Chuyển đổi số ngân hàng: Lấy người dùng làm thước đo

Nhiều ngân hàng đã ghi nhận trên 95% giao dịch thực hiện qua kênh số. Đáng chú ý, hệ thống cảnh báo gian lận đã giúp hơn 1,5 triệu lượt khách hàng tạm dừng hoặc hủy giao dịch, với tổng số tiền tương ứng gần 5,2 nghìn tỷ đồng. Những con số này cho thấy chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong hoạt động ngân hàng. 

Xoay quanh vấn đề trên, phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Ngân hàng Nhà nước về những định hướng trong thực hiện chuyển đổi số ngành ngân hàng.

Phóng viên: Từ thực tế giao dịch số ngày càng trở thành phương thức chủ đạo và yêu cầu bảo đảm an toàn, bảo mật ngày càng được đặt lên cao, nhìn lại 5 năm triển khai chuyển đổi số, ông đánh giá đâu là những thay đổi mang tính nền tảng và rõ nét nhất của ngành ngân hàng?

Phó Cục trưởng Hoàng Minh Tiến: Sau 5 năm, chuyển đổi số của ngành ngân hàng đã chuyển mạnh từ nhận thức sang hành động và tạo ra những thay đổi khá toàn diện trong phương thức cung cấp dịch vụ. Ngành ngân hàng xác định chuyển đổi số lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy sự thuận tiện, trải nghiệm và an toàn của người dùng làm thước đo.

Điểm dễ nhận thấy nhất là các dịch vụ ngân hàng ngày càng được số hóa sâu rộng. Nhiều nghiệp vụ cơ bản đã được số hóa 100%, nhiều tổ chức tín dụng có trên 95% giao dịch thực hiện qua kênh số. Đến nay, hơn 89% người dân Việt Nam từ 15 tuổi trở lên đã có tài khoản thanh toán. Thanh toán không dùng tiền mặt cũng tăng trưởng mạnh, riêng 6 tháng đầu năm 2026, khối lượng giao dịch tăng hơn 34% so với cùng kỳ năm trước.

Đằng sau sự thay đổi về trải nghiệm của khách hàng là quá trình đầu tư đồng bộ vào thể chế và hạ tầng. Hành lang pháp lý từng bước được hoàn thiện, tạo điều kiện để các quy trình từ mở tài khoản, xác minh danh tính đến thanh toán, gửi tiết kiệm, cho vay... có thể thực hiện trên môi trường số. Hạ tầng thanh toán điện tử tiếp tục được nâng cấp, mở rộng phạm vi kết nối thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR với các quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore.

Phóng viên: Một điểm đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi số ngành ngân hàng là dữ liệu vừa trở thành nền tảng để phát triển dịch vụ, vừa là công cụ quan trọng để kiểm soát rủi ro. Xin ông chia sẻ rõ hơn về điều này?

Phó Cục trưởng Hoàng Minh Tiến: Chuyển đổi số ngân hàng không chỉ đơn thuần là đưa giao dịch lên môi trường trực tuyến mà còn phải xây dựng được một nền tảng dữ liệu chính xác, tin cậy và an toàn.

Trong triển khai Đề án 06, ngành ngân hàng đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an để đối chiếu, xác thực thông tin khách hàng bằng dữ liệu sinh trắc học. Đến nay, hơn 167,8 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 2,78 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.

Việc làm sạch dữ liệu giúp nâng cao chất lượng phục vụ, đồng thời góp phần loại bỏ tài khoản rác, hạn chế nguy cơ mạo danh và gian lận tài chính. Đây cũng là cơ sở để các tổ chức tín dụng có thể phát triển những dịch vụ số an toàn và phù hợp hơn với khách hàng.

Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước đặc biệt chú trọng các giải pháp phòng ngừa gian lận. Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) được triển khai từ năm 2025 và đến tháng 7/2026 đã cảnh báo cho hơn 4,6 triệu lượt khách hàng. Trong đó, hơn 1,5 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau khi nhận cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng gần 5,2 nghìn tỷ đồng.

Như vậy, công nghệ đang phát huy vai trò kép - vừa tạo thuận tiện cho người sử dụng, vừa giúp nhận diện, cảnh báo và ngăn chặn rủi ro ngay trong quá trình giao dịch.

Phóng viên: Từ những kết quả đạt được trong 5 năm qua, theo ông, chuyển đổi số ngành ngân hàng sẽ cần chuyển trọng tâm như thế nào trong giai đoạn tới để vừa tạo thêm tiện ích cho người dân, doanh nghiệp, vừa bảo đảm an toàn?

Phó Cục trưởng Hoàng Minh Tiến: Trong giai đoạn tới, ngành ngân hàng sẽ tiếp tục chuyển mạnh từ số hóa dịch vụ sang nâng cao chất lượng và giá trị của hệ sinh thái số. Khi giao dịch số đã trở thành xu hướng phổ biến, người dân và doanh nghiệp sẽ không chỉ quan tâm dịch vụ có trực tuyến hay không mà còn quan tâm dịch vụ có thực sự thuận tiện, liền mạch, an toàn và phù hợp với nhu cầu hay không.

Do đó, ngành ngân hàng sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, khai thác hiệu quả dữ liệu và tăng cường kết nối với các ngành, lĩnh vực khác. Cùng với đó là nâng cao năng lực quản trị rủi ro, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng để phòng, chống tội phạm công nghệ cao.

Chuyển đổi số cũng sẽ tiếp tục gắn với cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ. Trong giai đoạn 2024-2026, Ngân hàng Nhà nước đã cắt giảm, đơn giản hóa trên 90% thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý; riêng quý II/2026, tỷ lệ hồ sơ tiếp nhận trực tuyến đạt trên 87%.

Mục tiêu xuyên suốt vẫn là lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy sự thuận tiện, trải nghiệm và an toàn làm thước đo. Sự kiện Ngày Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 được tổ chức ngày 18 và 19/8 tại Trung tâm Triển lãm Quốc tế I.C.E Hà Nội, không chỉ là dịp tôn vinh những thành tựu đã đạt được, mà còn là thông điệp cam kết của ngành ngân hàng trong việc tiếp tục đổi mới, đồng hành cùng sự phát triển của Kinh tế số, Xã hội số và Chính phủ số.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!