Chủ động quản trị rủi ro, tạo sức bật cho doanh nghiệp năm 2027

Năm 2026 đang bước vào chặng nước rút với những tín hiệu phục hồi tích cực của nền kinh tế. Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, vẫn còn đó nhiều áp lực bủa vây từ môi trường vĩ mô quốc tế đang tác động tiêu cực tới nền kinh tế trong nước. Chiều 30/10, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phối hợp cùng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức Diễn đàn "Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027". Sự kiện thu hút đông đảo cơ quan quản lý, chuyên gia, giới đầu tư, các doanh nghiệp tham dự và thảo luận.

Sự kiện là 1 trong các hoạt động nhằm triển khai đề án: "Hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh phục hồi và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh thông qua tuyên truyền, phổ biến chính sách và nâng cao năng lực" (giai đoạn 2023–2026) do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện, nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp và các hộ kinh doanh nắm bắt, áp dụng hiệu quả các chính sách của Nhà nước, 

Báo cáo tại diễn đàn cho thấy, kinh tế Việt Nam 9 tháng năm 2026 đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 9,01%, mức cao nhất trong vòng 15 năm qua. Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 10% của cả năm, GDP quý IV đòi hỏi phải đạt mức tăng trên 12,5%. Đây là một thách thức không nhỏ khi nền kinh tế đang chịu sức ép từ áp lực tỷ giá, lãi suất và chi phí năng lượng.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, đã đưa ra một góc nhìn rất sát sườn với thực tế kinh doanh, theo đó, đối với doanh nghiệp, tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng không phải là những khái niệm vĩ mô xa xôi, mà đi thẳng vào từng hợp đồng, đơn hàng và quyết định đầu tư. Sự cộng hưởng của ba yếu tố này sẽ là: tỷ giá làm thay đổi chi phí nhập khẩu, nghĩa vụ ngoại tệ; lãi suất tác động trực tiếp tới dòng tiền; trong khi giá năng lượng định đoạt sức cạnh tranh. Khi ba biến số cùng chuyển động, tác động có thể khuếch đại lẫn nhau và tạo sức ép lớn hơn đối với doanh nghiệp. Sự lo ngại này hoàn toàn có cơ sở khi nhìn vào những biến động bên ngoài.

Xung đột tại Trung Đông đã đẩy phí bảo hiểm hàng hải qua eo biển chiến lược Hormuz tăng từ 0,2% lên 1%. Điều này không chỉ đẩy giá xăng dầu trong nước tăng theo mà còn kéo cước vận tải biển lên cao, bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Đáng chú ý, cán cân thương mại của Việt Nam trong 9 tháng  năm nay cũng đảo chiều khi nhập siêu lên tới hơn 19 tỷ USD (so với mức xuất siêu gần 16,9 tỷ USD của cùng kỳ năm 2025), vô hình trung tạo thêm áp lực không nhỏ lên mặt bằng tỷ giá.

Một trong những vấn đề làm "nóng" diễn đàn là khả năng tiếp cận và chi phí vốn của doanh nghiệp. Nền kinh tế đang vận hành trong trạng thái lạm phát rình rập, với CPI bình quân 9 tháng đạt 4,52%, chạm trần mục tiêu khoảng 4,5% mà Quốc hội đề ra.

Tham luận tại diễn đàn, ông Đào Văn Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo Thống kê (Ngân hàng Nhà nước) đã thẳng thắn chia sẻ về bài toán khó của cơ quan điều hành tiền tệ khi phải thực hiện đa mục tiêu. Theo đó, tính đến ngày 26/10, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã đạt hơn 20,8 triệu tỷ đồng, tăng 11,94% so với cuối năm trước. Thế nhưng, tốc độ huy động vốn lại đang hụt hơi. "Tốc độ huy động vốn chỉ ở mức 9,78%, tạo áp lực cân đối nguồn vốn cho các tổ chức tín dụng", ông Hà chỉ rõ. Chính độ vênh giữa huy động và cho vay này, cộng hưởng với dư địa lạm phát hẹp, khiến việc tiếp tục kéo giảm sâu mặt bằng lãi suất cho vay trở thành một thách thức lớn trong những tháng cuối năm. Dù Ngân hàng Nhà nước đã liên tục yêu cầu các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí, định hướng giảm lãi suất cho vay từ 1,5 đến 2% đối với lĩnh vực ưu tiên, nhưng việc chuyển hóa tín hiệu chính sách thành dòng vốn rẻ chảy vào doanh nghiệp vẫn cần thêm những giải pháp đồng bộ.

