Chuyển đổi số báo chí tăng hiệu quả truyền thông phòng, chống thiên tai

Chiều 15/5, tại Thái Nguyên, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Công ty cổ phần Acecook Việt Nam tổ chức Hội thảo tập huấn với chủ đề: “Kỹ năng tác nghiệp an toàn trong thiên tai cho đội ngũ phóng viên chuyên trách phòng, chống thiên tai khu vực miền Bắc”.

Đây là một trong những nội dung của Tuần lễ Quốc gia phòng, chống thiên tai năm 2026 với chủ đề "Cộng đồng chung tay phòng, chống thiên tai”.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Văn Tiến cho biết, Cục luôn ghi nhận và trân trọng tinh thần làm việc của các phóng viên, biên tập viên, nhiều phóng viên đã không quản khó khăn, nguy hiểm, bám sát hiện trường, đồng hành cùng lực lượng phòng, chống thiên tai và chính quyền địa phương để phản ánh kịp thời tình hình thực tế, chuyển tải những cảnh báo cần thiết, lan tỏa tinh thần sẻ chia và hỗ trợ người dân vùng bị ảnh hưởng. Nhiều thông tin từ báo chí đã góp phần quan trọng trong công tác chỉ đạo điều hành, nâng cao nhận thức cộng đồng, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Tuy nhiên, phía sau mỗi bản tin, mỗi hình ảnh từ tâm bão, vùng ngập lũ hay khu vực sạt lở là rất nhiều hiểm nguy và áp lực mà đội ngũ phóng viên phải đối mặt. Đó là điều kiện thời tiết khắc nghiệt, địa hình nguy hiểm, nguy cơ mất an toàn luôn hiện hữu, cùng yêu cầu phải tác nghiệp khẩn trương, liên tục để bảo đảm dòng thông tin không bị gián đoạn.

Thực tiễn cho thấy, kỹ năng tác nghiệp an toàn không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp, mà còn là yếu tố tiên quyết để bảo đảm cho hoạt động báo chí trong thiên tai được duy trì hiệu quả, bền vững và có trách nhiệm. Một phóng viên an toàn mới có thể tác nghiệp hiệu quả; một quy trình tác nghiệp an toàn mới có thể bảo đảm thông tin được truyền tải liên tục, chính xác và khách quan trong những thời điểm nhạy cảm.

"Việc trang bị kỹ năng đánh giá hiện trường, nhận diện nguy cơ, sử dụng thiết bị bảo hộ, phối hợp với lực lượng chức năng cũng như xử lý các tình huống khẩn cấp là hết sức cần thiết. Điều đó không chỉ giúp bảo vệ an toàn cho chính các anh, chị phóng viên mà còn góp phần nâng cao chất lượng thông tin, hạn chế rủi ro phát tán thông tin thiếu kiểm chứng trong bối cảnh thiên tai diễn biến phức tạp", ông Nguyễn Văn Tiến nhấn mạnh.

Ông Tiến mong muốn hội thảo tập huấn lần này không chỉ là dịp bổ sung kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn mà còn góp phần hình thành tư duy tác nghiệp chuyên nghiệp, an toàn và trách nhiệm cho đội ngũ phóng viên chuyên trách phòng, chống thiên tai.

Đề cập về việc quản lý và định hướng báo chí trong thông tin truyền thông về phòng, chống thiên tai, Phó Cục trưởng Cục Báo chí , Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đặng Khắc Lợi cho hay, thiên tai diễn biến ngày càng cực đoan, khó lường. Nhu cầu tiếp cận thông tin của người dân trong thiên tai rất lớn. Mạng xã hội làm gia tăng tốc độ lan truyền thông tin, điều này cũng đồng nghĩa với việc tin giả, tin sai sự thật có thể gây hoang mang xã hội và ảnh hưởng công tác ứng phó.

Trong bối cảnh đó, các cơ quan báo chí đóng vai trò then chốt, là cầu nối thông tin giữa các cơ quan chức năng và người dân, phản bác lại những luận điệu, quan điểm sai trái, tin giả, phối hợp cùng chính quyền địa phương tìm kiếm, cứu nạn, phòng, chống thiên tai.

Cùng với đó, các cơ quan quản lý báo chí có vai trò rất lớn trong việc theo dõi, nắm bắt thông tin báo chí và mạng xã hội; định hướng thông tin trong tình huống khẩn cấp; phối hợp với các cơ quan chức năng cung cấp thông tin chính thống; xử lý vi phạm đối với hành vi đăng tải thông tin sai sự thật.

Để tiếp tục phát huy vai trò của báo chí trong công tác phòng, chống thiên tai thời gian tới, ông Lợi cho rằng, cần quan tâm tới các giải pháp như: đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động báo chí, nâng cao kỹ năng xác minh thông tin số, tăng cường đào tạo về xử lý khủng hoảng truyền thông, phát huy vai trò báo chí chính thống trong không gian mạng...

Chia sẻ về các hình thái thời tiết mùa mưa bão năm 2026, Tiến sĩ Hoàng Phúc Lân, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia thông tin, số lượng bão, áp thấp nhiệt đới trên khu vực Biển Đông và ảnh hưởng đến đất liền có khả năng ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm (trung bình nhiều năm trên Biển Đông khoảng 11-13 cơn, ảnh hưởng đến đất liền khoảng 5-6 cơn). Dự báo khoảng dưới 11 cơn bão, áp thấp nhiệt đới khả năng xuất hiện trên Biển Đông và dưới 5 cơn ảnh hưởng đến đất liền; nắng nóng có thể xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn, khả năng xuất hiện nhiều kỷ lục về nhiệt độ cao nhất tuyệt đối.

Ngoài ra, do sự thiếu hụt của dòng chảy tại nhiều khu vực, đặc biệt là khu vực Trung Bộ, do vậy nguy cơ xảy ra thiếu nước, hạn hán cục bộ tại các khu vực ngoài vùng cấp nước của công trình thủy lợi ở các tỉnh ven biển Trung Bộ (từ Đà Nẵng đến Khánh Hòa, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng),..

Tại hội thảo, các đại biểu đã trao đổi các vấn đề như: Tổng quan tình hình thiên tai; những nội chính Kết luận 213 của Ban Bí thư và Báo cáo chính sách Luật Phòng chống thiên tai; quản lý và định hướng báo chí trong thông tin truyền thông về phòng, chống thiên tai - xử lý tin giả, tin sai sự thật trong bối cảnh thiên tai; giới thiệu về hệ thống pháp luật về phòng, chống thiên tai, đê điều và những nội dung cơ bản được sửa đổi, bổ sung của Luật Phòng, chống thiên tai và Luật Đê điều; nhận định tình hình thiên tai trong thời gian tới; cảnh báo sớm góp phần giảm thiểu thiệt hại trong công tác phòng, chống thiên tai; báo cáo tình hình thiên tai và chia sẻ một số giải pháp phòng chống lũ khu vực trung tâm tỉnh Thái Nguyên...

Trong khuôn khổ chương trình này, các nhà báo phụ trách thông tin liên quan đến phòng, chống thiên tai đã chia sẻ những thuận lợi, khó khăn cũng như kinh nghiệm trong tác nghiệp thiên tai...