Chính quyền 2 cấp: Phối hợp nhanh, vận hành lưới điện hiệu quả

Sau gần một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh và xã, phường), thay thế cấp huyện từ ngày 1/7/2025 theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi), thực tiễn tại khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên cho thấy những thay đổi rõ rệt trong quản lý vận hành hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống truyền tải điện quốc gia.

Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026 - 2030, cùng với sự phát triển nhanh của năng lượng tái tạo, áp lực lên hệ thống truyền tải ngày càng lớn.

Vì vậy, hiệu quả phối hợp giữa ngành điện và chính quyền cơ sở trở thành yếu tố quan trọng để bảo đảm vận hành an toàn lưới truyền tải trên địa bàn.

Tổ quản lý vận hành đường dây Quy Nhơn (TTĐ Gia Lai) kiểm tra hành lang tuyến đường dây 220kV Tuy Hòa – Quy Nhơn. Ảnh: Huy Hùng - TTXVN

Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Trần Hồng Tuấn, Phó Truyền tải điện Gia Lai thuộc Công ty Truyền tải điện 3 (PTC3) cho biết, điểm thay đổi lớn nhất sau khi mô hình hai cấp được vận hành là tốc độ xử lý công việc được cải thiện đáng kể.

“Sau khi sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, số lượng xã ít hơn và không còn cấp trung gian. Việc liên hệ trong đảm bảo hành lang lưới điện thuận lợi hơn rất nhiều. Các kiến nghị được xử lý nhanh, rõ đầu mối”, ông Tuấn nói.

Theo ông Tuấn, việc giảm tầng nấc trung gian giúp rút ngắn thời gian trao đổi giữa đơn vị truyền tải và chính quyền địa phương, đặc biệt trong các tình huống cần xử lý khẩn cấp như vi phạm hành lang, sạt lở móng cột, cháy dưới hành lang tuyến hoặc giải phóng mặt bằng phục vụ thi công.

Không chỉ cải thiện về tốc độ, mô hình mới còn giúp chính quyền cấp xã, phường phát huy vai trò “gần dân, sát dân” rõ nét hơn. Đây là yếu tố quan trọng trong lĩnh vực lưới điện, nơi các vi phạm hành lang thường phát sinh từ hoạt động dân sinh hằng ngày như trồng cây, xây dựng công trình, canh tác nông nghiệp, đốt thực bì hoặc sử dụng lửa gần hành lang tuyến.

Một ví dụ điển hình được ông Tuấn dẫn chứng là quá trình phối hợp với chính quyền phường Quy Nhơn Tây để xử lý vị trí cột số 14 thuộc tuyến đường dây Tuy Hòa – Quy Nhơn.

“Chính quyền địa phương đã nhanh chóng phối hợp giao đất, hỗ trợ giải quyết chống sạt lở sau ảnh hưởng mưa lũ tháng 11/2025, giúp đơn vị triển khai di dời kịp thời”, ông Tuấn cho biết.

Ông Huỳnh Quang Thịnh - Phó Giám đốc PTC3 cho biết việc tuần tra, kiểm tra hành lang lưới điện đã có chuyển biến tích cực nhờ sự phối hợp chặt chẽ hơn với chính quyền cơ sở trong mô hình hai cấp.

“Chính quyền địa phương hiện nay nắm địa bàn rất sát. Khi phát hiện vi phạm hành lang lưới điện, thông tin được chuyển đến đơn vị truyền tải nhanh hơn, giúp xử lý kịp thời”, ông Thịnh nói.

Theo ghi nhận, trong 4 tháng đầu năm 2026, nhiều vụ việc vi phạm hành lang đã được chính quyền xã, phường phát hiện và ngăn chặn từ sớm, giảm đáng kể nguy cơ gây sự cố lưới điện trong giai đoạn cao điểm mùa khô.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hệ thống truyền tải khu vực Nam Trung Bộ – Tây Nguyên đang vận hành gần giới hạn tải tại nhiều thời điểm, trong khi nguy cơ cháy rừng, đốt thực bì và tác động thời tiết cực đoan gia tăng.

