Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc tiếp xúc cử tri doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh

Trải qua 4 tháng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ đợt dịch COVID-19 lần thứ 4, hầu hết doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh đã cạn kiệt nguồn lực, khó duy trì và khôi phục lại hoạt động sản xuất, kinh doanh trong thời gian ngắn.

Do đó, doanh nghiệp cần được bơm “oxy” bằng các cơ chế chính sách hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn nhằm phục hồi và phát triển kinh tế trong thời gian tới.

Đây là nội dung được nhiều cử tri khối doanh nghiệp đề cập tại buổi tiếp xúc cử tri của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh với cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn thành phố theo hình thức trực tuyến vào ngày 2/10.

*Doanh nghiệp đối mặt nhiều khó khăn

Theo ông Chu Tiến Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, làn sóng lây nhiễm COVID-19 thứ 4 đã khiến doanh nghiệp ở hầu hết các ngành nghề, các lĩnh vực đều rơi vào tình trạng tê liệt, phải đóng cửa, ngừng kinh doanh từ tháng 7 đến nay.

Trong suốt 3 tháng qua, doanh nghiệp thành phố chỉ duy trì được khoảng 20% năng lực sản xuất theo mô hình “3 tại chỗ”, "1 cung đường 2 điểm đến". Tuy nhiên, việc duy trì sản xuất trong điều kiện ngặt nghèo chủ yếu chỉ để bảo đảm sản xuất cung ứng hàng hóa, lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm thiết yếu cho người dân và duy trì chuỗi cung ứng xuất khẩu theo các đơn hàng đã ký kết, duy trì đội ngũ công nhân chủ chốt, nhưng chi phí cao, thua lỗ nặng, không thể kéo dài bền vững được.

Khách hàng tụt giảm, doanh thu không đủ bù đắp chi phí, dòng tiền bị thu hẹp đáng kể, thậm chí không đủ trả nợ tiền vay và lãi tiền vay đến hạn, chuỗi cung ứng trong nước và nước ngoài bị đứt gãy nghiêm trọng.

Theo ông Chu Tiến Dũng, số lượng doanh nghiệp giải thể, đóng cửa, tạm ngừng kinh doanh cao hơn nhiều so với số thành lập mới. Thống kê chưa đầy đủ thì đến tháng 8/2021, có 24.000 doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh rời khỏi thị trường chiếm 28,1% và tăng 6,6% so với cùng kỳ. Tuy nhiên con số thực tế còn cao hơn nhiều vì một số lớn các doanh nghiệp giải thể chưa khai báo.

Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh nêu thực tế, doanh nghiệp đã và đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn chưa từng có tiền lệ, lần đầu tiên doanh nghiệp phải tổ chức ăn ở sinh hoạt sản xuất tại chỗ, phát sinh rất nhiều vấn đề, từ chi phí tăng đến chăm lo, ổn định tâm lý người lao động. Song song đó, hầu hết nguyên phụ liệu đầu vào cho sản xuất đều tăng cao từ 20-50%, chi phí vận tải, logistics cũng tăng không ngừng, doanh nghiệp khó càng thêm khó.

Không chỉ khó khăn về nguồn lực tài chính, các doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cũng đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt trầm trọng nguồn lao động phục vụ quá trình khôi phục sản xuất sau giãn cách. Qua số liệu khảo sát, có tới gần 30% lao động bị mất việc làm. Trong đó, ngành Da giày giảm rất sâu, ở mức 62%; ngành Dệt may giảm 42,6%; ngành Dịch vụ lưu trú (khách sạn) giảm 37%; ngành Dịch vụ ăn uống giảm 38%.

Ông Phạm Văn Việt, Phó Chủ tịch Hội Dệt may thêu đan Thành phố Hồ Chí Minh thông tin: Trước thời gian giãn cách xã hội, Thành phố Hồ Chí Minh có hơn 4,7 triệu người lao động đang làm việc, trong đó có trên 3,2 triệu lao động thuộc khối sản xuất, kinh doanh, hơn 50% trong số này là lao động ngoại tỉnh.

Vào giai đoạn cao điểm bùng phát dịch COVID-19, Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với các địa phương đưa trên 33.000 người về các tỉnh, thành; chưa kể những người đã tự về quê trước đó chưa được thống kê.