Khi bầu sữa tín dụng ngân hàng không thể và không nên gánh vác toàn bộ nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế, việc khơi thông thị trường chứng khoán, trái phiếu trở thành đòi hỏi bức thiết.

Dưới góc nhìn của một đơn vị tư vấn tài chính, ông Nguyễn Đức Sung, Giám đốc kinh doanh Công ty cổ phần Chứng khoán LPS, đánh giá, quy mô thị trường vốn Việt Nam đang mở rộng mạnh mẽ với mức vốn hóa trên HOSE đạt 339,2 tỷ USD vào tháng 8/2026, gấp khoảng 18,8 lần so với năm 2011. Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ nhiều doanh nghiệp vẫn chọn cách phụ thuộc vào ngân hàng. "Nhiệm vụ tiếp theo là kết nối doanh nghiệp có hồ sơ tốt với nhà đầu tư có năng lực thẩm định". Đại diện LPS phân tích rành mạch rằng, để huy động được nguồn vốn dài hạn, doanh nghiệp không thể giữ tư duy khép kín. "Minh bạch hóa không chỉ trước mà còn phải duy trì sau khi phát hành. Việc theo dõi chặt chẽ tiến độ dự án, quản trị rủi ro dòng tiền và nghĩa vụ nợ là chìa khóa để giữ chân dòng vốn lớn", ông Sung khuyến nghị. Ông cũng đề xuất doanh nghiệp cần rà soát lại ngay lịch trả nợ, tái cấp vốn các khoản vay có chi phí cao và hạn chế nghĩa vụ ngoại tệ chưa được phòng ngừa.

Thay vì liệt kê hàng loạt các kiến nghị vi mô, phần tổng hợp giải pháp từ các chuyên gia tại diễn đàn đã phác họa một định hướng hành động ngắn gọn và thực tế cho cộng đồng doanh nghiệp. Trong bối cảnh Quý IV/2026 mang tính chất "bản lề", các chuyên gia thống nhất rằng doanh nghiệp cần từ bỏ thói quen trông chờ vào các gói "giải cứu" hoặc dự báo tĩnh.

Theo TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương, giải pháp cốt lõi nằm ở việc tái cấu trúc toàn diện. Doanh nghiệp cần cấu trúc lại các khoản nợ, ưu tiên dòng tiền ổn định và giảm đòn bẩy tài chính. Bên cạnh đó, việc chuyển đổi từ tư duy "cạnh tranh bằng giá rẻ" sang cạnh tranh bằng chất lượng, đổi mới sáng tạo và đáp ứng các tiêu chuẩn xanh (ESG) không còn là lựa chọn mà là mệnh lệnh sinh tồn để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là chuỗi cung ứng công nghệ cao và bán dẫn.

Thông qua diễn đàn, ban tổ chức mong đợi truyền tải thông điệp, rủi ro luôn thường trực, nhưng cơ hội bứt phá chỉ dành cho những ai biết chuẩn bị. Việc xây dựng đa kịch bản kinh doanh, đa dạng hóa nguồn vốn và minh bạch hóa quản trị chính là tấm khiên vững chắc nhất giúp doanh nghiệp Việt Nam lướt qua những "con sóng" vĩ mô, không chỉ để cán đích 2026 an toàn mà còn tạo đà vững chắc cho kỷ nguyên phát triển 2027.