Chính sách “tiếp lửa”, cổ phiếu ngân hàng dẫn sóng tăng lịch sử

Cổ phiếu ngân hàng dẫn sóng thị trường giúp VN-Index lập đỉnh lịch sử. Ảnh minh họa: TTXVN

Trong ba phiên liên tiếp, nhóm cổ phiếu ngân hàng bứt phá mạnh mẽ, trở lại vai trò dẫn dắt thị trường, đưa VN-Index vượt mốc đỉnh lịch sử. Động lực chính đến từ các tín hiệu chính sách hỗ trợ tín dụng, giảm lãi suất và triển vọng nới room, tạo lực đẩy cho thanh khoản bùng nổ và giá cổ phiếu ngân hàng – cổ phiếu “vua” tăng mạnh trở lại.

Chốt phiên ngày 6/8, VN-Index tăng mạnh, đạt mốc 1.573,71 điểm – mức cao nhất lịch sử giao dịch. Trong ba phiên gần nhất, nhóm cổ phiếu ngân hàng liên tiếp bứt phá, chiếm ưu thế về thanh khoản và đóng vai trò dẫn dắt đà tăng của toàn thị trường.

Đáng chú ý, phiên 5/8 ghi nhận thanh khoản thị trường lập kỷ lục gần 86.000 tỷ đồng. Riêng nhóm ngân hàng giao dịch hơn 911 triệu cổ phiếu, tương đương 24.110 tỷ đồng - chiếm hơn 32% tổng giá trị giao dịch, theo dữ liệu từ Fiintrade. Tuy nhiên, phía sau sự bứt phá của giá cổ phiếu, lợi nhuận ngành ngân hàng vẫn phục hồi chậm hơn mặt bằng chung.

Theo Công ty cổ phần Chứng khoán Yuanta Việt Nam, tính đến ngày 4/8/2025, đã có 1.064 doanh nghiệp niêm yết (tương ứng 98,7% vốn hóa thị trường) công bố báo cáo tài chính hoặc ước tính kết quả quý II/2025. Lợi nhuận sau thuế toàn thị trường tăng 30,2% so với cùng kỳ năm 2024; trong đó, nhóm phi tài chính tăng mạnh 41,7%, còn nhóm tài chính hưởng lợi nhờ thanh khoản gia tăng.

Ngược lại, lợi nhuận quý II của ngành ngân hàng chỉ tăng 17,5%, mức tăng khá khiêm tốn trong bối cảnh mặt bằng lãi suất thấp. Lũy kế 6 tháng đầu năm, lợi nhuận ngành này chỉ tăng 16,4% – gần thấp nhất trong các nhóm ngành.

Báo cáo tài chính quý II/2025 cho thấy lợi nhuận trước thuế của ngành ngân hàng đang phục hồi, nhưng vẫn đối mặt với nhiều rào cản. Đáng chú ý, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước duy trì sự ổn định vượt trội, phần lớn ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận dương; trong đó, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (mã chứng khoán: CTG) nổi bật với mức tăng trưởng lợi nhuận 79%, chủ yếu nhờ cắt giảm mạnh chi phí dự phòng rủi ro – giảm tới 62%. Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (mã chứng khoán: VCB) và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (mã chứng khoán: BID) cũng ghi nhận kết quả tích cực nhưng khiêm tốn hơn, với mức tăng lần lượt 9% và 6%. Tuy nhiên, thu nhập lãi thuần của nhóm này nhìn chung chưa cải thiện đáng kể do áp lực thu hẹp biên lãi ròng (NIM) vẫn hiện hữu.