Đến nay, nhiều người lao động có nguyện vọng quay lại thành phố làm việc nhưng vướng nhiều yêu cầu phòng, chống dịch (phải được tiêm vaccine trong khi độ phủ vaccine giữa các địa phương là khác nhau), quy định đi lại khó khăn giữa các địa phương...

*Cần chính sách hỗ trợ kịp thời, thiết thực

Bà Lý Kim Chi nhận định, việc thay đổi chiến lược chống dịch và khởi động, mở cửa lại nền kinh tế thành phố vào thời điểm này là rất cấp bách và hoàn toàn phù hợp với mong muốn, nguyện vọng của cộng đồng doanh nghiệp và tất cả người dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên, nếu xét theo các tiêu chí hướng dẫn "Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19" do Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch đang dự thảo và chỉnh sửa thì Thành phố Hồ Chí Minh sẽ rất khó đáp ứng.

Do đó, doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ, Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch khẩn trương ban hành sớm hướng dẫn tạm thời “Thích ứng, linh hoạt với COVID-19” thay thế Chỉ thị 15, 16, Quyết định 2686 ngày 31/5/2021 về quy định đánh giá mức độ nguy cơ và các biện pháp hành chính tương ứng trong phòng, chống dịch COVID-19 phù hợp với tình hình đặc thù của Thành phố Hồ Chí Minh để doanh nghiệp có thể nhanh chóng sản xuất và phục hồi sản xuất.

Theo bà Lý Kim Chi, doanh nghiệp cần được quyền chủ động xây dựng kế hoạch, phương án sản xuất đảm bảo an toàn phòng, chống dịch và tự chịu trách nhiệm, được phép tự tổ chức thực hiện sau khi đã thông báo đến cơ quan thẩm quyền địa phương xác nhận. Nhà nước chỉ thực hiện hậu kiểm bằng kiểm tra, giám sát công tác phòng, chống dịch tại doanh nghiệp, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm và yêu cầu đóng cửa ngay lập tức để rà soát, đánh giá, khắc phục nếu cơ sở, đơn vị không đảm bảo các tiêu chí an toàn để tránh tình trạng xin - cho, gây khó dễ cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, đặc thù kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh luôn gắn kết với các tỉnh thành phía Nam, nhất là trong lĩnh vực sản xuất các mặt hàng lương thực, thực phẩm thiết yếu. Do đó, đề nghị Chính phủ cần ưu tiên tiêm vaccine phủ diện rộng cho các đối tượng tham gia trong chuỗi cung ứng tại các khu vực này để trước mắt giữ cho chuỗi cung ứng hàng hóa được ổn định, doanh nghiệp mở cửa sản xuất, kinh doanh an toàn.

Đối với vấn đề lao động, ông Phạm Văn Việt cho rằng, doanh nghiệp không thể khôi phục quy mô sản xuất, khả năng đứt gãy tiếp các chuỗi cung ứng còn lại là rất cao nếu không đủ lao động để sản xuất.

Do đó, doanh nghiệp rất cần những chủ trương, chính sách hỗ trợ thiết thực như: Phối hợp tổ chức các chuyến xe đưa người lao động từ các địa phương về Thành phố Hồ Chí Minh; thiết lập các "vùng đệm" khám sàng lọc, hỗ trợ lưu trú tạm thời 14 ngày cho người lao động ngoại tỉnh tại các chung cư tái định cư bỏ trống, các trường học chưa có học sinh quay lại, ưu tiên tiêm vaccine, xét nghiệm an toàn trước khi doanh nghiệp đón người lao động quay lại các nhà máy làm việc.

Ông Phạm Văn Việt cũng đề nghị thành phố có quỹ đất riêng tại các quận, huyện cho việc xây dựng các khu lưu trú công nhân tập trung; có chính sách trợ giá nhà ở, nhà trọ và bình ổn giá nhà trọ cho công nhân. Thành phố Hồ Chí Minh cũng cần kêu gọi đầu tư, hỗ trợ lãi suất ưu đãi để khuyến khích, thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội, khu lưu trú tập trung cho công nhân.

