Chống buôn lậu đường thủy: Phối hợp giữa hải quan và cảnh sát nhân dân còn lỏng

Lực lượng Hải đội 3 và Cảnh sát biển kiểm tra phương tiện vi phạm. Ảnh: Hải đội 3 cung cấp.

Theo báo cáo của các đơn vị Hải quan trên toàn quốc, từ 01/01/2015 đến 31/3/2017, lực lượng Hải quan trực tiếp và phối hợp với lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ nhiều vụ việc buôn lậu số lượng lớn, vàng, ngoại tệ, điện thoại, rượu, bia, thuốc lá, tân dược, mỹ phẩm, sữa, đường, động vật hoang dã, hàng cấm...

Trong đó nổi bật là các vụ án, chuyên án lớn được tổ chức phối họp chặt chẽ, hiệp đồng tác chiến gỉữa lực lượng Hải quan và lực lượng Cảnh sát nhân dân.

Kết quả công tác đấu tranh này, một mặt thể hiện sự chủ động, tích cực trong việc tổ chức triển khai nhiệm vụ của ngành Hải quan, nhưng mặt khác nó cũng phản ánh kết quả thực hiện sự phối hợp tốt, có hiệu quả với các lực lượng chức năng, trong đó có lực lượng Cảnh sát nhân dân.

Theo ông Nguyễn Đăng Mích - Phạm Tiến Chinh, Cục Điều tra chổng buôn lậu - Tổng cục Hải quan, mặc dù đã đạt được những kết quả nhất định nhưng sự phối hợp của lực lượng Hải quan và cảnh sát nhân dân trong đấu tranh phòng ngừa, phát hiện, bắt giữ, xử lý các vụ việc còn một số khó khăn, vướng mắc.

Công tác phối họp trao đổi, cung cấp thông tin mới ở mức độ các thông tin công khai về văn bản quy phạm, chế độ chính sách, quy trình thủ tục; các thông tin thưởng thức, thủ đoạn hoạt động của đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới nói chung và trên đường thủy nói riêng xảy ra trên địa bàn giữa các bên còn chưa sâu sát và kịp thời.

Phối hợp trong tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm buôn lậu đã được quan tâm thực hiện nhưng nội dung, hình thức tuyên truyền có nơi chưa sâu, chưa rộng nên chưa tác động mạnh mẽ để nâng cao ý thức của người dân tự giác chấp hành quy định pháp luật và tham gia đấu tranh, tố giác tội phạm.

Lực lượng làm công tác đấu tranh chổng buôn lậu còn mỏng, cùng lúc phải thực hiện nhiều nhiệm vụ chuyên môn khác nhau của đơn vị nên phần nào ảnh hưởng đến công tác điều tra nghiên cứu nắm tình hình, tuần tra kiểm soát.

Mặt khác, thẩm quyền của lực lượng kiểm soát Hải quan chưa tương xứng với nhiệm vụ được giao, cơ quan Hải quan chưa được khởi tố, điều tra vụ án hình sự đối với một số tội danh như ma túy, trốn thuế, chiếm đoạt tiền thuế, sở hữu trí tuệ...

Một số tuyến biên giới còn quá nhiều bến đò ngang phát sinh để vận chuyển hành khách ngang sông dẫn đến khó kiểm soát. Việc kiểm soát, xử lý người xuất nhập biên trái phép của Bộ đội Biên phòng vẫn chưa chặt chẽ.

Trong trường hợp các vụ việc cần bắt giữ quả tang, ngăn chặn ngay hành vi vi phạm mà đối tượng di chuyển ra ngoài địa bàn hoạt động của Hải quan sẽ không đảm bảo về thòi gian nếu phối hợp với cơ quan khác do việc phối họp (trong và ngoài địa bàn) dẫn đến phải huy động nhiều lực lượng,.... do đó mất thời gian và dễ bị lộ trong quá trình phá án.

Theo quy định của pháp luật, cơ quan Hải quan có thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự và tiến hành một số hoạt động điều tra. Hết thời hạn điều tra, cơ quan Hải quan bàn giao đối tượng, hồ sơ, tang vật cho cơ quan điều tra tiếp tục xử lý theo quy định.

Tuy nhiên,, trong thực tế, khi cơ quan Hải quan bàn giao vụ án cho cơ quan điều tra thì có lúc cơ quan điều tra không tiếp nhận hoặc có tiếp nhận nhưng thời gian xử lý kéo dài... Một số trường hợp cơ quan Hải quan đề nghị các lực lượng chức năng phối họp cung cấp thông tin, tài liệu, vật chúng phục vụ công tác điều tra thì các lực lượng từ chối cung cấp hoặc kéo dài thời gian..., gây khó khăn cho cơ quan Hải quan.

Để công tác phối họp ngày càng hiệu quả, tạo sự gắn kết hơn nữa mối quan hệ phối hợp giữa cơ quan Hải quan và lực lượng Cảnh sát nhân dân nói chung và lực lượng Cảnh sát đường thủy nói riêng, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật sâu rộng và bằng nhiều hình thức để nhân dân am hiểu pháp luật, không tiếp tay, bao che cho tội phạm buôn lậu và tích cực phát hiện, tố giác tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật.

Tiếp tục duy trì tốt và nâng cao hiệu quả trong thực hiện các Quy chế phối hợp hoạt động giữa Hải quan với các lực lượng cảnh sát nhân dân.

Cơ quan Công an và Hải quan phải thường xuyên duy trì chế độ liên lạc, gặp gỡ, trao đổi thông tin; phối hợp rà soát những cơ chế, chính sách, quy định chưa phù họp hoặc còn thiếu sót gây khó khăn cho công tác phối họp giữa hai lực lượng hoặc cho việc thực hiện nhiệm vụ của từng lực lượng để kiến nghị, đề xuất sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.

Khi xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản hướng dẫn về quy trình, thủ tục của hai lực lượng cần được trao đổi, thống nhất ở cấp Tổng cục để công tác phối hợp giữa hai lực lượng tại cửa khẩu đạt kết quả tốt….

Hàng năm, hai lực lượng cần tổ chức đánh giá kết quả thực hiện Quy chế theo hình thức luân phiên, có chế độ khen thưởng (đột xuất, định kỳ) cho các tập thể, cá nhân đạt thành tích xuất sắc trong việc thực hiện Quy chế phối họp cũng như xử lý những vụ việc đột xuất xảy ra.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Hoàng, Giám đốc Công an tỉnh Bến Tre cũng cho rằng lực lượng làm công tác chống tội phạm của ảnh sát đường thủy cần quán triệt và thực hiện nghiêm túc các văn bản quy phạm pháp luật trên lĩnh vực kinh tế. 

Bên cạnh đó, cần khẩn trương rà soát, xây dựng cơ chế phối hợp cụ thể giữa lực lượng cảnh sát đường thủy với lực lượng trong và ngoài ngành để đảm bảo hiệu quả trong xử lý, phòng ngừa buôn lậu.