Chuẩn bị đồng bộ các điều kiện phát triển thị trường carbon rừng

Thị trường carbon rừng mở ra cơ hội tạo nguồn lực tài chính cho công tác bảo vệ và phát triển rừng, đồng thời đặt ra yêu cầu về dữ liệu, năng lực quản lý và cơ chế thực hiện minh bạch. Trang bị kiến thức cho cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng là bước cần thiết để tiếp cận lĩnh vực này. Đây là thông tin được nêu tại buổi tập huấn về thị trường carbon rừng do Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức ngày 30/10. 

Theo ông Võ Văn Tường, Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn và Kiểm lâm thành phố Cần Thơ, rừng có vai trò quan trọng đối với môi trường và đời sống người dân. Trong đó, rừng ngập mặn ven biển góp phần giảm tác động của sóng, bảo vệ đê biển, hạn chế xói lở và tạo môi trường sinh sống cho nhiều loài động vật. Tuy nhiên, công tác bảo vệ rừng vẫn đối mặt với nhiều khó khăn do tác động của biến đổi khí hậu, tình trạng sạt lở và những thách thức về sinh kế của người dân.

Theo ông Tường, việc tìm hiểu các quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng là yêu cầu cần thiết. Bên cạnh bảo vệ diện tích rừng hiện có, các cơ quan, đơn vị cần thường xuyên cập nhật thông tin, nâng cao năng lực chuyên môn và chuẩn bị dữ liệu phục vụ công tác quản lý. Qua đó, địa phương có thêm cơ sở nghiên cứu, triển khai các hoạt động phù hợp với quy định pháp luật và điều kiện thực tế. Cần Thơ có diện tích đất quy hoạch lâm nghiệp trong phạm vi thống kê khoảng 23.195 ha, trong đó diện tích có rừng khoảng 14.500 ha. Đây là những số liệu quan trọng phục vụ theo dõi hiện trạng, xây dựng kế hoạch quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trong thời gian tới.

Tại chương trình, bà Trần Thùy Dung, đại diện Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình bày về lộ trình hành động quốc gia liên quan đến carbon xanh. Carbon xanh là lượng carbon được lưu giữ trong các hệ sinh thái biển và ven biển, như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và các vùng đất ngập nước ven bờ.

Các hệ sinh thái này có ý nghĩa quan trọng đối với môi trường và đời sống người dân. Rừng ngập mặn góp phần bảo vệ bờ biển, giảm tác động của sóng, đồng thời tạo môi trường sinh sống và phát triển cho nhiều loài thủy sản. Đây cũng là nguồn tài nguyên gắn liền với sinh kế của người dân tại các khu vực ven biển. Theo bà Dung, việc nghiên cứu, xây dựng các dự án liên quan đến carbon xanh cần dựa trên những tiêu chí cụ thể và dữ liệu thực tế. Các đơn vị cần xác định rõ hiện trạng rừng, phạm vi khu vực được xem xét, khả năng thu thập thông tin và trách nhiệm của các bên liên quan. Những nội dung này là cơ sở để bảo đảm quá trình đánh giá có căn cứ, tránh đưa ra kết luận khi chưa có đủ thông tin.

Một trong những vấn đề được đề cập là công tác theo dõi, kiểm tra kết quả thực hiện dự án. Thông tin về diện tích, tình trạng rừng và lượng carbon được lưu giữ cần được thu thập theo phương pháp phù hợp, bảo đảm khả năng kiểm tra, đối chiếu. Bên cạnh đó, các bên tham gia cần làm rõ quyền quản lý khu vực, trách nhiệm bảo vệ rừng và cơ chế phối hợp trong quá trình triển khai.

Bà Dung lưu ý, không phải khu vực nào có rừng cũng đáp ứng đầy đủ điều kiện để thực hiện dự án carbon. Việc đánh giá cần căn cứ vào các tiêu chí và thông tin cụ thể của từng địa bàn. Đối với những khu vực chưa có đủ dữ liệu, các đơn vị cần tiếp tục khảo sát, bổ sung thông tin và làm rõ những vấn đề liên quan trước khi đưa ra nhận định.