Về chính sách tài chính, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Viettravel cho rằng, hiện nay doanh nghiệp cần hỗ trợ tài chính cũng cấp bách như "người bệnh cần oxy". Do đó, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng an toàn với COVID-19 cần triển khai nhanh và dứt khoát để không làm chậm tiến độ phục hồi kinh tế - xã hội khi tái mở cửa lại.

Theo đó, cần có quy chế đặc biệt để tất cả các doanh nghiệp tiếp cận được hỗ trợ ưu đãi lãi suất, không phân biệt ngành nghề. Thời gian qua, rất nhiều gói hỗ trợ lãi suất được ban hành nhưng đa phần các doanh nghiệp không thể tiếp cận được bởi quy định ngặt nghèo tại Luật Các tổ chức tín dụng.

Nếu muốn được giải ngân doanh nghiệp phải đảm bảo: không có nợ xấu, đảm bảo doanh thu, có lợi nhuận, có tài sản đảm bảo…, trong khi đó doanh nghiệp đang rơi vào tình trạng kiệt quệ và cần thời gian để khôi phục sản xuất, tăng doanh thu.

Hiệp hội doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cũng đề nghị Ngân hàng Nhà nước tăng cường cho vay tái cấp vốn, tiếp tục linh hoạt hạn mức tăng trưởng tín dụng đối với các tổ chức tín dụng để có thêm nguồn lực giảm lãi suất, cung ứng tín dụng hỗ trợ nền kinh tế phục hồi, hỗ trợ doanh nghiệp được tiếp cận vay vốn mới, với lãi suất vay thấp, không phải thế chấp tài sản để sớm phục hồi lại được sản xuất.

*Thành phố Hồ Chí Minh sẽ sớm khởi sắc

Tham dự buổi tiếp xúc cử tri doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh thông qua hình thức trực tuyến, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc bày tỏ sự cảm thông sâu sắc đối với những vất vả, khó khăn, kể cả những thiệt hại đối với sinh kế, kinh tế của Thành phố Hồ Chí Minh do phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định giãn cách xã hội trong nhiều tháng qua.

Do ảnh hưởng của dịch bệnh, nhiều doanh nhân đã phải đóng cửa, giải thể doanh nghiệp, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) quý 3 của Thành phố âm 4,39%, 9 tháng đầu năm âm 4,98%... Đây là mức thấp nhất trong nhiều năm qua, tình hình kinh tế, an ninh xã hội, đời sống nhân dân của thành phố là vấn đề rất bức bối, cần phải có giải pháp đặc biệt trong giai đoạn hiện nay.

Chủ tịch nước cũng biểu dương doanh nhân Việt Nam và doanh nhân Thành phố Hồ Chí Minh, dù khó khăn vẫn chung sức hỗ trợ tài lực, vật lực, nhân lực để cùng chính quyền thành phố chống dịch, hỗ trợ an sinh xã hội.

Đối với những ý kiến, đề xuất của cử tri doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch nước đề nghị các đại biểu Quốc hội tập trung lắng nghe và thúc đẩy các cơ quan chức năng trả lời các vấn đề đặt ra của các doanh nhân trên nhiều lĩnh vực: Tài chính, ngân hàng, nguồn lao động, xúc tiến thương mại, xúc tiến đầu tư... , giúp doanh nghiệp từng bước mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh đảm bảo an toàn trong bối cảnh mới.

“Những khó khăn hiện nay chỉ là tạm thời, tương lai dù còn gặp nhiều thách thức nhưng ánh sáng đã xuất hiện ở cuối đường hầm. Nỗ lực của chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh trong việc kiểm soát dịch bệnh đang ngày càng phát huy hiệu quả. Đảng, Nhà nước sẽ sớm có chính sách cụ thể về tài chính, tiền tệ hỗ trợ cho doanh nghiệp trong giai đoạn khó khăn hiện nay.

Với quyết tâm và sự đồng lòng, hưởng ứng mạnh mẽ của đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp, tôi tin tưởng kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh sẽ sớm khởi sắc trở lại. Cơ hội kinh tế đang mở ra không chỉ bù đắp những mất mát đã qua mà còn là cơ hội lớn để bứt phá cho doanh nghiệp sau đại dịch”, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh./.