Chủ động "giữ ngọt, ngăn mặn" cho vụ lúa Hè Thu

Bước vào cao điểm mùa khô, trong bối cảnh xâm nhập mặn còn diễn biến phức tạp, An Giang đang khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp thủy lợi theo từng vùng, chủ động “giữ ngọt, ngăn mặn”, bảo đảm nguồn nước cho vụ lúa Hè Thu 2026 và nhu cầu sinh hoạt của người dân.

Vụ lúa Hè Thu 2026, An Giang xuống giống từ ngày 10/4 đến 20/5 và thu hoạch dứt điểm vào cuối tháng 9/2026. Tổng diện tích gieo sạ khoảng 505.500 ha; năng suất bình quân ước đạt 5,95 tấn/ha, sản lượng khoảng 3 triệu tấn.

Hiện các địa phương đang xuống giống theo hướng né mặn, tập trung tại những vùng đảm bảo nguồn nước sản xuất. Ngành nông nghiệp khuyến khích nông dân áp dụng các biện pháp canh tác tiết kiệm nước, nâng cao hiệu quả sản xuất, thích ứng với điều kiện thời tiết bất lợi.

Theo Đài Khí tượng Thủy văn An Giang, mùa khô năm 2026, độ mặn cao nhất xuất hiện vào nửa cuối tháng 3 đến hết tháng 4; từ tháng 5–6/2026, độ mặn có xu hướng giảm nhanh. Khu vực ven biển An Giang chịu tác động của triều cường kết hợp nước dâng khiến độ mặn gia tăng và xâm nhập sâu vào nội đồng.

Trước diễn biến mặn xâm nhập sâu vào nội đồng, ngành Thủy lợi An Giang đã chủ động theo dõi, vận hành hệ thống công trình thủy lợi linh hoạt nhằm kiểm soát nguồn nước, ngăn mặn, trữ ngọt phục vụ sản xuất. Các địa phương cũng tăng cường theo dõi độ mặn trên các tuyến kênh, rạch, kịp thời thông tin để người dân chủ động lấy nước khi điều kiện cho phép.

Theo Chi cục Thủy lợi An Giang, hiện tỉnh có ba vùng sinh thái đặc trưng gồm: Ngọt (vùng thượng), ngọt – lợ (vùng giữa) và mặn – lợ (vùng ven). Hệ thống thủy lợi được phân chia thành 10 tiểu vùng, khu vực trọng điểm điều tiết nguồn nước phụ vụ sản xuất như: Bắc Vàm Nao, Nam Vàm Nao, Tứ giác Long Xuyên, khu vực ven sông Cái Lớn – Cái Bé, vùng đệm Vườn Quốc gia U Minh Thượng, khu vực ven biển An Biên – An Minh, vùng cao Bảy Núi và khu vực hải đảo.

Căn cứ điều kiện tự nhiên, sản xuất vụ Hè Thu và nhu cầu nước từng vùng, Chi cục Thủy lợi đã xây dựng phương án điều tiết nước sản xuất phù hợp, gắn với phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn và triều cường. Theo đó, Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi An Giang tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong vận hành hệ thống Bắc và Nam Vàm Nao. Các cống đầu mối sẽ được điều tiết linh hoạt để tranh thủ lấy và trữ nước tối đa vào hệ thống kênh mương, đảm bảo đủ nguồn nước tưới cho toàn bộ diện tích lúa Hè Thu, nhất là giai đoạn xuống giống.

Tại khu vực Tứ giác Long Xuyên, hệ thống cống cơ bản đã được khép kín, giúp chủ động nguồn nước cho cả sản xuất và sinh hoạt của người dân. Trong khi đó, vùng Tây sông Hậu đã có cống, âu thuyền Vàm Bà Lịch vận hành hiệu quả, sẵn sàng ứng phó khi xuất hiện các đợt triều cường hoặc xâm nhập mặn.

Riêng hệ thống cống Cái Lớn, Cái Bé, Xẻo Rô (do Công ty TNHH MTV Khai thác Thủy lợi Miền Nam quan lý, vận hành) cơ bản đảm bảo an toàn cho sản xuất nông nghiệp trên diện rộng. Khu vực Vườn Quốc gia U Minh Thượng, do đang trong vụ nuôi tôm nước mặn, nguồn nước cơ bản đáp ứng yêu cầu sản xuất, song vẫn cần theo dõi chặt chẽ để điều chỉnh phù hợp khi có biến động.

Ông Đoàn Quốc Hùng, Phó Chi cục Thủy lợi tỉnh An Giang cho biết, để đảm bảo vụ lúa Hè Thu thắng lợi, ngành thủy lợi tiếp tục triển khai hiệu quả các phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, đồng thời tăng cường phối hợp trong vận hành công trình, đảm bảo đồng bộ giữa các vùng, tránh xung đột trong điều tiết nguồn nước.

“Chi cục Thủy lợi tỉnh tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan chủ động vận hành cống, âu thuyền Vàm Bà Lịch để kiểm soát mặn, trữ ngọt, đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt của người dân khi có nguy cơ xâm nhập mặn,” ông Hùng nhấn mạnh.

Theo ông Hùng, để sản xuất vụ Hè Thu thắng lợi, người dân cần thường xuyên kiểm tra độ mặn trước khi bơm tưới, không sử dụng nguồn nước bị nhiễm mặn để dự trữ hoặc phục vụ sản xuất. Đồng thời, việc sử dụng nước tiết kiệm, hợp lý là giải pháp quan trọng để đảm bảo nguồn nước trong suốt mùa khô.

Trong bối cảnh hạn hán và xâm nhập mặn diễn biến phức tạp, ông Ngô Công Thức, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho biết, tỉnh đã chỉ đạo ngành nông nghiệp phối hợp các đơn vị liên quan rà soát toàn bộ hệ thống trạm bơm, bảo đảm vận hành thông suốt phục vụ tưới tiêu.

Đồng thời, các đơn vị liên quan đẩy mạnh chuyển đổi từ trạm bơm dầu sang trạm bơm điện nhằm giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất và chủ động nguồn nước trong điều kiện bất lợi.

“Tỉnh cũng yêu cầu các địa phương chủ động duy tu, sửa chữa công trình thủy lợi, xây dựng lịch xuống giống “né rầy” phù hợp từng tiểu vùng để hạn chế rủi ro. Các xã, phường cũng được chỉ đạo rà soát diện tích đất sản xuất kém hiệu quả để chuyển đổi cây trồng phù hợp, góp phần thích ứng linh hoạt với hạn hán, xâm nhập mặn và bảo đảm sản xuất bền vững”, ông Thức cho biết thêm.

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp thủy lợi theo từng tiểu vùng, An Giang đang từng bước nâng cao năng lực điều tiết, chủ động nguồn nước trước hạn hán và xâm nhập mặn. Đây là nền tảng quan trọng để đảm bảo thắng lợi vụ Hè Thu 2026, đồng thời tạo đà cho nền nông nghiệp thích ứng linh hoạt, phát triển bền vững trong dài hạn.