Trong quý II/2025, hoạt động kinh doanh của nhóm ngân hàng bán buôn ghi nhận sự phân hóa rõ nét. Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (mã chứng khoán SHB) tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ 59%, chủ yếu nhờ thu nhập lãi tăng tới 107% so với cùng kỳ. Ngược lại, một số ngân hàng lớn khác ghi nhận lợi nhuận sụt giảm hoặc tăng trưởng chậm. Cụ thể, Ngân hàng TMCP Quân đội (mã chứng khoán: MBB) giảm 2% lợi nhuận do chi phí dự phòng tăng 139%, trong khi Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (mã chứng khoán: MSB) giảm tới 29% do thu nhập lãi không cải thiện và chi phí dự phòng vẫn vượt mức trung bình ngành. Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (mã chứng khoán: SSB) cũng ghi nhận lợi nhuận suy giảm do cả thu nhập lãi và thu nhập từ đầu tư chứng khoán đều sụt giảm. Nhìn chung, thu nhập lãi thuần của nhóm ngân hàng bán buôn cải thiện tốt hơn các nhóm khác, nhưng việc kiểm soát chi phí dự phòng rủi ro tín dụng vẫn còn nhiều hạn chế.

Ở nhóm ngân hàng bán lẻ, khả năng cải thiện thu nhập lãi thuần trong quý khá hạn chế khi không ngân hàng nào đạt mức tăng trưởng cao hơn mức trung bình ngành (8,5%). Trong nhóm này, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (mã chứng khoán: VPB) dẫn đầu với mức tăng lợi nhuận trước thuế 38%, tiếp theo là Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (mã chứng khoán: STB) với 36% và Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (mã chứng khoán: VIB) với 23%. Tăng trưởng chủ yếu đến từ việc cắt giảm chi phí dự phòng rủi ro, ngoại trừ STB. Về thu nhập lãi thuần, STB và VPB duy trì mức tăng tương đương trung bình ngành, trong khi VIB, Ngân hàng TMCP Á Châu (mã chứng khoán: ACB) và Ngân hàng TMCP Tiên Phong (mã chứng khoán: TPB) ghi nhận mức tăng chậm hơn do biên lãi ròng tiếp tục giảm sâu.

Tính đến 30/6/2025, tổng tài sản của SHB đạt gần 825 nghìn tỷ đồng. Ảnh: Bnews/vnanet.vn

Ở nhóm ngân hàng quy mô nhỏ, một số đơn vị ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận rất cao, gồm Ngân hàng TMCP An Bình (mã chứng khoán: ABB) tăng 279%, Ngân hàng Quốc Dân (mã chứng khoán: NVB) tăng 535% và Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex (mã chứng khoán: PGB) tăng 98%. Những ngân hàng này cũng ghi nhận tăng trưởng tín dụng ấn tượng từ 23% đến 35% – cao nhất toàn ngành. Tuy nhiên, sự bứt phá này đi kèm không ít biến động. Chẳng hạn, lợi nhuận tăng vọt 535% của NVB chủ yếu nhờ thu nhập lãi từ tái cơ cấu và đẩy mạnh cho vay mới, song chi phí dự phòng cũng tăng mạnh tới 115% so với cùng kỳ, phản ánh rủi ro vẫn tiềm ẩn.

Tổng thể, kết quả kinh doanh quý II/2025 cho thấy lợi nhuận ngành ngân hàng tiếp tục tăng trưởng nhưng tốc độ phục hồi còn chậm và đối mặt với nhiều thách thức. Rào cản lớn nhất vẫn là thu nhập lãi chưa cải thiện rõ rệt. Trước thực tế đó, các ngân hàng đang đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi và kiểm soát tốc độ tăng chi phí dự phòng nhằm duy trì hiệu quả kinh doanh. Đáng chú ý, các ngân hàng quy mô nhỏ đang thể hiện dư địa tăng trưởng lớn hơn so với nhóm ngân hàng lớn, nhờ tín dụng tăng mạnh, biên lãi ròng giảm chậm hơn và quá trình tái cơ cấu phát huy hiệu quả.

