Chuyến công tác khẳng định vai trò, cam kết và trách nhiệm của Việt Nam đối với hợp tác AIPA và ASEAN

Trưa 20/9, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã về đến thủ đô Hà Nội, kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Đại hội đồng liên Nghị viện các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 46 (AIPA-46) và thăm chính thức Malaysia.

Nhân dịp này, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn đã trả lời báo chí về những kết quả nổi bật của chuyến công tác cũng như phương hướng triển khai các kết quả đạt được trong thời gian tới.

Với tinh thần “tham gia tích cực, đóng góp thực chất, dấu ấn nổi bật”, chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã thành công rất tốt đẹp, đạt được các mục tiêu đề ra, để lại dấu ấn trên mọi phương diện, qua đó khẳng định mạnh mẽ vai trò, cam kết, trách nhiệm và sự chủ động của Việt Nam đối với hợp tác AIPA nói riêng và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) nói chung.

Về song phương, chuyến thăm thể hiện quyết tâm chính trị cao của hai nước trong việc triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện được thiết lập nhân chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư Tô Lâm đến Malaysia vào tháng 11/2024, trong đó có việc đưa hợp tác nghị viện ngày càng hiệu quả và thực chất.

Thông qua chuyến thăm, hai bên đã làm sâu sắc hơn quan hệ chính trị và toàn diện trong hợp tác nhiều mặt, nhất là trong bối cảnh Malaysia đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN 2025. Việt Nam mong muốn cùng Malaysia và các nước ASEAN xây dựng Cộng đồng ASEAN “Bền vững và Bao trùm”, đoàn kết, vững mạnh, củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực. Việt Nam xúc động và tự hào khi trong tất cả các cuộc hội đàm và tiếp xúc, lãnh đạo Malaysia luôn bày tỏ sự kính trọng đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh và dành tình cảm quý mến, ngưỡng mộ tinh thần đấu tranh giành độc lập dân tộc và ý chí tự lực, tự cường, vươn lên của nhân dân Việt Nam.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã có các cuộc hội đàm quan trọng với Chủ tịch Thượng viện và Chủ tịch Hạ viện Malaysia, hội kiến Thủ tướng Malaysia, gặp gỡ cộng đồng người Việt Nam tại Malaysia và đạt được nhiều kết quả thực chất, phù hợp với nguyện vọng hai nước, đóng góp vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực.

Các nhà lãnh đạo hai nước đã có những thống nhất mang tính định hướng, đặc biệt là về kinh tế, thương mại và đầu tư, phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương sớm vượt mốc 18 tỷ USD; tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác kinh tế và tháo gỡ một số vướng mắc về pháp luật để tạo điều kiện cho đẩy mạnh đầu tư của doanh nghiệp Malaysia vào Việt Nam, thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, dầu khí, khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghiệp Halal, cũng như tích cực tham gia các dự án Mạng lưới điện ASEAN; tiếp tục thúc đẩy tăng cường sự hiểu biết, gắn kết nhân dân hai nước thông qua giao lưu văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân, nhất là thế hệ thanh niên.

Hợp tác giữa hai Quốc hội là chủ đề quan trọng được hai bên tập trung trao đổi trong khuôn khổ chuyến công tác. Hai bên nhất trí tăng cường trao đổi đoàn cấp cao, cấp ủy ban, giao lưu nữ nghị sĩ, nghị sĩ trẻ; chia sẻ thông tin, kinh nghiệm xây dựng và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các nội hàm/lĩnh vực hợp tác mới trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện mới được thiết lập; đẩy mạnh hợp tác giám sát thực hiện có hiệu quả các điều ước quốc tế và các thỏa thuận hợp tác đã ký giữa Chính phủ hai nước. Hai bên sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ, ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương như AIPA, Liên minh Nghị viện thế giới (IPU), Diễn đàn Nghị viện châu Á - Thái Bình Dương (APPF)..., góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định và phát triển tại khu vực và trên thế giới.