Ông Trần Hồng Tuấn, Phó Truyền tải điện Gia Lai chia sẻ. Ảnh: Huy Hùng/TTXVN

Theo ông Trần Quảng Ngãi, Phó Truyền tải điện Khánh Hòa, mô hình chính quyền hai cấp đã góp phần làm rõ hơn trách nhiệm của từng cấp trong công tác bảo vệ hành lang an toàn lưới điện.

Theo ông Ngãi, khi không còn cấp trung gian, các đầu mối xử lý tập trung hơn ở cấp xã và cấp tỉnh, giúp việc chỉ đạo và phản hồi thông tin trở nên trực tiếp, giảm độ trễ trong xử lý tình huống.

Cùng đó, sự phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương trong tuyên truyền, vận động người dân cũng được triển khai thống nhất hơn, đặc biệt tại các khu vực có mật độ đường dây cao như Khánh Hòa, Gia Lai và Đắk Lắk.

Thực tế tại Khánh Hòa cho thấy cơ chế phối hợp không chỉ dừng ở trao đổi thông tin hay xử lý sự cố đơn lẻ mà đã được cụ thể hóa bằng các đầu mối phối hợp trực tiếp với chính quyền cơ sở.

Theo đánh giá của ông Nguyễn Sanh Đương, Phó Giám đốc Sở Công Thương Khánh Hòa, việc  phối hợp giữa chính quyền địa phương, lực lượng chức năng và Truyền tải điện Khánh Hòa thời gian qua đã phát huy hiệu quả tích cực trong bảo vệ hành lang an toàn lưới điện, phòng chống cháy mùa khô, bảo vệ công trình điện lực và bảo đảm vận hành an toàn hệ thống truyền tải.

Một trong những minh chứng rõ nét là công tác bảo vệ tuyến đường dây 500kV Vân Phong – Thuận Nam. Theo đánh giá của Sở Công Thương Khánh Hòa, Truyền tải điện Khánh Hòa đã hoàn thành ký kết công tác bảo vệ tuyến với toàn bộ UBND cấp xã có đường dây đi qua, qua đó tạo cơ sở tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa chính quyền địa phương và đơn vị quản lý vận hành trong bảo vệ an toàn công trình điện lực.

Ông Nguyễn Hùng Cường - Phó Truyền tải điện Đắk Lắk cho biết sự phối hợp giữa đơn vị truyền tải với chính quyền địa phương đã có nhiều chuyển biến tích cực.

“Thuận lợi là chính quyền hai cấp giúp phân định công việc rõ ràng, tạo sự liên kết và xử lý nhanh hơn. Phối hợp tốt hơn với công an, kiểm lâm trong phòng chống cháy rừng và xử lý thiên tai”, ông Cường nói.

Tuy nhiên, ông Cường cũng cho biết vẫn còn một số khó khăn trong giai đoạn đầu, khi một số địa phương thay đổi nhân sự lãnh đạo khiến việc tiếp cận và xử lý vi phạm hành lang có thời điểm còn lúng túng.

Dù vậy, xu hướng chung là sự phối hợp ngày càng đi vào ổn định, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu truyền tải điện tăng mạnh do sự phát triển nhanh của năng lượng tái tạo.

Tại khu vực Gia Lai, báo cáo 4 tháng đầu năm 2026 của Truyền tải điện Gia Lai cho thấy sản lượng truyền tải đạt hơn 6,8 tỷ kWh; trong đó, hơn 3,3 tỷ kWh là công suất giải tỏa từ các nguồn năng lượng tái tạo.

Khối lượng công việc lớn này đòi hỏi sự phối hợp liên tục giữa đơn vị truyền tải, chính quyền địa phương và các nhà máy điện.

Trong thực tế vận hành, nhiều nội dung như giải phóng mặt bằng, xử lý điểm giao chéo công trình, tuyên truyền bảo vệ hành lang, phòng chống cháy mùa khô đều cần sự tham gia trực tiếp của chính quyền cấp xã và sự điều phối thống nhất từ cấp tỉnh.