Trở lại diễn biến thị trường chứng khoán, trong ba phiên giao dịch gần nhất, nhóm cổ phiếu ngân hàng tiếp tục bùng nổ, đưa VN-Index lập đỉnh mới 1.573,71 điểm (chốt phiên 6/8). Chốt phiên này, STB tăng 4,64%, TPB tăng 3,41%, TCB tăng 3,24%, ACB tăng 3,2%, MBB tăng 3,03%, VPB tăng 2,26%, SHB tăng 2,18%, LPB tăng 2,17%, CTG tăng 2,15% và MSB tăng 2,11%. Trước đó, MBB và TPB tăng trần trong phiên 5/8; SHB tăng trần phiên liền trước; TCB, CTG, BID, VPB đều bứt phá mạnh.

Theo giới phân tích, động lực chính cho đà tăng của nhóm cổ phiếu ngân hàng đến từ loạt chính sách mới. Ngày 4/8, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện ngay nhiệm vụ ổn định và giảm lãi suất theo chỉ đạo của Chính phủ. Trước đó, ngày 31/7, Ngân hàng Nhà nước đã thông báo điều chỉnh tăng chỉ tiêu tín dụng năm 2025 cho các tổ chức tín dụng theo nguyên tắc công khai, minh bạch.

Cụ thể, các ngân hàng thương mại được phép tăng dư nợ tín dụng tối đa bằng dư nợ tín dụng ngày 31/12/2024 nhân với điểm xếp hạng năm 2023 và hệ số 0,5%. Công ty cổ phần Chứng khoán Yuanta dự báo tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống có thể đạt 17-18% trong năm 2025.

Ông Nguyễn Việt Cường – Phó Chủ tịch HĐQT Công ty CP Chứng khoán KAFI – đánh giá nền kinh tế đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới nhờ cải cách và hội nhập. Theo ông, nhà đầu tư cần định hình lại chiến lược theo hướng trung và dài hạn, ưu tiên nhóm ngân hàng hưởng lợi từ đà tăng trưởng tín dụng.

Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi – nhận định cổ phiếu ngân hàng đang trở lại làm “xương sống” thị trường nhờ cộng hưởng từ vĩ mô, chính sách và nội lực. Ông ví nền kinh tế như chiếc “lò xo nén” sẵn sàng bật lên mạnh mẽ, tạo cú hích lớn cho ngành ngân hàng.

Chính sách nới room tín dụng cũng đang được cân nhắc, giúp ngân hàng có nền tảng vững chắc để linh hoạt phân bổ vốn, tăng tính cạnh tranh và cải thiện chất lượng tài sản. Đầu tư công thúc đẩy nhu cầu tín dụng trong lĩnh vực xây dựng – hạ tầng; bất động sản hồi phục giúp giảm áp lực nợ xấu; tiêu dùng phục hồi mở rộng tín dụng cá nhân.

Nhóm phân tích gồm ông Đinh Công Luyến và bà Phạm Thị Thanh Hường tới từ Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS) dự báo cho vay cuối năm 2025 sẽ được thúc đẩy bởi hàng loạt yếu tố như: Giải ngân đầu tư công tăng tốc khi 6 tháng đầu năm mới đạt 268.000 tỷ đồng (hoàn thành 29,6% kế hoạch năm); Nghị quyết 68 nâng vai trò kinh tế tư nhân, hướng tới GDP 55–58% và 2 triệu doanh nghiệp đến năm 2030; cùng chủ trương bỏ room tín dụng, tháo gỡ nút thắt bất động sản qua hậu kiểm.

Tổng thể, lợi nhuận ngành ngân hàng tiếp tục tăng nhưng tốc độ phục hồi chậm, biên lãi thu hẹp, thu nhập ngoài lãi chưa đủ bù đắp. Kiểm soát chi phí và đa dạng hóa nguồn thu sẽ là “chìa khóa” tăng trưởng. Các ngân hàng quy mô nhỏ đang nổi bật nhờ tín dụng tăng mạnh, NIM giảm chậm và tái cơ cấu hiệu quả. Trong bối cảnh chính sách “tiếp lửa”, cổ phiếu vua đang trở lại tâm điểm thị trường với kỳ vọng bứt phá mới.