứu và ứng dụng công nghệ, xây dựng nền tảng dữ liệu đang trở thành một nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.Bộ được giao triển khai 21 cơ sở dữ liệu và 4 hệ thống thông tin quy mô toàn ngành. Đến nay, đã hoàn thành kết nối, đồng bộ 12/12 cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành theo yêu cầu của Trung ương và Chính phủ; đồng thời đưa vào vận hành hiệu quả 4 hệ thống thông tin dùng chung và tiếp tục hoàn thiện 9 cơ sở dữ liệu theo kế hoạch năm 2026.Các cơ sở dữ liệu về nghề cá, nuôi trồng thủy sản, trồng trọt, thống kê ngành, khí tượng thủy văn, môi trường, biển và hải đảo, đất đai, viễn thám... đang từng bước được chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ. Đây là nền tảng để hình thành hệ sinh thái dữ liệu ngành nông nghiệp và môi trường theo nguyên tắc “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”.Đáng chú ý, cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai đang được đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện. Đến ngày 27/9/2026, dữ liệu từ địa phương đưa lên hệ thống quốc gia đạt khoảng 62,7 triệu trên tổng số gần 104,8 triệu thửa đất, tương đương 59,8%.Việc hoàn thiện dữ liệu đất đai không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng để kết nối, chia sẻ và liên thông với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Trung tâm Dữ liệu quốc gia.Một kết quả đáng chú ý khác là Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia được chính thức công bố và đưa vào vận hành từ ngày 1/7/2026. Đến nay, hệ thống đã có 820.723 sản phẩm của 3.031 nông hộ và 208 doanh nghiệp tại 28/34 tỉnh, thành phố đăng ký truy xuất nguồn gốc. Hệ thống cũng đã kết nối kỹ thuật với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia và sẵn sàng kết nối với nền tảng quốc gia do Bộ Công an xây dựng.Việc hình thành hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ tạo công cụ quản lý sản xuất mà còn hỗ trợ minh bạch hóa chuỗi cung ứng, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của thị trường.Một hướng đi mới được Bộ chú trọng là phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, tạo nền tảng cho những bước phát triển dài hạn của ngành. Thực hiện Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 6/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, Bộ tập trung vào 3 nhóm nhiệm vụ lớn, gồm phát triển giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản thế hệ mới bằng công nghệ gen và công nghệ sinh học; làm chủ vaccine thú y và chế phẩm sinh học thế hệ mới phục vụ phòng, chống dịch bệnh; xây dựng và vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản quốc gia.Trong 9 tháng năm 2026, Bộ đã phê duyệt 187 nhiệm vụ khoa học, công nghệ cấp bộ để phát triển các loại giống cây trồng, vật nuôi, vaccine và chế phẩm sinh học. Qua rà soát, đánh giá, Bộ xác định 22 sản phẩm cơ bản đáp ứng tiêu chí sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó có 13 sản phẩm giống lúa, khoai tây, tảo sinh khối, nấm, cá tra, cá rô phi, bò H’Mông, lợn ỉ; một vaccine và 8 chế phẩm sinh học. Hiện 4 chế phẩm sinh học đã đáp ứng tiêu chí sản phẩm công nghệ chiến lược.Việc tập trung vào các công nghệ có tính chiến lược được kỳ vọng tạo ra những sản phẩm có khả năng ứng dụng rộng, góp phần nâng cao năng lực chủ động về giống, phòng chống dịch bệnh và quản lý chuỗi sản xuất.Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục rà soát, cơ cấu lại các nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo nhu cầu thực tiễn của sản xuất, thị trường và đơn vị tiếp nhận; đồng thời đẩy nhanh làm sạch, chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu, nhất là dữ liệu đất đai và truy xuất nguồn gốc.Bộ cũng sẽ lựa chọn một số sản phẩm công nghệ chiến lược có khả năng tạo đột phá để tập trung nguồn lực, tổ chức triển khai đến sản phẩm cuối cùng, tránh đầu tư dàn trải.Theo định hướng này, hiệu quả của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ không chỉ được đánh giá bằng số lượng nhiệm vụ hay sản phẩm nghiên cứu, mà phải được đo bằng năng suất, giá trị gia tăng, hiệu quả sử dụng nguồn lực và mức giảm thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp. Đây sẽ là cơ sở để khoa học, công nghệ thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng tăng trưởng của ngành nông nghiệp và môi trường trong giai đoạn mới.Tin liên quan