Trên bình diện đa phương, việc Chủ tịch Quốc hội tham dự AIPA-46 diễn ra trong thời điểm hết sức có ý nghĩa khi Việt Nam kỷ niệm 30 năm gia nhập ASEAN và tham gia AIPA (1995-2025), đặc biệt khi ASEAN đang chuẩn bị bước sang giai đoạn mới của tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN với Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Trong bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều chuyển biến nhanh và phức tạp khó lường, AIPA và các nghị viện thành viên nhấn mạnh quyết tâm tiếp tục củng cố đoàn kết, hữu nghị, tin cậy và hợp tác, gia tăng liên kết kinh tế, kết nối giữa các nước thành viên và với các đối tác, khu vực, vì hòa bình, ổn định và phát triển.

Cùng với trưởng đoàn các nghị viện thành viên AIPA, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng các đại biểu Quốc hội Việt Nam tích cực tham gia thảo luận tại các phiên họp dưới chủ đề chung là “Quốc hội ở tuyến đầu vì một ASEAN tăng trưởng bao trùm và bền vững”, khẳng định Quốc hội các nước thành viên sẽ đồng hành và tham gia tích cực cùng Chính phủ các nước, hiện thực hóa các cam kết cấp cao và các nghị quyết của AIPA thành những hành động cụ thể và đạt kết quả thiết thực, bảo đảm sự gắn kết giữa các chiến lược, kế hoạch hợp tác chung của ASEAN với chương trình, mục tiêu phát triển quốc gia, thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, ứng phó biến đổi khí hậu, thiên tai… Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn đại biểu Việt Nam cũng đã có nhiều đóng góp xây dựng trong thảo luận, đối thoại với đại diện các Nghị viện quan sát viên và thảo luận các nghị quyết tại các ủy ban, các nhóm nghị sĩ nữ, nghị sĩ trẻ.

Đại hội đồng AIPA-46 đã thông qua các nghị quyết do Việt Nam đề xuất và đồng bảo trợ nhằm thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực ưu tiên như kinh tế số, chuyển đổi số, an ninh mạng, tăng cường thương mại nội khối, nâng cao hiệu quả hợp tác với các đối tác, phát huy vai trò của ngoại giao nghị viện trong duy trì hòa bình và ổn định ở khu vực. Đặc biệt, nhóm nghị quyết được thông qua, bao gồm các nghị quyết về tăng cường vai trò của thanh niên trong chuyển đổi số, về phát triển nguồn nhân lực số, về khai thác hiệu quả nền kinh tế số, về chống tội phạm mạng… sẽ giúp tăng cường “hệ sinh thái số”, phù hợp với yêu cầu phát triển chung của ASEAN và gắn kết với ưu tiên hiện nay của Việt Nam.

Trong khuôn khổ AIPA-46, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đã có các cuộc gặp với Trưởng đoàn Quốc hội các nước Lào, Campuchia và Timor Leste, qua đó thống nhất các phương hướng hợp tác mới về chính trị - ngoại giao, kinh tế - thương mại - đầu tư, khoa học - công nghệ, năng lượng sạch, viễn thông, giao lưu nhân dân, góp phần thúc đẩy quan hệ Việt Nam với các đối tác phát triển thực chất, hiệu quả và đi vào chiều sâu. Ngoài ra, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, lãnh đạo các ủy ban chuyên môn của Quốc hội cũng đã có nhiều hoạt động phong phú, đa dạng, có các cuộc gặp với trưởng đoàn Quốc hội các nước đối tác để trao đổi sâu rộng về quan hệ hợp tác song phương và hợp tác nghị viện.

