Chứng tự kỷ và những điều ít biết

Dạy trẻ tự kỷ cách xếp hình rèn kỹ năng. Ảnh: Võ Tuyết- TTXVN

“Ngày thế giới nhận thức về chứng tự kỷ” được kỷ niệm hằng năm nhằm nâng cao nhận thức về chứng tự kỷ, cải thiện chất lượng cuộc sống của những người tự kỷ, cũng như khẳng định họ là một phần của mọi xã hội.

Tiếp nối thành công năm 2016, năm nay Mạng lưới người tự kỷ Việt Nam (VAN) tiếp tục tổ chức “Ngày Việt Nam nhận thức về tự kỷ” lần thứ 2 với thông điệp “Một cộng đồng thân thiện với người tự kỷ”.

Chứng tự kỷ: chẩn đoán đúng, phát hiện sớm có ý nghĩa quan trọng

Trong những năm gần đây, chứng tự kỷ đã trở thành mối quan tâm đặc biệt của nhiều quốc gia trên thế giới. Tỷ lệ trẻ tự kỷ tăng mỗi năm một cao, không phân biệt quốc gia, chủng tộc, giàu nghèo. Điều đó đã làm cho chứng tự kỷ không còn chỉ là vấn đề sức khỏe, mà còn là vấn đề về sự phát triển.

Ở Việt Nam, những năm gần đây, chứng tự kỷ cũng được nhận thức chính xác hơn. Sự thay đổi này là nhờ những nỗ lực bền bỉ của các gia đình có người tự kỷ, từ sự khuyến nghị của Liên hợp quốc và của Mạng lưới người tự kỷ ASEAN, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cùng với các ngành y tế, giáo dục... đã có những nghiên cứu và kế hoạch hướng tới đối tượng tự kỷ.

Theo bà Vũ Song Hà, người đồng hành với rất nhiều dự án về người tự kỷ: Ở Việt Nam, trẻ tự kỷ, đặc biệt là trẻ lớn, gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống, vì dịch vụ cũng như các trung tâm dành cho trẻ tự kỷ lớn còn vô cùng ít.

Chúng ta lúng túng chưa biết sẽ dạy nghề như thế nào cho các em, hỗ trợ các em ra sao để các em có thể sống độc lập. Bên cạnh đó còn rất nhiều người trong xã hội do chưa hiểu rõ về tự kỷ nên có những định kiến, e ngại, kỳ thị đối với người tự kỷ. Điều đó cũng hạn chế sự tham gia của các em trong xã hội.

Nhiều gia đình không còn lựa chọn nào khác là để các em ở nhà. Tương lai của các em thực sự là nỗi trăn trở của các cha mẹ.

Chính vậy, phát hiện sớm là điều có ý nghĩa quan trọng cho việc trị liệu trẻ mắc chứng tự kỷ. Khi phát hiện và can thiệp sớm, trẻ sẽ được khắc phục ngay những khiếm khuyết của mình và trợ giúp để phát triển ngay từ đầu các kỹ năng ngôn ngữ, xã hội và nhận thức. Điều này đòi hỏi gia đình và nhà trường cần quan tâm hơn đến con em mình để có thể sớm phát hiện ra những biểu hiệu bất thường.

Truyền thông tốt mang lại cuộc sống và tương lai tươi sáng hơn cho người tự kỷ

Truyền thông tốt về chứng tự kỷ sẽ mang lại cơ hội có một cuộc sống và tương lai tươi sáng hơn cho rất nhiều người tự kỷ và gia đình của người tự kỷ. Theo đó, muốn truyền thông tốt về chứng tự kỷ thì cần phải hiểu rõ về chứng tự kỷ, người tự kỷ và gia đình của họ.

Ngoài việc giúp cộng đồng hiểu đúng, rõ về chứng tự kỷ, cần phải góp phần giúp cho những người tự kỷ có thể hòa nhập cộng đồng bằng cách định hướng, hướng dẫn cho cộng đồng biết cách ứng xử phù hợp với người tự kỷ, gia đình người tự kỷ một cách nhân văn; đồng thời góp phần tác động, tạo ra những chính sách hỗ trợ thiết thực cho những người tự kỷ, gia đình người tự kỷ.

