Phát huy nguồn lực trí thức Việt Nam tại Hoa Kỳ cho sự phát triển của đất nước

Trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc (ĐHĐ LHQ) khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ, sáng 21/9 (theo giờ địa phương), tại thành phố New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã gặp gỡ các chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Hoa Kỳ.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Washington nhân sự kiện này, Tiến sĩ Huỳnh Thế Du, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Hội Chuyên gia và Sinh viên Việt Nam tại Hoa Kỳ, cho rằng trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện, cộng đồng người Việt tại Mỹ chính là “cầu nối kép”, giữ ba vai trò trọng yếu.

Theo Tiến sĩ Huỳnh Thế Du, vai trò thứ nhất là cầu nối công nghệ và đổi mới sáng tạo. Doanh nhân và kỹ sư Việt tại Thung lũng Silicon hay các trung tâm công nghệ lớn là lực lượng trực tiếp kết nối nguồn vốn đầu tư mạo hiểm, tư vấn thương mại hóa công nghệ và chuyển giao tri thức về Việt Nam.

Vai trò thứ hai là cầu nối ngoại giao nhân dân và uy tín chính sách. Vị thế xã hội và uy tín chuyên môn ngày càng cao của kiều bào giúp tăng cường niềm tin chiến lược giữa hai chính phủ và cung cấp các góc nhìn phản biện chính sách khách quan.

Vai trò thứ ba là nguồn lực chuẩn hóa chuẩn mực chuyên môn. Đội ngũ chuyên gia y tế, giáo dục, pháp lý giúp các cơ quan, tổ chức trong nước nâng cao năng lực và hội nhập sâu hơn với chuẩn mực toàn cầu.

Trong cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ, Tiến sĩ Huỳnh Thế Du cho rằng lực lượng sinh viên và nhà nghiên cứu tại Hoa Kỳ là “những đại sứ tri thức” và là mắt xích trực tiếp nhất kết nối hệ sinh thái giáo dục, đổi mới sáng tạo giữa hai nước. Họ sở hữu tư duy hiện đại, thấu hiểu cả hai văn hóa và môi trường làm việc.

Khi xây dựng mạng lưới hợp tác, Việt Nam nên tập trung ưu tiên 4 lĩnh vực công nghệ chiến lược. Trước hết là công nghệ bán dẫn và vi mạch, với hợp tác đào tạo lực lượng kỹ sư chất lượng cao từ khâu thiết kế, kiểm thử đến tham gia vào chuỗi cung ứng. Tiếp đó là trí tuệ nhân tạo (AI) và khoa học dữ liệu, với các hướng ứng dụng vào quản trị công, tài chính, y tế và xây dựng thể chế quản trị dữ liệu. Lĩnh vực thứ ba là công nghệ chuyển dịch xanh và năng lượng tái tạo, phục vụ cam kết Net Zero, phát triển hạ tầng bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu. Lĩnh vực thứ tư là công nghệ sinh học và y tế tiên tiến, tập trung vào chuyển giao công nghệ y khoa, chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Để biến tiềm năng của cộng đồng trí thức người Việt tại Hoa Kỳ thành nguồn lực thực sự, Tiến sĩ Huỳnh Thế Du cho rằng chìa khóa cốt lõi nằm ở cơ chế kết nối dựa trên nhiệm vụ cụ thể và lợi ích tương hỗ.

Theo ông, thứ nhất là hợp tác theo bài toán cụ thể, đặt hàng các chuyên gia theo dạng dự án, cố vấn chính sách hoặc đồng chủ nhiệm đề tài từ xa. Cách này giúp trí thức đóng góp hiệu quả mà không bị ràng buộc bởi việc phải thay đổi nơi sinh sống.

Thứ hai là cơ chế chấp nhận rủi ro và quản lý linh hoạt. Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, tài chính trong quản lý khoa học, tạo điều kiện cho các hình thức thỉnh giảng ngắn hạn hay nghỉ phép nghiên cứu (sabbatical).

Thứ ba là mô hình Nhóm nghiên cứu chung (Joint Labs), kết nối trực tiếp các phòng thí nghiệm tại Việt Nam với các nhóm nghiên cứu do giáo sư, chuyên gia Việt Nam dẫn dắt tại Hoa Kỳ, giúp đào tạo thế hệ trẻ trong nước tiếp cận chuẩn mực quốc tế ngay từ gốc.

Từ góc nhìn của một chuyên gia đang làm việc trong cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ, Tiến sĩ Huỳnh Thế Du cho rằng chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa chiến lược quan trọng và kỳ vọng sự kiện này sẽ thúc đẩy các kết quả cụ thể và thực chất.

Theo đó, ông kỳ vọng có đột phá trong các dự án hợp tác giáo dục và khoa học - công nghệ, với việc xuất hiện thêm các chương trình học bổng, dự án nghiên cứu chung và cam kết tài trợ, đào tạo nhân lực công nghệ cao, đặc biệt là bán dẫn và AI, giữa các tập đoàn, đại học Mỹ với Việt Nam.

Ông cũng kỳ vọng chuyến công tác cụ thể hóa cam kết chuỗi cung ứng, thúc đẩy mạnh mẽ hơn việc công nhận nền kinh tế thị trường của Việt Nam và mở cửa cho dòng vốn công nghệ cao từ Hoa Kỳ.

Bên cạnh đó, Tiến sĩ Huỳnh Thế Du nhấn mạnh việc củng cố niềm tin và khơi dậy khát vọng cống hiến. Theo ông, những cuộc gặp gỡ trực tiếp của lãnh đạo cấp cao khẳng định tinh thần đại đoàn kết và tạo môi trường tin cậy để trí thức kiều bào yên tâm đóng góp lâu dài.