Thứ nhất, hai bên sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động trao đổi đoàn cấp cao và trên tất cả các kênh Đảng, Chính phủ, Nhà nước, Quốc hội, giao lưu nhân dân nhằm tăng cường sự hiểu biết, tin cậy lẫn nhau; phát huy và nâng cao hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có. Về hợp tác giữa hai Quốc hội, hai bên sẽ tăng cường trao đổi đoàn cấp cao, cấp ủy ban, giao lưu nữ nghị sĩ, nghị sĩ trẻ; chia sẻ thông tin, kinh nghiệm xây dựng và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các nội hàm/lĩnh vực hợp tác mới trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện mới thiết lập; đẩy mạnh hợp tác giám sát thực hiện có hiệu quả các điều ước quốc tế, thỏa thuận hợp tác đã ký giữa Chính phủ hai nước.

Thứ hai, hợp tác kinh tế tiếp tục được coi là điểm sáng trong quan hệ song phương. Các bộ, ban, ngành, địa phương của Việt Nam sẽ chủ động cùng các đối tác Malaysia chú trọng thúc đẩy và hỗ trợ sự tham gia của doanh nghiệp hai nước nhằm mở rộng quan hệ thương mại, đầu tư trực tiếp, sớm vượt mục tiêu đạt kim ngạch thương mại 18 tỷ USD và hướng tới các mục tiêu cao hơn. Hai bên nhất trí ưu tiên thúc đẩy các lĩnh vực dầu khí, năng lượng, công nghệ cao, chuyển đổi số thủy sản, nghề cá và công nghiệp Halal; đặc biệt khuyến khích hợp tác của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PetroVietnam) và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Malaysia (Petronas) phát triển các dự án hai bên, ba bên về năng lượng và tham gia các dự án trong Mạng lưới điện ASEAN.

Thứ ba, trong lĩnh vực xã hội - văn hóa, hai nước sẽ tăng cường giao lưu nhân dân, mở rộng các chương trình hợp tác giáo dục, đào tạo nghề, nhất là nhân lực chất lượng cao, đẩy mạnh hơn nữa du lịch, cung cấp thêm học bổng cho sinh viên Việt Nam sang học tại Malaysia. Hai bên nhất trí cần tăng cường giáo dục, thúc đẩy giao lưu và hợp tác thanh niên nhằm tạo sự gắn kết sâu sắc giữa nhân dân hai nước. Cùng với đó, Đảng và Nhà nước cũng sẽ tiếp tục chú trọng, quan tâm đến tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập, làm việc tại Malaysia để cộng đồng phát triển lành mạnh, ổn định, đóng góp tích cực cho quan hệ cũng như sự phát triển ổn định và bền vững của cả hai dân tộc.

Thứ tư, Việt Nam sẽ tiếp tục ủng hộ các chủ đề, ưu tiên của Malaysia trên cương vị nước Chủ tịch ASEAN 2025, hợp tác chặt chẽ, phối hợp lập trường về các vấn đề quốc tế và khu vực hai bên cùng quan tâm, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng ASEAN vững mạnh, đoàn kết và giữ vai trò trung tâm ở khu vực; nỗ lực thúc đẩy hòa bình, ổn định, hợp tác, phát triển thịnh vượng ở khu vực và trên thế giới.

Về AIPA-46, theo đánh giá của Ban Thư ký AIPA, tỷ lệ thực hiện các nghị quyết của Đại hội đồng AIPA các khóa đạt tỷ lệ cao, thường trên 90%. Điều này thể hiện tính thiết thực của các nghị quyết, quyết tâm và trách nhiệm triển khai của các quốc hội thành viên. Vừa qua, Việt Nam đã chủ động đề xuất nhiều nghị quyết, thể hiện vai trò và trách nhiệm của Quốc hội Việt Nam.

Thời gian tới, Quốc hội, các bộ, ngành cần bắt tay ngay vào việc triển khai hiệu quả và có trách nhiệm các nghị quyết đã được Đại hội đồng AIPA-46 thông qua, tiếp tục biến nghị quyết thành chính sách đem lại lợi ích cho người dân và doanh nghiệp, đóng góp vào việc thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và các kế hoạch chiến lược nhằm xây dựng Cộng đồng ASEAN năng động, sáng tạo, tự cường, bao trùm và bền vững.