Nhận thức thay đổi, hành động sẽ thay đổi. Để làm được điều đó, những thông tin đúng đắn về tự kỷ cần phải được truyền tải rộng rãi từ gia đình, nhà trường đến cộng đồng. Hiểu đúng về tự kỷ và lan tỏa thông tin đến những người xung quanh là bạn đã góp phần chung tay xây dựng một xã hội bình đẳng, văn minh, thân thiện với tất cả mọi người.

Các bài học dạy cho trẻ tự kỷ là vận động, ghép hình, tô màu tự do... Ảnh: Võ Tuyết- TTXVN

Ngày 2-4-2017, tại Việt Nam, Mạng lưới người tự kỷ Việt Nam sẽ tổ chức chuỗi sự kiện nhân “Ngày Việt Nam nhận thức về tự kỷ” lần thứ 2, với hai hoạt động chính:

- Hội thảo đối thoại chính sách ASEAN: Tự kỷ-vấn đề, nhu cầu và giải pháp. Hoạt động có sự tham gia của Bộ Lao động-Thương Binh và Xã hội, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục, Quỹ Bảo trợ trẻ em, Bệnh viện Nhi đồng, các trung tâm, trường chuyên biệt, phụ huynh, chuyên gia, giáo viên… 

- Đại hội thể thao thân thiện dành cho người tự kỷ (lần thứ 2): Hoạt động sẽ diễn ra trong hai ngày 1 và 2-4-2017 với các môn thi bơi lội, điền kinh, nhảy bao bố, bật xa, kéo co. Đây là ngày hội lớn nhất dành riêng cho người tự kỷ, nơi họ có cơ hội vui chơi, giao lưu, thể hiện khả năng và được ghi nhận những nỗ lực của mình.

Một số nhận biết về bệnh tự kỷ

Hội chứng rối loạn phổ tự kỷ (gọi tắt là tự kỷ) là khuyết tật phức tạp về phát triển, ảnh hưởng đến nhiều khả năng của trẻ như sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp, biểu lộ tình cảm…

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Hương Giang, Bệnh viện Nhi Trung ương, tự kỷ là một dạng bệnh trong nhóm rối loạn phát triển lan toả, ảnh hưởng đến nhiều mặt của sự phát triển, nhưng ảnh hưởng nhiều nhất đến kỹ năng giao tiếp và quan hệ xã hội.

Triệu chứng của bệnh tự kỷ thường bắt đầu trong 3 năm đầu đời của trẻ và các bé trai thường mắc bệnh này nhiều hơn các bé gái. Trên thế giới, tỷ lệ này là 4,3(nam)/1(nữ).

Trẻ mắc bệnh tự kỷ thường có những biểu hiện như: Chậm trễ trong ngôn ngữ nói như không nói được từ đơn khi 16-18 tháng, không nói được từ đôi khi 24 tháng, trẻ chậm nói so với các bạn cùng tuổi; trẻ nói những từ, ngữ không có nghĩa, hay gầm gừ, có sự lặp lại không ngừng một từ hay một câu vô nghĩa; khó khăn trong giao tiếp với người khác (trẻ không cười, nhìn vào mắt người đối diện, không có tương tác với người chăm sóc, khi trẻ muốn một đồ vật gì trẻ thường tự lấy hoặc dắt tay người lớn chỉ lấy hộ); có những hành vi dập khuôn, định hình (như quay tròn, đi nhón chân, thích chơi với các đồ vật hình tròn, phát âm các từ rỗng, xoay tay, bật tắt công tắc liên tục, chuyển đồ chơi từ tay này sang tay khác liên tục...) và khó thích ứng với sự thay đổi hoàn cảnh (khi thay đổi chỗ ngồi, nơi ngủ, đồ ăn trẻ thường khó thích nghi).

Các nhà khoa học đã phát hiện có ba nhóm nguyên nhân gây tự kỷ là tổn thương não, yếu tố di truyền và yếu tố môi trường. Giống như các căn bệnh rối loại về tâm sinh lý khác, tự kỷ có thể trở thành bệnh mãn tính tồn tại trong suốt cuộc đời bệnh nhân nếu không được can thiệp điều trị đúng và kịp thời./.