Tổ quản lý vận hành đường dây Quy Nhơn (TTĐ Gia Lai) cắt tỉa cây tại vị trí cột 24 tuyến đường dây 220kV Tuy Hòa – Quy Nhơn. Ảnh: Huy Hùng - TTXVN

Theo đánh giá của Sở Công Thương Khánh Hòa, cơ chế phối hợp giữa địa phương, lực lượng công an, đơn vị quản lý rừng và ngành điện được duy trì khá chặt chẽ trong tuyên truyền, kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm hoặc nguy cơ ảnh hưởng đến vận hành an toàn hệ thống điện truyền tải. Đồng thời, các địa phương cũng hỗ trợ đơn vị truyền tải trong kiểm tra, sửa chữa, xử lý sự cố và vận hành lưới điện an toàn.

Nhờ mô hình hai cấp, quá trình này được rút ngắn đáng kể về thời gian xử lý, đồng thời tăng tính chủ động cho chính quyền cơ sở trong việc xử lý các tình huống phát sinh.

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, các đơn vị vận hành vẫn ghi nhận một số thách thức trong phối hợp thực tế.

Đó là các tồn tại kéo dài về hành lang tuyến, vướng mắc trong giải phóng mặt bằng tại một số dự án, cũng như khó khăn trong kiểm soát nguy cơ cháy nổ mùa khô khi địa bàn rộng và thời tiết cực đoan gia tăng.

Riêng tại Khánh Hòa, việc phòng chống cháy mùa khô đang được triển khai với cường độ cao tại các khu vực rừng trồng, đất nông nghiệp và vùng có thực bì dày gần hành lang tuyến.

Theo đánh giá của Sở Công Thương Khánh Hòa, đơn vị truyền tải đã phối hợp với ban quản lý rừng phòng hộ, chính quyền địa phương, nhà máy đường, cơ sở thu mua nông sản và người dân để phát quang, ngăn ngừa tình trạng đốt thực bì, đốt mía gần hành lang lưới điện; đồng thời ưu tiên thu hoạch mía tại các khu vực trong và gần hành lang tuyến nhằm giảm nguy cơ cháy ảnh hưởng tới vận hành hệ thống điện truyền tải trong mùa khô.

Ngoài ra, một số khu vực có địa hình phức tạp vẫn gây khó khăn cho kiểm tra, bảo trì đường dây và trạm biến áp.

Trước áp lực vận hành ngày càng lớn, công nghệ cũng đang trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng cho mô hình phối hợp mới. Theo đánh giá của Sở Công Thương Khánh Hòa, Truyền tải điện Khánh Hòa đã tăng cường ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) để kiểm tra hành lang tuyến, kiểm tra phát nhiệt phụ kiện, qua đó phát hiện sớm nguy cơ cây cối vi phạm hành lang hoặc nguy cơ sự cố thiết bị, hỗ trợ nâng cao hiệu quả quản lý vận hành.

Tổ quản lý vận hành đường dây Quy Nhơn (TTĐ Gia Lai) kiểm tra hành lang tuyến đường dây 220kV Tuy Hòa – Quy Nhơn. Ảnh: Huy Hùng - TTXVN

Từ thực tiễn vận hành tại các đơn vị thuộc Công ty Truyền tải điện 3, có thể thấy mô hình chính quyền hai cấp đang tạo ra xu hướng phối hợp mới: Trực tiếp hơn, ít tầng nấc hơn và bám sát hiện trường hơn.

Chính quyền cấp xã, phường trở thành đầu mối quan trọng trong giám sát hành lang lưới điện; trong khi cấp tỉnh đóng vai trò điều phối, chỉ đạo và tháo gỡ các vướng mắc liên ngành.

Sự thay đổi này không chỉ giúp ngành điện vận hành ổn định hơn trong mùa cao điểm, mà còn tạo nền tảng quan trọng cho việc phát triển hạ tầng truyền tải trong dài hạn, khi nhu cầu điện tiếp tục tăng cùng mục tiêu tăng trưởng kinh tế.