Theo số liệu của Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương tại Việt Nam (NBCAP Việt Nam), diện tích rừng ngập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long khoảng 73.200 ha, chiếm khoảng 52% tổng diện tích rừng ngập mặn cả nước. Trong đó, Cần Thơ có 5.935 ha, đứng thứ ba trong vùng và thứ năm cả nước về diệ tích rừng ngập mặn. Hệ sinh thái này giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường ven biển và hỗ trợ sinh kế người dân.

Đối với thành phố Cần Thơ và các khu vực có liên quan đến hệ sinh thái ven biển, việc xem xét các dự án cần được thực hiện trên cơ sở khảo sát cụ thể. Những nội dung cần làm rõ gồm hiện trạng rừng, điều kiện quản lý, nguồn dữ liệu và khả năng đáp ứng các yêu cầu đặt ra. Đây là bước cần thiết nhằm bảo đảm có đủ thông tin trước khi xem xét khả năng triển khai dự án.

Ông Vũ Tấn Phương, Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Quản lý rừng bền vững (VFCC) cho rằng, để phát triển thị trường tín chỉ carbon rừng, cần đồng bộ chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật và nâng cao năng lực thực hiện cho các bên liên quan. Theo ông Vũ Tấn Phương, các cơ quan quản lý, chủ rừng và doanh nghiệp cần được trang bị kiến thức về kiểm kê khí nhà kính, tính toán lượng carbon, xây dựng và quản lý dự án, cũng như quy trình thẩm định, xác minh và cấp tín chỉ.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện hướng dẫn, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ giám sát, báo cáo và đánh giá tiềm năng carbon rừng. Việc lựa chọn khu vực ưu tiên, thu hút đầu tư và triển khai dự án phải tuân thủ quy định pháp luật, đáp ứng tiêu chuẩn áp dụng, bảo đảm tính minh bạch và tránh ghi nhận trùng lặp kết quả giảm phát thải.

Tại buổi tập huấn, các đại biểu cũng được giới thiệu những nội dung cơ bản về thị trường carbon và các quy định liên quan đến lĩnh vực lâm nghiệp. Có thể hiểu thị trường carbon là cơ chế cho phép giao dịch các kết quả giảm phát thải hoặc lượng carbon được lưu giữ khi đáp ứng những điều kiện nhất định. Đối với các dự án liên quan đến rừng, kết quả cần được xác định trên cơ sở dữ liệu rõ ràng và kiểm tra theo quy định.

Do đó, bên cạnh việc tìm hiểu chính sách, các cơ quan, đơn vị cần chú trọng thu thập và quản lý thông tin về rừng. Dữ liệu đầy đủ giúp nâng cao độ tin cậy của quá trình đánh giá, đồng thời hỗ trợ theo dõi công tác bảo vệ rừng. Việc xác định rõ trách nhiệm của các bên và bảo đảm sự tham gia phù hợp của cộng đồng cũng là những nội dung cần được quan tâm.

Chương trình được tổ chức với sự hỗ trợ của Chính phủ Canada, Tổ chức CARE và các đối tác liên quan trong khuôn khổ Dự án Hỗ trợ kỹ thuật hướng tới xây dựng năng lực thực hiện kế hoạch giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và huy động nguồn tài chính bền vững để bảo vệ, phát triển rừng, trong đó có thị trường carbon rừng chất lượng cao (Dự án C4G).

Tại buổi làm việc với Đoàn Đại sứ quán Canada ngày 28/10, Phó Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ Trần Chí Hùng mong muốn hợp tác với Chính phủ Canada, Đại sứ quán Canada và các đối tác quốc tế để phát triển dự án các-bon rừng ngập mặn chất lượng cao tại khu vực Sóc Trăng cũ, trước mắt thí điểm trên diện tích khoảng 2.000-3.000 ha tại khu vực hai xã Vĩnh Hải và Cù Lao Dung. Thành phố kỳ vọng khai thác tiềm năng các-bon xanh dương, tạo thêm nguồn lực bảo vệ, phục hồi rừng gắn với phát triển sinh kế bền vững cho người dân ven biển./.